%5,041'e yükselen ABD 10 yıllık tahvil faizi, 2007 sonrası zirveyi gördü

ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi 15 Eylül'de gün içi işlemlerde %5,041'e yükselerek Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Faiz, günü %5,002'de tamamladı.

Gün içi işlemlerde %5 seviyesinin aşılması 2023'te de görüldüğü için '2007'den bu yana ilk kez' ifadesinde ölçütün ayrıştırılması gerekiyor. %5,041, Temmuz 2007'den bu yana görülen en yüksek gün içi getiri olurken, AP'ye göre 14 Eylül'de faiz 2023'ten bu yana ilk kez %5'in üzerine çıktı.

10 yıllık tahvil faizi, konut kredileri, şirketlerin borçlanma maliyetleri ve hisse senetlerinde kullanılan iskonto oranını etkileyen temel göstergelerden biri. Uzun vadeli faizler yükseldiğinde şirketler ve haneler için finansman maliyeti artarken, gelecekteki kârların bugünkü değerini hesaplarken kullanılan iskonto oranı da yükseliyor.

Uzun vadeli faizleri yukarı taşıyan faktörler birden fazla başlıkta toplandı. Pandemi sonrası ekonomik yeniden açılma, kamu harcamaları, tedarik zinciri darboğazları ve 2022'den sonra ABD Merkez Bankası'nın faiz artırımlarına, federal hükümetin bütçe açığı ve Hazine tahvili ihracı baskısı eklendi.

Eylül 2026'da İran savaşı nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi, enflasyonun yeniden hız kazanabileceği endişesini artırdı. Batı Teksas tipi ham petrol (WTI) 15 Eylül'de gün içi işlemlerde varil başına 106,75 dolara kadar çıktı. Aynı gün 10 yıllık tahvil faizi %5,041'e yükseldikten sonra %5,002'de kapandı.

ABD hisse senetleri de faiz ve petrol fiyatlarındaki yükselişin baskısını hissetti. S&P500 %0,4, Dow Jones %0,6 ve Nasdaq %0,8 geriledi.

Enflasyon göstergeleri de baskı oluşturdu. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'na göre ağustos ayı tüketici fiyat endeksi (CPI) yıllık bazda %3,4 arttı. Gıda ve enerji fiyatları hariç çekirdek CPI ise %2,4 yükseldi. Enerji fiyatları bir yıl içinde %16,3, benzin fiyatları da yalnızca ağustos ayında %3,9 arttı.

ABD Merkez Bankası, 16 Eylül itibarıyla politika faizinin hedef aralığını 25 baz puan artırarak %3,75-%4,00 seviyesine çıkardı. Fed, ekonomik faaliyetin güçlü seyrini koruduğunu ancak enflasyonun hâlâ yüksek olduğunu değerlendirdi.

Uzun vadeli faizlerin ve politika faizinin aynı anda yükselmesi, ekonomik yavaşlama ile enflasyon artışının birlikte ele alınmasını gerektiren politika baskısını artırdı. Fed enflasyonu düşürmek için faizleri yükselttiğinde ekonomi ve finans piyasaları üzerindeki baskı artıyor. Ekonomiyi korumak amacıyla daha gevşek bir politika izlediğinde ise enerji, gümrük tarifeleri ve kamu maliyesi kaynaklı faktörler enflasyonu yeniden tetikleyebiliyor.

Stagflasyon, yüksek enflasyon ile ekonomik durgunluğun aynı anda görülmesi anlamına geliyor. ABD'de 1970'lerde enflasyon Mart 1980'de %14,8'e kadar yükselirken işsizlik oranı %10'un üzerine çıktı. Dönemin Fed Başkanı Paul Volcker, federal fonlama faizini %20'ye kadar yükseltti ve sonrasında ekonomik durgunluk yaşandı.

Mevcut enflasyon seviyesi o dönemin altında bulunuyor. Ağustos ayında CPI %3,4, çekirdek CPI ise %2,4 olarak kaydedildi. Bu nedenle mevcut tabloyu 1970'ler tarzı stagflasyon olarak kesin biçimde tanımlamak yerine, enerji fiyatları ile kamu maliyesi baskısının uzun vadeli faizlere aynı anda yansıdığı bir dönem olarak değerlendiren görüşler öne çıkıyor.

Piyasa katılımcılarının temkinli yaklaşımı güçlendi. Bank of America'nın eylül ayı küresel fon yöneticisi anketinde katılımcıların %33'ü 'tahvil faizlerinde düzensiz yükselişi' en büyük kuyruk riski olarak gösterdi. Yapay zekâ balonuna ilişkin endişeler ise %28 ile ikinci sırada yer aldı.

Tahvillerde net satış yapan fon yöneticilerinin oranı da %48'e ulaşarak Mayıs 2022'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bridgewater Associates'in kurucusu Ray Dalio'nun mevcut ortamı 'stagflasyon dönemi' olarak değerlendirdiği bildirildi ancak söz konusu açıklamanın tam bağlamı doğrulanmadı.

Kripto varlıklar dahil riskli varlıklar üzerindeki doğrudan fiyat etkisi bu materyalde doğrulanmadı. Bununla birlikte uzun vadeli faizlerin yükselmesi, iskonto oranı ve finansman maliyetlerini aynı anda artırarak büyüme hisseleri ile riskli varlıklar üzerinde fiyat baskısı oluşturabilir.

Temel değişken, petrol fiyatlarındaki yükselişin geçici bir şok olarak kalıp kalmayacağı veya ücretler ile hizmet enflasyonuna yayılıp yayılmayacağı olacak. Bütçe açığı ve Hazine tahvili arzı baskısı sürerse uzun vadeli faizlerin Fed politikasından bağımsız olarak yüksek seviyelerde kalabileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte sonraki faiz artırımlarının sayısı ve 10 yıllık tahvil faizinin yönü henüz kesinleşmedi.