AI kullanan şirketlerde EBIT marjı artışı 2027'de 90 baz puana yavaşlayacak

Yapay zekâ (AI) kullanan şirketlerde EBIT marjındaki artışın 2027'de 90 baz puana gerilemesi bekleniyor. İlk maliyet tasarrufu etkisinin zayıflamasıyla AI'ı ürün ve hizmetlerinin merkezine yerleştiren şirketlerle mevcut iş süreçlerine AI ekleyen şirketler arasındaki farkın açılabileceği değerlendiriliyor.

Morgan Stanley, ‘AI Değişim Hızı Haritası: Sonuçların Sahada Ortaya Çıktığı Nokta’ başlıklı raporunda, AI kullanan şirketlerin EBIT marjının 2024-2025 döneminde 310 baz puan arttığını bildirdi. Artışın 2026'da 230 baz puan daha gerçekleşmesi beklenirken, 2026-2027 dönemindeki artışın 90 baz puana düşeceği öngörüldü.

EBIT marjı, faiz ve vergiler öncesi faaliyet kârının gelirlere oranını ifade ediyor. 100 baz puan, 1 yüzde puanına karşılık geliyor. Analiz, değerlendirme ölçütünün yalnızca AI sahibi olmak değil, teknolojiyi gerçek iş süreçlerine uygulayarak kârlılık artışına dönüştürmek olabileceğini gösteriyor.

Morgan Stanley, AI kullanımından doğan etkinin büyük bölümünün gelir artışından çok maliyet verimliliğinden kaynaklanacağını öngördü. Önümüzdeki 12-24 ayda AI etkisinin yüzde 74-90'ının maliyet verimliliğinden, yüzde 10-26'sının ise gelir artışından gelmesi bekleniyor.

Etkinin şirket türüne göre de değişebileceği belirtildi. Morgan Stanley şirketleri AI kullananlar, AI altyapısı sağlayanlar ve iş modelleri AI nedeniyle sarsılabilecek şirketler olarak sınıflandırdı.

AI'ın yatırım tezinin merkezinde olduğu ve fiyatlama gücü nötr seviyenin üzerinde bulunan şirketlerde kâr beklentileri ile marj iyileşmesinin görece daha yüksek olduğu analiz edildi. Fiyatlama gücü, maliyet artışları veya ürün rekabeti karşısında fiyatları ayarlayarak kârlılığı koruyabilme kapasitesini ifade ediyor.

AI altyapısı sağlayan şirketler gelir artışından daha büyük fayda elde edebilirken, AI kullanan şirketler için ana gelir kanalı maliyet tasarrufu olarak öne çıktı. Rapora göre AI kullanan şirketlerin yüzde 89'unun gelir artışından çok maliyet verimliliğinden daha büyük fayda sağlaması bekleniyor.

Ancak AI kullanımı uzun vadeli kârlılık artışını otomatik olarak garanti etmiyor. Şirketler yalnızca mevcut iş süreçlerine AI eklemekle yetinirse, ilk maliyet tasarrufu etkisinin sona ermesinin ardından marj artışının sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor.

Buna karşılık AI'ı ürün ve hizmetlerinin temel bileşeni olarak kullanan şirketlerin uzun vadeli rekabet gücünü ve kârlılık artışını sürdürme ihtimalinin görece daha yüksek olduğu analiz edildi. Bu durum, sonuçların AI'ın yalnızca yardımcı bir araç mı yoksa iş modelinin bir parçası mı olduğuna göre değişebileceğine işaret ediyor.

Morgan Stanley, AI kullanan şirketlerin performansını değerlendirmek için maliyet tasarrufu, gelir artışı, fiyatlama gücü ve gerçek AI kullanım örneklerini öne çıkardı. Teknolojiye sahip olunduğunun açıklanmasından çok, gerçek kullanım sonuçlarının finansal göstergelerle kanıtlanmasının önemli olduğu belirtildi.

Morgan Stanley, 2025'in dördüncü çeyreğinde Kuzey Amerika'da analistler tarafından belirlenen AI kullanan şirketler arasında ölçülebilir AI etkisinden söz edenlerin oranının yüzde 30'a yükseldiğini bildirdi. Bu oran 2025'in üçüncü çeyreğinde yüzde 24, 2024'ün dördüncü çeyreğinde ise yüzde 16 seviyesindeydi. AI kullanım sonuçlarından söz eden şirketlerin sayısı arttıkça, teknolojinin maliyetler ve gelirler üzerindeki etkisi de karşılaştırma konusu oluyor.

AI altyapısı sağlayan şirketlerde ilgili gelirlerin artması temel performans göstergesi olarak değerlendirilebilir. AI kullanan şirketlerde ise iş gücü ve operasyon verimliliği ile fiyatlama gücündeki iyileşmenin gerçek marj artışını destekleyip desteklemediğinin incelenmesi gerekiyor.

AI etkisinin maliyet tasarrufunda yoğunlaşması halinde kârlılık ilk aşamada hızlı şekilde iyileşebilir, ancak ilerleyen dönemde ek tasarruf alanları daralabilir. AI'ı ürün ve hizmetlerin temel işlevi olarak kullanan şirketler ise gelir artışı ve rekabet gücündeki değişimle birlikte değerlendirilecek.

Rapor, AI değerlendirmesinde odağın teknolojiye maruz kalmaktan gerçek kârlılık iyileşmesine kaydığını ortaya koydu. Şirketlerin marj değişimi, AI yatırım maliyetlerine, sektörlerdeki benimseme hızına ve fiyatlama gücüne göre farklılık gösterebilir.