Brent petrolü 107 dolara rağmen Hürmüz taşımacılığının normale dönmesi uzak

Uluslararası petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol miktarındaki toparlanmaya rağmen yükselişini sürdürdü. Sevkiyat hacmi artsa da gemiden gemiye transferler ve alternatif rotalara bağımlılık yüksek seviyede kaldı. Bu nedenle tedarik zincirinin normale döndüğünü söylemek zor.

29'unda Brent petrolü varil başına 107,37 dolardan (yaklaşık 146 bin won), Batı Teksas türü ham petrol (WTI) ise 94,31 dolardan (yaklaşık 128 bin won) işlem gördü. Brent ve WTI arasındaki fiyat farkında, ABD'nin dizel ihracatını sınırlama ihtimalinin etkili olduğu değerlendirildi.

Oilprice.com, Körfez bölgesinden yapılan ham petrol ihracatının arttığını ancak taşımacılık yöntemlerinin normale dönmediğini bildirdi. Ham petrolün nihai tüketim noktalarına ulaştırılması sırasında ek süre ve maliyet oluştuğu belirtildi.

Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen ham petrol akışı, kullanılan hesaplama yöntemine göre farklılık gösterdi. Kpler, Orta Doğu petrol üreticilerinin eylül ayında Hürmüz üzerinden yaptığı ham petrol ihracatını günlük 12,8 milyon varil olarak tahmin etti. Ancak tanker konum verilerine dayanan geleneksel takipte, seyrüsefer faaliyetlerinin hâlâ ciddi ölçüde daraldığı görüldü.

Gemilerin konum sinyallerini kapattığı 'karanlık mod' seferleri ve gemiden gemiye transferler, geleneksel takip sistemlerine yeterince yansımayabilir. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), otomatik tanımlama sistemi (AIS) sinyallerinin manipüle edilmesi veya kapatılması halinde taşınan miktarın eksik hesaplanabileceğini açıkladı.

Suudi Arabistan, Yemen'deki Husilerin enerji altyapısına yönelik saldırılarının ardından ham petrolü Umman yakınlarındaki sulara taşıyor ve burada daha büyük tankerlere yeniden yüklüyor. Bu süreç, Hürmüz Boğazı üzerinden doğrudan taşımacılığa kıyasla daha fazla gemi ve zaman gerektiriyor.

Reuters, gemiden gemiye transferlerde bekleme kuyruğunun uzaması nedeniyle operasyon süresinin daha önceki 5-7 günden yaklaşık 10 güne çıktığını bildirdi. Transferlerdeki gecikme, ham petrolün yükleme noktasından tüketim merkezine ulaşma süresini uzatan bir faktör olarak öne çıkıyor.

KCM Trade analisti Tim Waterer, “Körfez bölgesinden yapılan ihracatın arttığı netleşiyor ancak bunun önemli bir bölümü gemiden gemiye transfer gibi dolaylı yöntemlere dayanıyor” dedi. Waterer, bu yöntemlerin normal seferlere göre daha verimsiz ve maliyetli olduğunu, bu nedenle ham petrol fiyatlarının yüksek seviyelerini koruduğunu belirtti.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ağustos ayında Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen ham petrol akışının günlük ortalama 7,6 milyon varil olduğunu açıkladı. Bu miktar, çatışma öncesi seviyenin 13,1 milyon varil altında kaldı. Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'deki limanları ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Fujairah Limanı üzerinden yapılan alternatif ihracat, arz kaybının bir bölümünü telafi etti ancak boğazdan geçen akış önceki seviyelerin altında kaldı.

EIA, Hürmüz Boğazı'ndan ham petrol ve petrol ürünleri taşımacılığını 2026'nın ikinci çeyreğinde günlük 4,9 milyon varil olarak hesapladı. Bu rakam, 2025'in dördüncü çeyreğindeki günlük 21,6 milyon varille karşılaştırıldığında büyük bir fark gösteriyor.

Ancak Kpler'in eylül ayına ilişkin tahminiyle EIA'nın ikinci çeyrek verisi farklı dönemlere ve hesaplama yöntemlerine dayanıyor. Bu nedenle iki rakam doğrudan karşılaştırılamaz. Daha önce de Hürmüz geçiş verileriyle ABD'nin hesaplama kriterlerinin farklı olduğuna ilişkin değerlendirmeler yapılmıştı.

Hürmüz Boğazı, 2025 itibarıyla günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün geçtiği başlıca deniz taşımacılığı rotalarından biri. Dünya deniz yoluyla yapılan ham petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'i bu boğazdan geçiyor ve taşınan miktarın yüzde 80'i Asya'ya yöneliyor.

Alternatif boru hatlarının kullanılabilir kapasitesinin günlük 3,5 milyon ila 5,5 milyon varil arasında olduğu tahmin ediliyor. Boğaz üzerinden taşımacılığın azalması halinde bazı miktarlar diğer limanlara ve boru hatlarına yönlendirilebilir. Ancak mevcut veriler, tedarik zincirinin tamamının normale döndüğü sonucuna varmak için yeterli değil.

Hürmüz kaynaklı sevkiyatın toparlanması arz açığı endişelerini bir ölçüde azaltıyor. Buna karşılık transferlerdeki bekleme süreleri ve tanker navlunlarındaki artış, ham petrolün gerçek tedarik maliyetini yükseltiyor. Nominal sevkiyat hacmiyle normal seyrüseferin örtüşmediği tablo devam ediyor.

Bu nedenle petrol fiyatlarının seyri, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat hacminin yanı sıra transfer yöntemleri, tanker navlunları ve Kızıldeniz üzerinden yapılan alternatif ihracat koşullarından da etkilenecek.