Yüksek Mahkeme, Cook’un derhal görevden alınmasını engelledi: Trump’ın Fed atamaları yargı sürecine takılabilir

ABD Başkanı Donald Trump’ın Jerome Powell, Lisa Cook ve Michael Barr’ı hedef alabileceğine dair haberler çıktı. Ancak üç ismin görevden alınması için yasal koşulların ve izlenmesi gereken sürecin aşılması gerekiyor.

CNBC, Fed merkez binasının yenilenmesine ilişkin inceleme ile Cook ve Barr hakkındaki konuları gerekçe göstererek Trump’ın yedi Fed yönetim kurulu üyesinden en fazla üçünü hedef alabileceğini bildirdi. Görevden alma kararı alındığına veya yeni bir süreç başlatıldığına dair resmi açıklama yok. Powell, başkanlık dönemi sona erdikten sonra da yönetim kurulu üyeliğini sürdürecek; üyelik süresi Ocak 2028’e kadar.

Görevden alma gerekçesi ve usul tartışma konusu

Fed Yasası, başkana yönetim kurulu üyelerini “haklı bir neden” olduğunda görevden alma yetkisi veriyor ancak bu nedenlerin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini sıralamıyor. ABD Yüksek Mahkemesi, 29 Haziran’da Cook davasında görevden alma ölçütlerini bütünüyle karara bağlamadı; bunun yerine, görevden alma öncesinde ilgili kişiye suçlamaların bildirilmesi ve yanıt verme fırsatı tanınması gerektiği konusunu ele aldı.

Yüksek Mahkeme, Trump yönetiminin Cook’u derhal görevden alma girişimine izin vermedi ve dava sürerken Cook’un görevinde kalmasını sağladı. Başkanın uygun bir bildirim ve yanıt hakkı tanıdıktan sonra görevden alma girişimini yineleme olasılığı bulunuyor. İddiaların yasadaki görevden alma gerekçesi sayılıp sayılamayacağı ve hangi usulün yeterli olacağı konusunda da anlaşmazlık sürebilir.

Yargıçlar Clarence Thomas ve Samuel Alito, görevden alma başvurusunun kabul edilmesi gerektiği yönünde karşı çıktı. Yargıç Amy Coney Barrett da çoğunluk görüşünün çeşitli hukuki meseleleri geniş biçimde değerlendirmesine itiraz etti. Karar, başkanın görevden alma yetkisine ilişkin tüm tartışmaları sonuçlandırmadı.

Powell, Cook ve Barr hakkındaki konular farklı

Powell’la ilgili mesele, Fed merkez binasının yenileme çalışmalarının yönetimi ve denetimi. Fed Genel Müfettişlik Ofisi, 29 Eylül’de yayımladığı değerlendirmede proje yönetimi ve gözetimle ilgili sorunlara dikkat çekti. Yenileme bütçesi Şubat 2020’de 921 milyon dolardan 2024’te 2,018 milyar dolara yükseldi.

CNBC’nin aktardığına göre Genel Müfettişlik Ofisi raporu yönetim sorunlarına işaret etti ancak cezai ihlal veya idari suistimal kanıtı bulmadı. Raporun maliyet aşımlarından Powell’ı şahsen sorumlu tutup tutmadığı doğrulanmadı.

Cook, mortgage başvurularıyla bağlantılı iddialar nedeniyle görevden alınacağına dair bildirim aldıktan sonra buna itiraz etmek üzere dava açtı. İddialar kesinleşmiş değil. CNBC’nin haberine göre Washington DC Federal Bölge Mahkemesi yargıcı Jia Cobb, taraflardan 6 Kasım’a kadar ortak bir dava ilerleme raporu sunmalarını istedi. Bu tarih, davanın durumunun bildirilmesi için belirlenen takvim; görevden alma konusunda kesin karar tarihi değil.

Barr hakkındaki konu, 2023’te Silicon Valley Bank’ın (SVB) iflası sırasında Fed’in denetimiydi. Fed Başkan Yardımcısı Michelle Bowman, 18 Eylül’deki konuşmasında dış inceleme kuruluşu Starling Advisory Group’un ön bulgularını aktardı. İncelemede, denetim görevlilerinin SVB’nin zayıflıklarını Mart 2022’den itibaren bildiği veya bilmesi gerektiği ve bu zayıflıkları azaltmak için hızlı ve kararlı adımlar atmadığı belirtildi.

Konuşmada incelemenin amacının sorumlu kişileri belirlemek olmadığı ifade edildi. Ön bulguların Barr’ın şahsen görevden alınması için gerekçe oluşturduğunu kanıtlayıp kanıtlamadığı doğrulanmadı.

Mahkeme süreci ve faiz kararı takvimi

CNBC’nin aktardığına göre eski Fed hukuk danışmanı Scott Alvarez, görevden alınması gündeme gelen kişilerin dava açıp görevlerini sürdürmeye çalışmak için teşvikleri olabileceğini söyledi. Alvarez, Cook davasındakine benzer bir yargı sürecinin yönetimin planladığı kadro değişikliklerini geciktirebileceğini düşünüyor. Bu, Alvarez’in değerlendirmesi; davanın sonucu veya görevden alma takviminin belirlendiği anlamına gelmiyor.

Fed’in bir sonraki faiz kararı 28 Ekim’de açıklanacak. CNBC, kararın 3 Kasım’daki ara seçimlerden birkaç gün önce verileceğini bildirdi.