AB gaz depoları yüzde 72,4 dolu; IEEFA kış talebinde yüzde 7 düşüş olasılığını hesapladı

AB’nin gaz depolarındaki doluluk oranı 3 Ekim’de yüzde 72,4’e geriledi. Bu oran, aynı dönem için 2011’den bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu. Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA), düşük stokların ve Rus LNG ithalatının Ocak 2027’de tamamen yasaklanmasının bir araya gelmesi halinde, bu kış gaz talebinin geçen yıla kıyasla yüzde 7 azaltılmasının gerekebileceğini hesapladı.

IEEFA, Kasım 2026-Mart 2027 döneminde depolardan piyasaya sunulabilecek gaz miktarının geçen kışa göre 7,3 milyar metreküp daha az olabileceğini öngördü. Rus LNG’sine yönelik ithalat yasağı da hesaba katıldığında gerekli talep düşüşü 14 milyar metreküp, yani geçen yıla göre yüzde 7 olarak hesaplandı. Bu, kesinleşmiş bir talep kısıntısı kararı değil; stoklar ve ithalat koşulları temel alınarak yapılan bir tahmin.

Doluluk oranı, depolama kapasitesinin ne kadarının gazla dolu olduğunu gösteriyor. Kış talebinin ne kadarının depolanmış gazla karşılandığını ifade etmiyor. Bu nedenle düşük doluluk oranı tek başına kışın gazın tükeneceği anlamına gelmiyor.

Avrupa Gaz İletim Sistemi Operatörleri Ağı (ENTSOG), 1 Ekim’de AB’deki yer altı depolarının doluluk oranını yüzde 72 olarak hesapladı. Avrupa’nın LNG’yi yeniden gazlaştırma kapasitesi kışın yaklaşık 1.600 TWh, yani 145 milyar metreküp düzeyinde. Bu kapasite, başlangıçtaki düşük stokları kısmen telafi edebilir. Ancak LNG arzının kısıtlanması halinde kış sonunda depoların doluluk oranı yüzde 30’un belirgin biçimde altına inebilir.

Avrupa Komisyonu, 8 Ekim’deki Gaz Koordinasyon Grubu toplantısının ardından AB gaz sisteminin bu kış talebi karşılayacak esnekliğe sahip olduğunu açıkladı. Komisyon, düşük stokların LNG ithalatı artırılarak telafi edilebileceğini değerlendirdi. Bununla birlikte, kışın son dönemindeki soğuk hava dalgalarına hazırlıklı olmak ve depoları gelecek yaz yeniden doldurabilmek için mevsim boyunca yeterli stok tutulması gerektiğini belirtti.

IEEFA, eksik stokların ek ithalatla tamamlanmasının yaklaşık 3 milyar avroya mal olacağını tahmin etti. İran savaşı nedeniyle yükselen gaz fiyatları, aynı miktarda gazın 2025’te tedarik edilmesine kıyasla maliyeti yüzde 12 artırdı. IEEFA, Hürmüz Boğazı çevresindeki krizin küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkilediğini ve Avrupa gaz fiyatlarının sıkışan uluslararası piyasayı yansıttığını açıkladı.

Talepteki toparlanma ve ithalatın yatay seyri de arz-talep baskısını artırdı. IEEFA’ya göre AB’nin kış aylarındaki gaz tüketimi 2022-2023 döneminde yaklaşık 185 milyar metreküpe düştü; son iki kışın her birinde yaklaşık 200 milyar metreküpe yükseldi. 2025’teki gaz ithalatı ise genel olarak 2023 düzeyine yakın kaldı. Tüketim toparlanırken ithalatın artmaması, kışın depolara bağımlılığı artırdı.

IEEFA; enerji verimliliğinin artırılmasını, ısı pompalarının yaygınlaştırılmasını, sanayide elektrifikasyonu ve yenilenebilir enerji yatırımlarını talep zirvesini sınırlayabilecek adımlar olarak sıraladı. ENTSOG ve Avrupa Komisyonu, LNG ithalat kapasitesi ile gaz şebekesinin esnekliğinin arzı destekleyebileceğini belirtti. Bu kış için talep azaltımı kesinleşmiş bir politika değil; fiili arz-talep dengesi hava sıcaklıklarına ve LNG akışına bağlı olacak.

AB, her yıl kış öncesinde depolar için yüzde 90 doluluk hedefi belirliyor. Kurallar uyarınca ülkeler, piyasa koşullarına göre bu hedefe 1 Ekim ile 1 Aralık arasında ulaşabiliyor. Avrupa Komisyonu daha önce düşük doluluk oranına rağmen acil bir arz güvenliği riski bulunmadığı değerlendirmesini yapmıştı.