300 milyar dolarlık stablecoin piyasasında sınır ötesi itfa riski uyarısı

Stablecoin rezervleri dolaşımdaki miktarı karşılamaya yetse bile, itfa taleplerinin tek bir ülkedeki ihraççıda yoğunlaşması ödemeleri geciktirebilir. Rezerv varlıkları başka ülkelerde bulunuyorsa sınır ötesine zamanında aktarılamayabilir.

Finansal İstikrar Kurulu (FSB), 12’sinde yayımladığı raporda stablecoin piyasasının 2026 ortasındaki büyüklüğünü yaklaşık 300 milyar dolar olarak hesapladı. Piyasa değerinin yüzde 99’u dolara endeksli. FSB, rezervlerin miktar ve niteliğinin önemli olduğunu, ancak yeterli rezervin tek başına ülkeler arası itfa riskini ortadan kaldırmayacağını belirtti.

Raporda işaret edilen kırılgan yapı, birden fazla bağlı kuruluşun aynı stablecoin için itfa sorumluluğunu paylaşırken rezervleri farklı ülkelerde tutması. Sahipler herhangi bir bağlı kuruluştan itfa talep edebiliyorsa, talepler bir yerde yoğunlaşsa bile gereken varlıklar başka bir yargı alanında mahsur kalabilir.

Rezervlerin yeniden konumlandırılması ve ikincil piyasa işlemleri bu dengesizliği azaltabilir. Ancak bunun etkisi varlıkların ne kadar kolay aktarılabildiğine, piyasalara erişime, yetkililer ve kurumlar arasındaki bilgi paylaşımı ve iş birliğine bağlı. FSB, itfa haklarının birden fazla tüzel kişiye yayılması halinde ihraççının iflasında hangi ülkenin iflas sürecinin uygulanacağının da karmaşıklaşabileceğini açıkladı.

İtfa riski işlem saatlerindeki farklılıktan da kaynaklanıyor. Stablecoinler 24 saat işlem görürken rezervlerdeki geleneksel finansal varlıklar piyasa saatlerine ve ödeme sistemlerine tabi. İtfa işlemleri token satışlarının hızına yetişemezse sahipler tokenlarını ikincil piyasada indirimli fiyattan satabilir ve dolar sabiti sarsılabilir.

Rapora göre ihraççının itfa ödemelerini karşılamak için rezerv varlıklarını aceleyle satması veya banka mevduatlarını büyük ölçekte çekmesi, şokun geleneksel finans piyasalarına yayılmasına yol açabilir. Bu, gerçekleşmiş bir kriz değil, potansiyel bir risk. Öte yandan derin likiditeye sahip ikincil piyasa, arbitraj yoluyla token fiyatını sabit değerine yaklaştıran bir tampon işlevi görebilir.

Denetim yetkililerinin gerçek sahipleri ve itfa taleplerinin geldiği bölgeleri belirlemesi de kolay değil. Açık blokzincir işlemleri takma adlarla yürütülüyor; veri şirketlerinin farklı toplama yöntemleri kullanması, ülkeler bazında sahiplik ve itfa miktarlarını karşılaştırmayı zorlaştırabiliyor. FSB, yetkililere ikincil piyasa derinliği ve likiditesini, sahiplerin, itfaların ve rezervlerin bölgesel dağılımını izlemeyi; sınır ötesi bilgi paylaşımını ve kriz ile iflas süreçlerine yönelik planları güçlendirmeyi önerdi.

Bu rapor yeni bağlayıcı düzenlemeler getirmedi ve belirli bir ihraççının likidite krizi yaşadığını duyurmadı. FSB’nin tavsiyeleri ve çalışmaları ülkelerin politika kararlarını bağlamıyor; ortak bir sürecin kesinleşeceği takvim de açıklanmadı. Raporda, 2023 tarihli küresel stablecoin tavsiyeleri ve 2025’teki uygulama değerlendirmesi temel alınarak ek izleme başlıkları sıralandı.

Stablecoinlerde itfa süreci ile ikincil piyasada satış birbirinden ayrılıyor. İhraççıdan doğrudan itfa talep etmek ile borsada token satmak farklı işlem yolları.