Trump, Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'u görevden alma girişimini yeniden başlattı

ABD Başkanı Trump, Federal Rezerv(Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'u görevden alma girişimini yeniden gündeme getirdi. Mesele, bir Fed yönetim kurulu üyesinin hangi koşullarda görevden alınabileceğini ve merkez bankası bağımsızlığının nereye kadar korunduğunu belirleyecek nitelikte.

Alexander W. Salter, 16 Ekim'de The Daily Economy'de yayımlanan bir yazısında bunun ikinci girişim olduğunu belirtti. Salter'a göre ilk girişim, Haziran ayındaki Yüksek Mahkeme kararıyla durdurulmuştu. Salter, kararın Fed için bir istisna tanıdığını yazdı. Yazara göre Yüksek Mahkeme aynı gün 'Trump v. Slaughter' davasında, yürütme yetkisini kullanan kurum başkanlarının başkana hesap vermesi gerektiğine hükmetti. Salter, Fed'in bu kararın kapsamı dışında kaldığını savundu.

Salter, Haziran kararının temel şartlarını görevden almadan önce bildirim yapılması ve savunma hakkı tanınması olarak yorumladı. Ona göre Beyaz Saray bu iki şartı yerine getiriyor.

Salter, davayı Cook'un kişisel meselesi değil, merkez bankası bağımsızlığının sınavı olarak tanımladı. Bağımsızlığın gerekçesi olarak iki noktaya dikkat çekti. Birincisi deneysel gerekçe. Salter'a göre bağımsız merkez bankalarının enflasyonu düşürdüğüne dair kanıtlar, örnekleme ve tahmin yöntemine göre değişiyor. Hukukun üstünlüğünün güçlü işlediği ülkelerde fiyatların da daha istikrarlı olduğu açıklamasının verilere daha iyi uyduğunu söyledi.

İkincisi anayasal gerekçe. Salter'a göre Fed'in banka denetimi ve uygulama işleri yürütme yetkisinin kullanımı anlamına geliyor. Hesap verilmeyen bir yapı ise kuvvetler ayrılığıyla bağdaşmıyor.

Salter, Milton Friedman'ın 'Kapitalizm ve Özgürlük' kitabına da başvurdu. Friedman 60 yılı aşkın süre önce bu kitapta şunu yazmıştı: "Sorumluluğun dağıldığı, buna karşın az sayıda kişiye geniş yetki verildiği bir sistemde hata kaçınılmaz olur ve politika bireylerin eğilimlerine bağlı kalır." Salter bunu, 'bağımsız' merkez bankası savunusunun ana dayanağı olarak yorumladı.

Salter, yazısında Covid-19 sonrası enflasyonu ve hedefin üzerindeki fiyat artışını Fed'in politika sicilini eleştirmek için gerekçe gösterdi. Fed'in son 40 yılın en kötü enflasyonunu yaşadığını, aradan 5 yıl geçmesine rağmen fiyatların hâlâ hedefin üzerinde seyrettiğini öne sürdü. Bu süreçte hesap veren kimse olmadığını da ekledi.

Cook, Mayıs 2022'den bu yana Fed yönetim kurulunda görev yapıyor. Salter, Cook'un 2025 sonbaharında kurulun iklim riski rehberini kaldırdığı sırada resmen karşı oy kullandığını yazısında hatırlattı.

Söz konusu yazı bir görüş yazısı ve görevden almaya karşı çıkanların argümanlarını içermiyor. Cook cephesinin tutumu ile Beyaz Saray'ın somut görevden alma gerekçesi de yalnızca bu yazıdan teyit edilemiyor.