ABD ara seçiminden sonra 2027 yazında borç tavanı kavgası yeniden gündeme gelebilir, Reuters analizinde öne çıkan olasılık

ABD ara seçimlerinde hangi parti kazanırsa kazansın, 2027'de borç tavanı ve federal bütçe üzerinden Kongre'de yeni bir çatışma yaşanma ihtimalinin yüksek olduğu belirtiliyor. 3 Kasım'daki oylama Kongre'deki güç dengesini değiştirse bile Başkan Donald Trump'ın veto yetkisi ve Senato'daki filibuster için gereken 60 oy eşiği yerinde kalacak.

Cumhuriyetçiler şu an Temsilciler Meclisi'nde 218'e 214, Senato'da 53'e 47 önde. Demokratların iki kanadı geri alabilmesi için her birinde net 4 sandalye kazanması gerekiyor. Reuters, analistler, siyasi stratejistler ve ekonomistlerle görüşerek bu değerlendirmeyi aktardı. İki ekonomist, piyasaların ve yatırımcıların tedirgin bir yıl geçirebileceğini söyledi.

Demokratların Temsilciler Meclisi'ni geri alacağı beklentisi ağır basıyor. Senato'daki tablo ise tahmin etmesi zor. Trump'ın onay oranı görev süresinin en düşük seviyelerine indi, anketler de Demokratlar lehine bir eğilim gösteriyor. Yine de Demokratlar bir kanadı ya da iki kanadı birden kazansa bile yürütmenin yetkilerini devralmıyor. Trump veto yetkisini, ayrıca gümrük tarifeleri, göç ve dış politikadaki yürütme yetkilerini kullanmayı sürdürebilir.

Seçim yetkilileri, Trump yönetiminin seçim sürecine farklı yollarla müdahale edebileceği uyarısında bulundu. Yürütme ile Kongre'nin yetkileri ayrı olduğu için, Kongre çoğunluğundaki değişiklik tek başına politika yönünü değiştirmeyebilir.

İlk senaryoda Demokratlar yalnızca Temsilciler Meclisi'ni alıyor. Bu durumda Cumhuriyetçiler Senato'da Demokratların gündeminin büyük bölümünü engelleyebilir. Demokratların Meclis'te kaç sandalyelik üstünlük sağladığı, soruşturmalar, yasama girişimleri ve bütçe pazarlığındaki ağırlığını belirleyecek.

Üstünlük 5 ila 20 sandalye arasında kalırsa Demokratlar komiteleri yönetir ve celp yetkisi kazanır. Trump yönetiminin yetkilileri iş birliğini reddedebilir. Trump'a sadık bir Adalet Bakanlığı'nın celpleri zorla uygulatma ihtimalinin düşük olduğu da söyleniyor. Demokratlar duruşmalar ve açık sorgulamalarla yürütme denetimini artırabilir, sağlık, kürtaj hakları, konut ve yapay zeka veri merkezleri üzerine yasa tasarıları sunabilir. Ancak bunların Cumhuriyetçilerin elindeki Senato'dan geçmesi zor. Trump ise politikalarını başkanlık kararnameleriyle yürütebilir.

Fark 20 ila 40 sandalyeye çıkarsa Demokrat liderliğin yasama ve pazarlık alanı genişler. Gümrük tarifeleri ve İran savaşı gibi tartışmalar sürerse parti içinde görevden alma talepleri artabilir, bazı Cumhuriyetçi vekillerin Trump'tan uzaklaşabileceği de konuşuluyor. Demokratlar fiyat kontrolü, başkanın savaş yetkilerinin sınırlandırılması ve bazı veri merkezi projelerine karşı yasa tasarıları gündeme getirebilir. Yine de bu tasarıların Cumhuriyetçi Senato'yu ve başkanın vetosunu aşması gerekiyor.

Senato 50'ye 50 bölünse bile inisiyatif Cumhuriyetçilerde kalır, çünkü eşitlik halinde belirleyici oyu Başkan Yardımcısı JD Vance kullanır. Demokrat Pensilvanya Senatörü John Fetterman'ın ve bazı ılımlı Cumhuriyetçilerin oyları belirleyici olabilir. Reuters'ın görüştüğü analistler, Demokratlar Meclis'i alıp Senato'yu alamazsa bütçe pazarlığının daha sert geçeceğini, 2027 yazında borç tavanı kavgasının yeniden alevlenerek piyasaları sarsabileceğini öne sürdü.

İkinci senaryoda Demokratlar hem Temsilciler Meclisi'ni hem Senato'yu kazanıyor. Bu durumda Trump, Kongre'nin güçlü denetimiyle karşılaşır. Senato yargı, üst düzey kabine ve büyükelçi atamalarını onayladığı için yürütmenin kadrolarına yalnızca Meclis'i kazanma durumuna göre çok daha doğrudan etki eder.

Demokratların Senato'daki üstünlüğü 2 sandalye olursa komiteleri ve gündemi kontrol edip Trump'ın yargıya yönelik adaylarının önemli bölümünün onayını engelleyebilir. 2028 başkanlık seçiminden sonrasına kadar Yüksek Mahkeme'deki boş kadroların doldurulmasını geciktirme girişiminin de mümkün olduğu belirtiliyor. Buna karşılık Cumhuriyetçiler, yeni Kongre Ocak 2027'de göreve başlamadan adayların onayını hızlandırabilir.

Çoğu yasa tasarısında filibuster'ı sonlandırmak için 60 oy gerektiği için Demokratlar basit çoğunluğu alsa da eşiği tek başına aşmakta zorlanır. Başkanın vetosu da duruyor, dolayısıyla büyük politika değişiklikleri sınırlı kalabilir. Öte yandan borç tavanı ve federal bütçe pazarlığında Demokratların elindeki koz güçlenir, ancak bütçe tıkanıklığı ve hükümetin kapanma riski sürer.

Demokratların Senato'daki üstünlüğü 4 ila 6 sandalyeye çıkarsa liderlik, tek tek senatörlerin kopmasından daha az etkilenir. Gümrük tarifeleri, veri merkezleri, sağlık, geçim maliyeti ve başkanın savaş yetkilerinin sınırlandırılması gibi konulardaki tasarılar öne sürülerek Trump'ın veto kararı üzerinde baskı kurulabilir. Bu yasama ve veto tartışmalarının 2028 başkanlık seçiminin gündemini oluşturmak için kullanılabileceği de değerlendirmeler arasında.

Üstünlük 8 sandalye ve üzerine çıkarsa Demokratlar, seçmenin Trump'ın görev süresinin ilk yarısını yargıladığını savunabilir. Ancak daha büyük bir basit çoğunluk tek başına filibuster'ı sona erdiremez, başkanın vetosunu da geçersiz kılamaz. Meclis görevden alma sürecini başlatsa bile Senato'da mahkûmiyet kararı için tek başına çoğunluğu aşan bir oy sayısı gerekir. Demokratlardan yüksek fiyatlar ve sağlık harcamaları yükü için çözüm üretmeleri beklenebilir.

Üçüncü senaryoda Cumhuriyetçiler iki kanadı da koruyor. Bu durumda Trump, yargı adaylıklarında ve atamalarda partiler arası direnişle daha az karşılaşır. Federal bütçe ve borç tavanı pazarlığında da Cumhuriyetçilerin eşgüdümü sürdürmesi daha kolay olur. Yine de borç tavanının yükseltilmesi ve federal bütçenin geçirilmesi gerekiyor, parti içi görüş ayrılıkları pazarlığı etkileyebilir. Cumhuriyetçiler tek ses olarak hareket ederse büyük bütçe krizi ve hükümetin kapanma riski azalabilir ama tamamen ortadan kalkmaz, deniyor.

Hangi senaryo gerçekleşirse gerçekleşsin, 2027'deki mali pazarlık Kongre'deki gerilimin merkezinde yer alabilir. Demokratlar tek bir kanadı bile alsa bütçe pazarlığında politika tavizleri talep edebilir, Cumhuriyetçiler iki kanadı korusa da borç tavanı ve federal harcama sorununu çözmek zorunda. Borç tavanı, Kongre ile başkanın onayladığı harcamaların Hazine tarafından borçlanma yoluyla karşılanıp karşılanamayacağını sınırlayan yasal bir üst sınır. ABD'de borç tavanı müzakerelerinin harcama kesintileri ve vergi politikası etrafında mali çatışmaya dönüşme ihtimali daha önce de gündeme gelmişti.

Kongre çoğunluğu değişse de başkanın vetosu, başkanlık kararnameleri ve Senato'nun filibuster kuralları büyük politikaların uygulanıp uygulanmayacağını belirlemeye devam edecek. Seçim oylaması 3 Kasım'da yapılacak, yeni Kongre ise Ocak 2027'de göreve başlayacak. Reuters'ın görüştüğü analistler, 2027 yazında borç tavanı kavgasının yeniden gündeme gelme ihtimalini dile getirdi.