Stellar'da Bell Güncellemesi Kasım'da Oylanıyor: Soroban'a ML-DSA İmza Doğrulaması Geliyor

Stellar ağı, kuantum bilgisayarlardan gelebilecek tehditlere karşı Bell (Protokol 30) güncellemesi için oylamayı 4 Kasım'da test ağında, 24 Kasım'da ise ana ağda açıyor. Stellar'ın resmi hesabı X'teki paylaşımında, Bell'in kurumsal ölçekli akıllı hesapları hazırlayan, kuantuma dirençli imzalara geçişi başlatan ve defter işleme hızını artıran bir güncelleme olduğunu açıkladı.

İki oylama da 17.00 UTC'de (TRT 20.00) başlıyor. Bu saatler güncellemenin kesinleşme tarihi değil, oylamanın planlandığı zaman; değişikliğin devreye girmesi için doğrulayıcıların onay vermesi gerekiyor. Stellar Geliştirme Vakfı'nın (SDF) önerdiği Bell paketinde üç Stellar İyileştirme Önerisi (CAP) bulunuyor. TokenPost bu değerlendirme takvimini daha önce haberleştirmişti.

Üç öneri şöyle: △CAP-84, akıllı sözleşme adreslerine 64 bit kimlik ekleyen 'muxed' (çoklanmış) adres standardını getiriyor; 'W' harfiyle başlayan bu adresler tek bir sözleşme adresinin birden fazla müşterinin yatırımını ayırt etmesini sağlıyor. △CAP-87, Soroban(SOROBAN) akıllı sözleşme platformundaki sözleşmelerin ML-DSA imzalarını doğrulayabilmesini sağlıyor; ML-DSA, ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nün (NIST) standartlaştırdığı kuantum dirençli imza yöntemlerinden biri. △CAP-88 ise defter başlığının biçimini değiştirerek defter kapanış zamanının milisaniye hassasiyetinde kaydedilmesini sağlıyor.

Defter başlığı değiştiği için geliştirme ortamı da bundan etkileniyor. U.Today'in haberine göre, eski yazılım geliştirme kitleri (SDK) Protokol 30 defterini çözümleyemeyebilir. Yeni SDK'larda güncellenmiş XDR tanımları ve yeni çoklanmış sözleşme adres türü yer alıyor.

Bu adımların arkasındaki büyük resim, Stellar'ın Haziran 2026'da açıkladığı Kuantuma Hazırlık Planı'nda (Quantum Preparedness Plan, QPP) yer alıyor. Stellar, ağın tamamını kuantum dirençli kriptografiye taşıma hedefini duyurmuştu; U.Today ise kuantum bilgisayarların Stellar'a yönelik tehdidini iki başlıkta ele aldı.

İlk tehdit, ağ bütünlüğü. Stellar Konsensüs Protokolü (SCP) mesajları doğrulayıcılar tarafından Ed25519 imzasıyla onaylanıyor. Yeterince güçlü bir kuantum bilgisayar doğrulayıcı imzalarını taklit edip yeter sayı (quorum) kesişim noktalarını ele geçirirse konsensüsün kendisi sarsılabilir. U.Today, bu sorunun SCP'yi değiştiren bir protokol güncellemesiyle ele alınacağını aktardı.

İkinci tehdit ise hesap ele geçirme; U.Today bunu daha zor bir problem olarak tanımladı. Shor algoritması(Shor's algorithm) kullanılarak Ed25519 açık anahtarından özel anahtar türetilebiliyor, Stellar'da ise hesap adresi doğrudan açık anahtarı içeriyor. Bu nedenle hiçbir işlemi onaylamamış, yani hareketsiz hesaplar bile potansiyel hedef haline geliyor. Hesap sorunu QPP'nin temel gündem maddesi.

Açık anahtarın ortaya çıkmasının riskin başlangıç noktası olması Bitcoin(BTC) için de geçerli. 22 Temmuz'da BitGo, kurumsal Bitcoin cüzdanlarında açık anahtar görünürlüğünü denetleyip azaltan bir kuantum risk yönetimi özelliğini devreye almıştı. Ancak bu, protokolün tamamını kapsayan bir dönüşüm değil, saklama (custody) operasyonları düzeyinde alınan bir önlemdi.

Piyasada Stellar Lumens(XLM) toparlanma eğilimine girdi. U.Today'in haberine göre, haberin yazıldığı sırada XLM son 24 saatte %4,80 yükselerek 0,183 dolardan işlem gördü; bu hareket kripto para piyasasının genel toparlanmasıyla birlikte geldi. Ancak söz konusu haberde bu verinin ölçüm saati belirtilmemişti.

Test ağı oylaması 4 Kasım, ana ağ oylaması ise 24 Kasım'da gerçekleşecek.