Brent petrolü 110,74 dolara indi: Günlük %1,86 kayıp, yıllık %79,33 prim

Küresel ham petrol göstergesi Brent, 21'inde sabah 08.00'de (ABD Doğu saatiyle) varil başına 110,74 dolara geriledi. Bir önceki gün aynı saatte görülen 112,85 dolara kıyasla 2,11 dolar, yüzde 1,86 düşüş yaşandı.

Fortune, 21'inde yayımladığı 'güncel petrol fiyatları' başlıklı haberinde bu rakamı paylaştı. Karşılaştırmalı fiyatlar şöyle: △bir gün önce 112,85 dolar △bir ay önce 104,61 dolar (yüzde 5,85 artış) △bir yıl önce 61,75 dolar (yüzde 79,33 artış). Yani günlük bazda düşüş var, fakat yıl öncesine göre fiyat hâlâ yaklaşık 49 dolar yüksek.

Petrol fiyatları, vadeli işlem piyasası açık olduğu sürece sözleşmeler alınıp satıldıkça sürekli değişiyor. Bu da aynı gün içinde bile ölçüm saatine göre farklı rakamlar görülebileceği anlamına geliyor.

Petrol fiyatları Orta Doğu'daki deniz taşımacılığı hareketleriyle de bağlantılı seyrediyor. TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yüzde 70 azaldığını ve Suudi Arabistan'ın bazı sevkiyatlarını kısmen yeniden başlattığını aktarmıştı.

Fortune, petrol fiyatının nereye gideceğini 'kimsenin net olarak öngöremeyeceğini' belirtti. En büyük belirleyici arz ve talep dengesi; ekonomik yavaşlama kaygıları veya çatışma gibi şoklar büyüdüğünde fiyatların sert hareket edebildiği ifade edildi. Arz tarafında ise jeopolitik gelişmeler ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü Plus (OPEC+) kararları birlikte etkili oluyor.

Küresel petrol ticaretinin büyük bölümünü temsil eden Brent, dünya çapında referans fiyat olarak kullanılıyor; Kuzey Amerika'da ise daha çok West Texas Intermediate (WTI) tercih ediliyor. Fortune, ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) de yıllık enerji projeksiyonlarında Brent'i temel referans aldığını aktardı.

Petrol fiyatları yaşam maliyetine doğrudan yansıyor. Fortune, ham petrolün benzin fiyatının yarısından fazlasını oluşturan en büyük kalem olduğunu belirtti. Benzin fiyatına ayrıca rafinaj maliyeti, dağıtım marjı, vergiler ve istasyon marjları da ekleniyor.

Petrol fiyatı yükseldiğinde pompa fiyatları hızla tırmanıyor, fakat fiyat düştüğünde aynı hızla gerilemiyor. Fortune bu eğilimi 'roketler ve tüyler' (rockets and feathers) olarak tanımladı.

Isınma ve doğalgaz faturaları gibi enerji maliyetleri de petrolle birlikte hareket ediyor. Fortune, depo ve çiftliklerden mağaza raflarına ürün taşıyan lojistik maliyetlerinin yükselmesiyle market fiyatlarının da etkilendiğini vurguladı. Petrol fiyatı arttığında bazı sektörler mümkün olan süreçlerde yakıtı doğalgaza kaydırmaya çalıştığı için doğalgaz talebi de yükseliyor.

ABD, savaş, yaptırım veya büyük fırtına hasarı gibi arzın kesildiği olağanüstü durumlara karşı Stratejik Petrol Rezervi'ni (Strategic Petroleum Reserve) işletiyor. Amaç, fiyatlar aniden sıçradığında tüketicilerin ve temel sektörlerin üzerindeki yükü hafifletmek. Fortune, bunun kalıcı bir çözüm olmadığını, kısa süreli bir tampon mekanizması olduğunu belirtti.

Fortune, geçmişte petrol fiyatlarının savaşlar, üretim kesintileri, durgunluklar ve arz fazlası gibi nedenlerle büyük dalgalanmalar yaşadığını özetledi. 1970'lerin başında Orta Doğu'daki ihracat kesintisi ve ambargo, ilk büyük petrol şokuna yol açtı. 2008'de talep artışıyla sert yükselen fiyatlar, küresel finansal krizle birlikte çöktü. 2020'de ise Kovid-19 kapanmalarıyla talep aniden düşünce fiyat varil başına 20 doların altına indi.