Güney Afrika, kripto varlıklarda ön onay yaklaşımını gözden geçiriyor

Güney Afrika hükümeti, kripto varlıkların sınır ötesi işlemleri için ön onay öngören düzenleme yaklaşımını gözden geçiriyor. Binlerce görüşü dikkate alarak işlemlerin yasallığını ve vergi yükümlülüklerine uyumu değerlendirmeyi planlıyor; ikinci taslağı yeniden yayımlayıp kamuoyunun görüşüne açacak.

Güney Afrika Maliye Bakanı Enoch Godongwana, 21’inde parlamentoda yaptığı orta vadeli bütçe politikası açıklamasında, “Ön onaydan uzaklaşıp işlemlerin yasallığını ve vergi yükümlülüklerine uyumu değerlendirmeliyiz” dedi. Maliye Bakanlığı ile Güney Afrika Merkez Bankasının aldığı görüşler doğrultusunda istişare başlatılacağını belirtti. İkinci taslağın ne zaman yayımlanacağı açıklanmadı.

Tartışma, Maliye Bakanlığı ile Güney Afrika Merkez Bankasının 17 Nisan’da yayımladığı ‘2026 Sermaye Akış Yönetimi Düzenlemeleri’ taslağıyla başladı. İki kurum, mevcut döviz kontrol sistemini modernleştirmeyi ve kripto varlıkların sınır ötesi hareketlerini denetim kapsamına almayı önerdi. Amaç, sınır ötesi işlem bildirimlerini güçlendirmek, yüksek riskli işlemleri ve yasa dışı para akışını izlemek.

Daha sonra hazırlanan ‘Kripto Varlıklar El Kitabı’ taslağı, Güney Afrika’da lisanslı hizmet sağlayıcılarla yurt dışındaki hizmet sağlayıcılar arasındaki transferlerin yanı sıra Güney Afrikalı işletmelerden saklama hizmeti sunmayan cüzdanlara yapılan transferlerin de sınır ötesi fon hareketi olarak sınıflandırılıp bildirilmesini önerdi. Saklama hizmeti sunmayan cüzdanlarda kullanıcı özel anahtarını kendisi yönetir. Taslak işlem bildirimlerini düzenliyor; bu cüzdanlara yapılan tüm transferleri yasaklamıyor.

İlk düzenleme taslağında, belirli bir eşiğin üzerinde kripto varlık tutanlar için bildirim yükümlülüğü ve sınırlı koşullarda varlıkların elden çıkarılmasını talep etme yetkisi de yer aldı. VALR borsası, nisan ayında müşterilerine gönderdiği bilgilendirmede bu hükümlerin özel anahtarların yönetimini ve olağan işlemleri etkileyebileceğini belirterek görüş sunmaya çağırdı. Bu bilgilendirme, bakanın gözden geçirme açıklamasından sonra hazırlanacak taslağa ilişkin bir tutum beyanı değil.

Hükümet ile Güney Afrika Merkez Bankası, mayısta yayımladıkları ortak açıklamada kripto varlık sahibi olmayı suç sayma veya düzenlemeleri geriye dönük uygulama niyetinde olmadıklarını bildirdi. Varlıkların elden çıkarılmasının istenebileceği durumların da yasa dışı faaliyet gibi sınırlı koşullarla ilgili olduğunu açıkladı. Yetkililerin denetim amaçları ile sektörün uygulamanın kapsamına ilişkin kaygıları, görüş alma sürecinin temel tartışma başlıkları oldu.

Güney Afrika, sınır ötesi kripto varlık işlemlerini döviz yönetimi kapsamına almayı planlarken işlem ve vergi bildirim sistemlerini de düzenliyor. Daha önce yayımlanan düzenleme taslağı, sınır ötesi işlemler için bildirim yükümlülüklerini ele almıştı. Bu gözden geçirmede, ön onay modeli ile işlemlerin yasallığını ve vergi yükümlülüklerine uyumu değerlendirme yaklaşımı arasındaki denge öne çıktı.

Bakan Godongwana’nın açıklaması, düzenleme yönünün yeniden değerlendirileceğini ortaya koydu. Ayrıntılı hükümlerde değişiklik olup olmadığı, revize edilmiş ikinci taslak yayımlandığında anlaşılacak.