Euro Bölgesi bankalarında perakende fonlamada bozulma net oranı %9 ile 2011’den beri zirvede

Euro Bölgesi bankalarında perakende fonlama erişiminin kötüleştiğini bildirenlerin net oranı 2026’nın üçüncü çeyreğinde %9’a çıkarak, 2011’de başlayan anketten bu yana en yüksek düzeye ulaştı. Oran ikinci çeyrekte %3, önceki zirve olan 2023’ün üçüncü çeyreğinde ise %7’ydi.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), 27 Ekim’de yayımladığı Banka Kredi Anketi’nde kötüleşmenin hâlâ ‘ılımlı düzeyde’ olduğunu değerlendirdi. Anket 21 Eylül’de başladı ve 6 Ekim’e kadar sürdü.

Net oran, fonlama koşullarının kötüleştiğini bildiren bankaların oranından iyileşme bildirenlerin oranının çıkarılmasıyla hesaplanıyor. Bu ölçüm, mevduat bakiyelerindeki düşüş oranını ya da bankaların fon açığının büyüklüğünü göstermiyor.

Perakende fonlama; hanehalkı ve finans dışı şirket mevduatlarını ve diğer perakende fonlama araçlarını kapsıyor. Kısa vadeli perakende fonlamada bozulma bildirenlerin net oranı %10, uzun vadeli fonlamada ise %9 oldu.

Bankalar, üçüncü çeyrekte borçlanma senetleri ve para piyasalarına erişimin de kötüleştiğini bildirdi. Menkul kıymetleştirme piyasalarına erişim ise genel olarak değişmedi.

Bankalar, perakende fonlama erişimindeki bozulmaya ilişkin net oranın dördüncü çeyrekte %6’ya gerilemesini bekliyor. Bu oran üçüncü çeyrekten düşük olsa da kötüleşme bildiren bankaların oranının iyileşme bildirenlerden yüksek kalacağına işaret ediyor.

Şirketlerin kredi maliyetlerini inceleyen ayrı bir göstergede de faiz artışı bildirenlerin net oranı yükseldi. ECB, 26 Ekim’de yayımladığı Şirketlerin Finansmana Erişimi Anketi’nde bankaların kredi faizlerinin yükseldiğini bildiren şirketlerin net oranının üçüncü çeyrekte %46’ya çıktığını, ikinci çeyrekte bu oranın %42 olduğunu açıkladı. Büyük şirketlerde oran %41’den %55’e yükselirken, küçük ve orta ölçekli şirketlerde %43’ten %38’e geriledi.

Şirket anketinin sonuçları, örneklem yapısı ve yanıt dönemi dikkate alınarak değerlendirilmeli. Yanıt verenlerin çoğunluğunu ankete ilk kez katılan şirketler oluşturdu. ECB, bu nedenle özellikle beklentilere ilişkin verileri yorumlamanın zorlaştığını belirtti. Şirketlerin yaklaşık yarısı temmuz-eylül dönemini, geri kalanı ise nisan-eylül dönemini esas alarak yanıt verdi.

Para arzı ve kredi bakiyelerindeki artış sürdü. ECB’nin eylül ayı para istatistiklerine göre M3’ün yıllık artış oranı %3,5, hanehalkı kredilerinin artışı %3,1, finans dışı şirketlere kullandırılan kredilerin artışı ise %4,2 oldu. Üç oran da ağustos ayındaki seviyesini korudu.

Para istatistikleri bakiyelerin yıllık değişimini gösterirken Banka Kredi Anketi, bankaların algıladığı fonlama koşullarını ölçüyor. Şirketlerin Finansmana Erişimi Anketi ise şirketlere kredi faizlerindeki değişimi soruyor. Dolayısıyla üç gösterge farklı unsurları ölçüyor.

Ankette kripto varlıklarla doğrudan ilgili bölüm, dijital varlıklar hakkında ilk kez yöneltilen sorular oldu. ECB, Bitcoin (BTC) gibi teminatsız kripto varlıkları, tokenleştirilmiş varlıkları ve stablecoin’leri dijital varlık kategorisine dahil etti.

Bankalar, son 12 ayda dijital varlıkların mali durumları üzerinde genel olarak nötr, iş stratejileri üzerinde ise net %2 pozitif etkisi olduğunu bildirdi. Önümüzdeki 12 ay için iş stratejilerinde net %12 pozitif, perakende fonlamada ise net %5 negatif etki beklediklerini belirtti.

Anket, dijital varlıkları üçüncü çeyrekte perakende fonlama koşullarındaki bozulmanın nedeni olarak göstermedi. Bitcoin fiyatındaki değişimi ya da yatırım talebini de ölçmedi.