2026’da doğal gaz talebinde %0,5 düşüş beklentisi; Shell 2050 LNG ticaretinde %65 artış öngörüyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel doğal gaz talebinin 2026’da geçen yıla kıyasla yaklaşık %0,5, yani yaklaşık 20 milyar metreküp azalmasını bekliyor. Güney Kore’nin sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalat birim fiyatı ise ağustosta geriledikten sonra eylülde yükseldi.

IEA, 7 Temmuz’da yayımladığı 3. Çeyrek Gaz Piyasası Raporu’nda arz kesintileri ve yüksek fiyatların bu yıl talebi azaltacağını öngördü. Bu tahmin, Hürmüz Boğazı’nın üçüncü çeyrekte tamamen yeniden açılacağı ve zarar görmeyen Orta Doğu tesislerinin faaliyetlerinin dördüncü çeyreğin başında normale döneceği varsayımına dayanıyor.

Orta Doğu’daki savaş öncesinde dünya LNG arzının yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. IEA’nın verilerine göre Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin mart-haziran dönemindeki LNG sevkiyatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla 35 milyar metreküp azaldı. Kuzey Amerika ve Afrika gibi Körfez dışındaki bölgelerin üretimi ise 27 milyar metreküp arttı ve düşüşün yaklaşık dörtte üçünü karşıladı. Aynı dönemde küresel LNG üretimi %4 geriledi.

Arz şoku fiyatlara da yansıdı. IEA raporunda Asya’daki spot LNG fiyatlarının ikinci çeyrek ortalamasının geçen yılın aynı dönemine göre %45, Avrupa’daki referans gaz fiyatının ise %32 yükseldiği belirtildi. Asya’da pahalı LNG yerine kömürle elektrik üretimine yönelme ve enerji yoğun sektörlerde faaliyetleri azaltma eğilimi görüldü.

Bölgelere göre talep beklentileri farklılık gösterdi. IEA, bu yıl Asya’da doğal gaz talebinin %0,5, Avrupa’da ise %2’den fazla düşmesini bekliyor. Üretim ve işleme tesislerindeki hasar ile gübre sektöründeki daralmanın etkisiyle Orta Doğu talebinin %4 azalacağı öngörülüyor.

Güney Kore Ulusal Gösterge Sistemi’nin istatistiklerine göre ülkenin 2025 LNG ithalatı 46 milyon 684 bin ton, talebi ise 34 milyon 513 bin ton oldu. İthalat yurt dışından getirilen miktarı, talep ise ülkede kullanılan miktarı ifade ediyor. Stokları da kapsayan arz-talep yapısı nedeniyle bu iki rakam birbirine eşit değil.

Enerji Ekonomisi Araştırma Enstitüsü’nün aylık göstergeleri, Güney Kore’nin LNG ithalat birim fiyatının ağustosta düşmesinin ardından eylülde yükseldiğini gösteriyor. Küresel spot fiyatlar ile ülkenin ithalat birim fiyatı farklı kapsamları ölçtüğünden doğrudan karşılaştırılamıyor.

Kısa vadeli doğal gaz talebi ile uzun vadeli LNG görünümü farklı yönlere işaret ediyor. Shell, 30 Haziran’da yayımladığı LNG görünümünde, 2025’te 422 milyon ton olan küresel LNG ticaret hacminin 2050’deki merkezi tahminde 695 milyon tona çıkacağını öngördü. Bu tahmin 2025’e göre yaklaşık %65 artışa karşılık geliyor. Tahmin aralığı 610 milyon ila 780 milyon ton olarak verildi.

LNG, doğal gazın sıvılaştırılarak gemilerle taşınmasını sağlayan yakıttır. IEA’nın tahmini 2026’daki toplam doğal gaz talebini, Shell’in tahmini ise 2050’deki LNG ticaret hacmini kapsıyor; dönemleri ve ölçüm kapsamları farklı.

Elektrik üretiminde gazın payının gerilediği de görülüyor. Enerji analiz kuruluşu Ember, haziranda yayımladığı analizde küresel elektrik üretiminde doğal gazın payının 2020’deki %23,9’dan 2025’te %21,8’e düştüğünü bildirdi. Pay beş yıl üst üste gerilerken 2025’te gazla üretilen elektrik miktarı hafifçe arttı.

Ülkelerin tepkileri tek bir yönde birleşmedi. IEA’nın 21 Ekim tarihli politika yanıtı takip verilerinde, gazla çalışan elektrik üretiminin kömürle ikame edildiği örneklerin yanı sıra yenilenebilir enerji ve elektrifikasyonun artırıldığı uygulamalar da yer aldı.

Veri merkezlerinin artan elektrik tüketimi uzun vadeli talebi etkileyebilecek bir unsur olsa da doğal gaz talebiyle aynı ölçü değil. IEA, nisanda yayımladığı enerji ve yapay zekâ analizinde küresel veri merkezi elektrik tüketiminin 2025’te 485 TWh’den 2030’da 950 TWh’ye çıkacağını öngördü. Artan elektriğin tamamı gaz santrallerinden sağlanmayacak.

Bitcoin (BTC) madenciliği de elektrik tüketimi üzerinden doğal gazla bağlantılı. Cambridge Judge Business School bünyesindeki Alternatif Finans Merkezi’nin (Cambridge Centre for Alternative Finance, CCAF) 2025 araştırmasına 49 madencilik şirketi katıldı. Araştırma sonuçlarının küresel madencilik faaliyetlerinin %48’ini temsil ettiği belirtildi. Katılımcı şirketlerin madencilik enerji karmasında doğal gazın payı %38,2 oldu.

Bu %38,2’lik oran, araştırma örneklemindeki enerji kaynaklarının dağılımını gösteriyor. Tek başına bu veriden, Bitcoin madenciliğinin küresel doğal gaz talebindeki payı hesaplanamaz.

IEA, eylülde yayımladığı ayrı bir gaz güvenliği analizinde arz şoklarına karşı depolama yükümlülükleri, stratejik stoklar ve LNG sözleşmelerinde esneklik seçeneklerini gündeme getirdi. Bu önlemlerin tamamı her ülkede uygulanmıyor.

Kısa vadede arz kesintileri ve yüksek fiyatlar tüketimi baskılarken, yenilenebilir enerji artışı elektrik üretim karmasında gazın payını düşürüyor. Talep değerlendirilirken toplam doğal gaz tüketimi ile LNG ticaret hacmini, ayrıca elektrik üretiminde ve sanayide kullanılan gazı ayrı ele almak gerekiyor. LNG, doğal gazın gemiyle taşınabilmesi için sıvılaştırılmış hâlidir. bcm, doğal gaz hacim birimidir ve 1 milyar metreküpe karşılık gelir.