Yıllık 300 milyar euroluk fark: Euro Bölgesi'nde üretken yatırım kanalları yetersiz

Euro Bölgesi, son 10 yılda üretken yatırımlardan yılda ortalama yaklaşık 300 milyar euro daha fazla tasarruf etti. Bu tutar, konut inşaatı hariç üretken yatırımların yüzde 15'ine karşılık geliyor.

İtalya Merkez Bankası (Banca d'Italia) Başkanı Fabio Panetta, 30 Ekim'de Roma'da Dünya Tasarruf Günü dolayısıyla yaptığı konuşmada, “Sorun tasarruf eksikliği değil, Avrupa içinde bu birikimleri kârlı biçimde değerlendirme zorluğu” dedi. Panetta'ya göre, tasarrufları yenilikçi şirketlerin büyüme finansmanına yönlendirecek kanallar yetersiz.

Euro Bölgesi her yıl gayrisafi millî gelirinin dörtte birini tasarruf ediyor. 2024 ve 2025'te bölgeden ABD'ye yönelen toplam brüt sermaye akışı yılda ortalama 785 milyar euro oldu. Bu tutara mevduat, krediler ve ticari krediler de dahil; dolayısıyla ABD'li teknoloji şirketlerinin hisselerine yapılan alımlarla aynı kalemi ifade etmiyor.

Panetta, ABD'li büyük teknoloji şirketlerinin sermayenin önemli bölümünü çektiğini belirtti. 2019-2025 döneminde ABD'deki katma değer artış hızının Avrupa'nın iki katı olduğunu söyledi. Yazılım alanındaki en yenilikçi ABD şirketlerinin araştırma ve geliştirme harcamaları, son 10 yılda Avrupalı şirketlerin 8 katından 17 katına çıktı. Avrupa'nın yapay zekâ (AI) tedarik zincirinde de ABD'nin gerisinde kaldığı değerlendirmesini yaptı.

Hanehalkı varlıklarının dağılımında da fark görülüyor. Yatırım fonları üzerinden veya doğrudan tutulan halka açık hisselerin hanehalkı toplam varlıklarındaki payı Avrupa'da yüzde 5, ABD'de yüzde 25. Halka açık olmayan şirket hisseleri de dahil edildiğinde, hisse senedi varlıklarının payı Euro Bölgesi'nde yüzde 20, ABD'de yüzde 35. İki karşılaştırmada kapsanan varlık türleri farklı.

Panetta, girişim sermayesi ve özel sermaye fonlarının tasarrufları bir araya getirerek erken aşamadaki yenilikçi şirketlerin riskini dağıtabileceğini söyledi. Avrupa sermaye piyasalarındaki parçalı yapının uzman aracı kurumların büyümesini sınırladığını belirterek piyasaların bütünleşmesi çağrısında bulundu. Avrupa Birliği (AB), hanehalkı tasarruflarını bölgedeki şirket yatırımlarına yönlendirmeyi amaçlayan Tasarruf ve Yatırım Birliği girişimini de gündeme getirdi. AB Ekonomik ve Mali İşler Konseyi, 9 Ekim'de sermaye piyasalarının bütünleşmesi ve denetimine ilişkin paketin temel müzakere pozisyonunda uzlaştı.

Aynı etkinlikte İtalya Ekonomi ve Maliye Bakanı Giancarlo Giorgetti, bankalardan küçük ve orta ölçekli işletmelere verilen kredileri artırmalarını istedi. Giorgetti, küçük işletmelere verilen kredilerin Ağustos 2026'da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,6 azaldığını, büyük şirketlere verilen kredilerin ise yüzde 4,7 arttığını söyledi. Şirketlerin kredi talebinin de bu değişimde etkili olabileceğini ekledi. Panetta sermaye piyasalarına odaklanırken Giorgetti, banka kredilerindeki farklılığa dikkat çekti.

Panetta, 30 Ekim tarihli konuşmasında Euro Bölgesi tüketici enflasyonunun şubattan bu yana ikiye katlanarak yüzde 3,8'e ulaştığını ve artışın büyük bölümünün enerjiden kaynaklandığını söyledi. Enflasyonun uzun süre hedefin üzerinde kalması ve yukarı yönlü risklerin yüksek olması nedeniyle ek faiz artışlarının gerekebileceğini belirtti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), 29 Ekim'de mevduat faizini yüzde 2,50'de, temel refinansman faizini yüzde 2,65'te ve marjinal kredi faizini yüzde 2,90'da sabit tuttu. ECB, gelecekteki faiz kararları için önceden taahhütte bulunmayacağını ve ekonomik verileri değerlendirerek her toplantıda karar alacağını bildirdi. Panetta'nın sözleri koşullu bir değerlendirme; ECB'nin açıkladığı resmî faiz patikasından ayrı.