6 Solana havuzunun 5’inde agregatörsüz işlemlerde gidiş-dönüş spread daha geniş

Solana (SOL) üzerindeki 6 büyük propAMM havuzunun 5’inde, agregatör kullanılmadan gerçekleşen işlemlerin gidiş-dönüş spreadi daha geniş ölçüldü. Bu havuzlarda eşleştirme aralıklarının %68 ila %83’ünde agregatörsüz spread daha genişti.

Araştırmacılar bu bulguları 29 Eylül 2026’da yayımlanan “Active Liquidity On Chain” başlıklı çalışmada paylaştı. Analiz 1 Eylül 2025’te başladı ve 31 Ağustos 2026’da sona erdi.

Araştırma Solana, Base ve Monad işlemlerini kapsadı. Ancak agregatör üzerinden geçen işlemlerle geçmeyenlerin gidiş-dönüş spreadi karşılaştırması Solana’daki 6 büyük havuzla sınırlıydı. İncelenen işlem çifti Solana ve USD Coin’den (USDC) oluşuyordu.

propAMM, tek bir işletmecinin likiditeyi ve fiyatı yönettiği, işlem olmasa da kotasyonlarını güncellediği otomatik piyasa yapıcı modelidir. Agregatör ise farklı likidite rotalarındaki fiyatları karşılaştırarak emir için bir rota oluşturur.

Araştırmacılar aynı havuzda 25 slot içinde gerçekleşen, zıt yönlü iki işlemi eşleştirdi. İşlem büyüklüklerinin birbirinin iki katını aşmaması ve arada işletmecinin kotasyonunu güncellememiş olması gerekiyordu. Ayrıca iki işlem de ya agregatörden geçmiş ya da ikisi de agregatör kullanmadan gerçekleşmiş olmalıydı.

Karşılaştırma; havuz, tarih ve işlem büyüklüğüne göre eşleştirilen aralıklarda yapıldı. Araştırmacılar her aralıktaki spread farkını hesapladıktan sonra havuz başına medyan değeri buldu.

Çalışmadaki “gidiş-dönüş”, tek bir kullanıcının önce alım sonra satım yapması anlamına gelmiyor. Ölçüm koşullarını karşılayan zıt yönlü iki işlem eşleştirilerek aralarındaki fiyat farkı hesaplandı. 1 baz puan (bp), yüzde puanın %0,01’ine karşılık geliyor. Bu gidiş-dönüş spreadi, tek bir swap işleminin toplam maliyetiyle aynı değil.

Araştırmacılar 5 havuzda agregatörsüz spreadin daha geniş olduğu yönündeki farkı istatistiksel olarak anlamlı buldu. Agregatörsüz spreadin daha geniş olduğu eşleştirme aralıklarının oranı GoonFi’de %83, SolFi V2’de %82, HumidiFi’de %77, BisonFi’de %76 ve Tessera’da %68 oldu.

Aralık bazındaki farkların medyanı GoonFi’de 3,59 bp, SolFi V2’de 1,58 bp, HumidiFi’de 0,40 bp olarak hesaplandı. BisonFi ve Tessera’da bu değer 0,10’ar bp oldu; farkın büyüklüğü havuzlara göre değişti.

ZeroFi’de agregatörsüz spreadin daha geniş olduğu eşleştirme aralıklarının oranı %41, aralık bazındaki farkların medyanı ise -0,05 bp oldu. Dolayısıyla 6 havuzun tamamında aynı yönde bir fark görülmedi.

Havuzların genel medyanları ile eşleştirme aralıklarındaki farkların medyanı farklı yöntemlerle hesaplanıyor. Bu nedenle iki genel medyanın çıkarılması, aralık bazındaki farkla aynı sonucu vermeyebilir.

Gözlenen farklar, agregatör kullanımının tek başına daha dar spread sağladığını kanıtlamıyor. İki rotayı kullananların veya emirlerin özellikleri farklı olabilir; araştırma da rastgele bir deney olarak yürütülmedi.

Araştırmacılar ayrı bir analizde, işlemden 5 saniye önceki ve 1 saniye sonraki referans fiyat değişimi 1 bp’nin altında kalan işlemleri “sakin akış” olarak sınıflandırdı. Bunu bireysel işlemler için bir gösterge olarak kullandıklarında Solana propAMM’lerinde yarı spread 0,26 bp, genel AMM’lerde ise 2,59 bp çıktı.

Bu değerler belirli bir işlem örnekleminde propAMM’lerle genel AMM’lerin karşılaştırılmasına dayanıyor. İncelenen işlemler ve yöntem, önceki agregatörlü ve agregatörsüz gidiş-dönüş spreadi analizinden farklı. Ayrıca sakin akıştaki işlemlerin tamamının bireysel yatırımcılara ait olduğu anlamına gelmiyor.

Kullanıcının eline geçecek tutarı yalnızca havuz spreadi belirlemiyor. Jupiter geliştirici belgelerinde Metis, JupiterZ, Dflow ve OKX’in emir rotalarında fiyat sunduğu, yanıt ekranında seçilen rotanın gösterildiği belirtiliyor. Phantom’un rehberi ise swap onayından önce tahmini alınacak tutarın, ücretlerin ve fiyat etkisinin kontrol edilmesini öneriyor.

Bu araştırmadaki gidiş-dönüş spreadi kullanılarak belirli bir cüzdanın bugünkü işlem maliyeti veya rota değişikliğinden elde edeceği tasarruf hesaplanamaz. Bulgular, geçmiş örneklemde rotalara göre gözlenen fiyat farklarıyla sınırlı.