Vergi tavanı %7’den %3,5’e mi düşürülsün? Kuzey Carolina’da referandum

ABD’nin Kuzey Carolina eyaletindeki seçmenler, eyalet anayasasında belirlenen gelir vergisi üst sınırını %7’den %3,5’e indirmeyi öngören değişiklik için 3 Kasım’da (yerel saatle) oy kullandı. Oylama, fiilen uygulanan vergi oranını değil, anayasadaki tavanı kapsıyor.

Eyalet meclisinin kabul ettiği S1080 numaralı Senato tasarısı, bireyler ve şirketler için gelir vergisi oranının %3,5’i aşmamasını öngörüyor. Değişiklik seçmenlerin çoğunluğundan destek alır ve sonuçlar resmen onaylanırsa, 1 Ocak 2027’den sonra başlayan vergi yıllarından itibaren uygulanacak.

Vergi tavanı, yasayla belirlenebilecek en yüksek oranı ifade ediyor. Değişiklik kabul edilse bile vergi oranı hemen %3,5’e çıkmayacak; fiilî oran ayrı yasalarla belirlenecek.

Temmuzda kesinleşen bütçe yasası, bireysel gelir vergisi oranının 2026’da %3,99’dan 2027-2029 döneminde %3,49’a, 2030-2032 döneminde %3,24’e ve 2033’ten itibaren %2,99’a düşürülmesini öngörüyor. 2027’den itibaren uygulanması planlanan oran, yeni tavandan daha düşük.

Kurumlar vergisi oranı da ayrı bir takvim kapsamında 2026’da %2’ye, 2028’de %1’e ve 2030’da %0’a indirilecek. Kuzey Carolina Eyalet Vergi Dairesi (North Carolina Department of Revenue) bu oran takvimini yayımladı.

Cumhuriyetçiler, anayasal bir tavanın gelecekteki eyalet meclislerinin gelir vergisini artırmasını zorlaştıracağını savunuyor. Tavanı yükseltmek için eyalet meclisinin iki kanadında da ayrı ayrı beşte üç çoğunluk sağlanması ve referandumda seçmenlerin çoğunluğunun onayı gerekiyor.

Kuzey Carolina Valisi Josh Stein, mayıstaki basın toplantısında tavanı düşürmenin eyalet sakinlerine doğrudan ek bir fayda sağlamayacağı görüşünü dile getirdi. Bu değerlendirme, yasayla belirlenen vergi indirimi takvimiyle anayasal tavandaki değişikliğin farklı adımlar olduğuna işaret ediyor.

Kuzey Carolina Bütçe ve Vergi Merkezi (NC Budget & Tax Center), tavanın düşürülmesinin gelecekteki eyalet meclislerinin bütçe alanını daraltabileceğini savunuyor. Merkez, bunun satış vergisi ve ücretlere bağımlılığı artırabileceği ihtimalini de gündeme getirdi.

Eyalet meclisinin Mali Analiz Ofisi, S1080 için hazırladığı mali etki analizinde değişikliğin kendi başına mali etkisi olmayacağı sonucuna vardı. Bu değerlendirme, 2027 sonrasında planlanan bireysel ve kurumlar vergisi oranlarının %3,5’in altında kalacağı varsayımına dayanıyordu.

Analiz, mevcut vergi takviminin kısa vadeli etkisine odaklandı. Uzun vadeli gelir değişimini veya kamu hizmetleri üzerindeki sonuçları kesinleştiren bir tahmin sunmadı. Mali analiz ile Bütçe ve Vergi Merkezi’nin değerlendirmeleri farklı zaman aralıklarını ele alıyor.

Kuzey Carolina Eyaleti Bütçe ve Yönetim Ofisi (OSBM) verilerine göre, 2024-2025 mali yılında bireysel gelir vergisi geliri 17 milyar 12 milyon dolardı (yaklaşık 22 trilyon 864 milyar 100 milyon won). Aynı dönemde genel fonun toplam geliri 34 milyar 559 milyon dolar (yaklaşık 46 trilyon 447 milyar 300 milyon won) oldu; bireysel gelir vergisi bu tutarın yaklaşık yarısını oluşturdu.

Catawba College ve YouGov’un eylülde Kuzey Carolina’da yaşayan 1.000 yetişkinle yaptığı ankette katılımcıların %78’i fiyat artışları ve enflasyonu ‘çok önemli’ bir konu olarak değerlendirdi. Örneklem hata payı ±3,68 yüzde puandı. Ankette gelir vergisi değişikliğine destek sorulmadı.

Kuzey Carolina’da 2018’de yapılan referandumla anayasal gelir vergisi tavanı %10’dan %7’ye indirilmişti.

Kuzey Carolina Eyalet Seçim Kurulu’nun bildirdiği oy verme işleminin bitiş saati Kore saatiyle 4 Kasım 09.30.