Kripto borsalarının büyük hissedarları için itibar ve yönetim yeterliliği incelemesi önerildi

Güney Kore’de kripto varlık hizmet sağlayıcılarının büyük hissedarlarının değerlendirilmesinde mevzuat ihlalleri ve mali durumun yanı sıra itibar, uzmanlık ve yönetim becerilerinin de dikkate alınması önerildi.

Kore Finans Enstitüsü (Korea Institute of Finance) araştırmacısı Lee Si-yeon (이시연), 6’sında yayımlanan “Finans kuruluşlarında büyük hissedar uygunluk değerlendirmesinin genişletilmesi gereği ve çıkarımlar” başlıklı raporunda, “Dijital varlık işletmeleri büyüdükçe büyük hissedar uygunluk inceleme sistemi de daha ayrıntılı hale gelmeli” dedi. Öneri, incelemenin kapsamıyla birlikte değerlendirme ölçütlerinin de genişletilmesini öngörüyor.

Rapora göre, Belirli Finansal İşlem Bilgilerinin Raporlanması ve Kullanılmasına İlişkin Kanun Şubat 2026’da değiştirildi ve değişiklikler ağustosta yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kayıt başvurularında büyük hissedarlarına ilişkin bilgileri sunmasını zorunlu kıldı. Mevzuat ihlali geçmişine yönelik inceleme büyük hissedarları da kapsayacak şekilde genişletildi; mali durum ve toplumsal itibar koşulları da eklendi.

Uygulama yönetmeliği, CEO’yu veya yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu atayan hissedarları da büyük hissedar kapsamına aldı. En büyük hissedar bir tüzel kişiyse, o tüzel kişinin en büyük hissedarı ve temsilcisi de incelemeye tabi. Finans kuruluşu olmayan yerli tüzel kişi hissedarlar için borç oranının %200 veya altında olması şartı uygulanıyor.

Raporda, mevcut incelemelerin açıkça belirtilmiş engel durumları tespit etmeye odaklandığı belirtildi. Yalnızca mevzuat ihlali geçmişi ve mali sağlamlığın değerlendirilmesi, hissedarın etik durumu ve uzmanlığının yanı sıra sahip olduğu fiilî kontrol gücüne uygun yönetim kapasitesini belirlemeye yetmeyebilir.

Rapor, kripto varlık hizmet sağlayıcıları gibi geleneksel olmayan finans aktörlerinin mevcut finans kuruluşlarında önemli hisseler edinmesinin yeni çıkar çatışmaları ve teknik riskler doğurabileceğine dikkat çekti. Bu risklerin finansal sisteme yayılma olasılığının da incelemede hesaba katılması gerektiğini belirtti. İşletmenin mevzuata uyumunu ve mali durumunu kontrol etmekle yönetim kapasitesini değerlendirmek, rapora göre birbirinden ayrı inceleme konuları.

Karşılaştırma için Avrupa Birliği’nin Kripto Varlık Piyasaları Tüzüğü’ne (MiCA) yer verilen raporda, MiCA’nın 84. maddesinin kripto varlık hizmet sağlayıcılarında önemli hisse edinimlerini değerlendirirken alıcının itibarını ve mali sağlamlığını dikkate aldığı aktarıldı. Edinim sonrasında işletmeyi yönetecek kişilerin itibarı ile bilgi, beceri ve deneyimleri de değerlendirme ölçütleri arasında bulunuyor.

Rapora göre Birleşik Krallık da kara para aklamayı önleme kuralları ile Finansal Hizmetler ve Piyasalar Yasası kapsamında gerçek faydalanıcıların veya kontrol hakkı edinenlerin uygunluğunu inceliyor. Bu örneklerde mali durumun yanı sıra hissedarların ve yöneticilerin nitelikleri de değerlendiriliyor.

Güney Kore’de kripto borsalarının büyük hissedarlarının nitelikleri ve pay sınırları hakkındaki tartışmalar sürüyor. Finansal Hizmetler Komisyonu daha önce, kripto borsalarındaki büyük hissedar paylarına sınır getirilmesinin belirli bir şirketi hedef almadığını açıklamıştı. Pay sınırı, hissedarın elinde bulundurabileceği miktarla ilgiliyken bu rapor hissedarların hangi nitelikleri taşıması gerektiğine odaklanıyor.

Raporda, itibar ve yönetim becerisi gibi niteliksel ölçütlerin artırılmasının değerlendirmeyi belirsizleştirebileceği veya denetim makamlarına aşırı takdir yetkisi verebileceği yönündeki kaygılar da aktarıldı. Ölçütler netleştirilmezse işletmelerin inceleme sonuçlarını öngörmesi zorlaşabilir.

Lee, değerlendirme ölçütlerinin somutlaştırılması ve işletmelerin öngörülebilirliğini güvence altına alacak koruyucu düzeneklerin de oluşturulması gerektiğini vurguladı. Rapor, niteliksel değerlendirmelerin genişletilmesinin yanı sıra bu tür usul güvencelerine duyulan ihtiyaca dikkat çekti.