Çin'den madencilik cihazı ihracatında kaçakçılık için 44. madde inceleniyor

Çin'den kripto para madencilik cihazı ihraç edilmesi, tek başına ihracatı yasaklanmış malların kaçakçılığı suçunun oluştuğu anlamına gelmiyor. Madencilik faaliyetlerine yönelik kısıtlamalar ile cihazların ülke dışına çıkarılmasına ilişkin kuralların ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Avukat Shao Shiwei, hukuki analizinde “İhracata yönelik açık bir yasak dayanağı yoksa madencilik cihazları devletin ihracatını yasakladığı mallar arasında sayılamaz” dedi. Bu yorum, Çin'deki madencilik kısıtlamalarının cihaz ihracatına yönelik yasak olarak doğrudan genişletilemeyeceğine işaret ediyor.

Temel mesele, madencilik faaliyeti ile ekipmanın ülke dışına çıkarılmasının farklı eylemler olması. Çin'de madencilik ya da cihaz satışını sınırlayan kuralların bulunması, bu ürünlerin ihracatı yasak mallar listesine alındığını tek başına göstermiyor.

Çin Döngüsel Ekonomiyi Teşvik Kanunu'nun 18. maddesi, kullanımdan kaldırılacaklar listesinde yer alan ekipman, malzeme ve ürünlerin üretimini, ithalatını ve satışını; listelenen teknoloji, süreç, ekipman ve malzemelerin kullanımını yasaklıyor. Maddede “ihracat” açıkça belirtilmiyor. Aynı kanunun 44. maddesi ise üretim sürecinde yüksek enerji tüketen ve ciddi kirliliğe yol açan ürünlerin ihracatının kısıtlanmasını öngörüyor. Shao, 18. maddede ve 2026 tarihli bildiride madencilik cihazlarının ihracatına yönelik açık bir yasak bulunmadığını belirtti. Cihazların 44. madde kapsamına girip girmediği ve hangi kısıtlamaların uygulanacağı ayrıca incelenmeli.

Çin Halk Bankası (People's Bank of China) ve diğer yedi kurumun Şubat 2026'da yayımladığı bildiri, mevcut kripto para madenciliği faaliyetlerinin tasfiye edilmesini ve yeni faaliyetlerin yasaklanmasını öngörüyor. Bildiri ayrıca madencilik cihazı üreticilerinin Çin içinde cihaz satışı ve benzeri hizmetler sunmasını yasakladı. Ancak cihazları ihracatı yasaklı ürünler olarak tanımlamadı.

Çin Ceza Kanunu'nun 151. maddesinin 3. fıkrası, devletin ithalatını veya ihracatını yasakladığı malların kaçakçılığını cezalandırıyor. Shao'ya göre madencilik cihazlarının ihracatı yasaklı mallar arasında olduğuna dair açık bir dayanak bulunmadığında bu hükmün uygulanması için gerekli hukuki temel de yetersiz kalıyor. Bu, hukuki bir analiz; tüm madencilik cihazı ihracat işlemlerinin yasal olduğuna dair bir karar değil.

Shao, kamuya açık gümrük idari yaptırım belgelerini taradığını ve madencilik cihazı ihracatının “ihracatı yasaklı malların kaçakçılığı” olarak değerlendirildiği bir karara rastlamadığını söyledi. İncelediği yaptırım kararlarının madencilik cihazlarının ithalat yasağı veya ithal katı atıklarla ilgili olduğunu belirtti.

İhracatla ilgili tespit ettiği yaptırım örnekleri, beyannamedeki bilgilerle gerçek durumun uyuşmaması ya da sağlık ve karantina denetiminin beyan edilmemesiyle ilgiliydi. Bu örnekler, cihazların kendisinin ihracatı yasaklı ürün sayılıp sayılmadığından ayrı olarak gümrük beyanı ve karantina yükümlülüklerine uyulması gerektiğini gösteriyor.

Dolayısıyla, ihracatı yasaklı malların kaçakçılığı suçunun uygulanması için yeterli dayanak bulunmadığı yönündeki analiz, ihracat işlemlerinin tümüyle hukuki sorunlardan uzak olduğu anlamına gelmiyor. Ürün sınıflandırması, beyan bilgileri, vergi ve karantina yükümlülükleri ayrı ayrı kontrol edilmeli.

Shao, ürün fiyatının düşük gösterilmesi ya da ürün adı ve ticaret yönteminin gerçeğe aykırı beyan edilmesi halinde idari yaptırım uygulanabileceğini belirtti. Vergi kaçırılan tutar ceza soruşturması eşiğine ulaşırsa genel malların kaçakçılığı suçu da gündeme gelebilir.

Çin Ceza Kanunu'nun 153. maddesi, 151. madde ve diğer maddelerde sayılan ürünlerin dışındaki malların kaçakçılığında, ödenmesi gereken vergilerin belirli bir tutarın üzerinde kaçırılması veya belirli bir süre içinde kaçakçılık nedeniyle idari yaptırım aldıktan sonra eylemin tekrarlanması gibi durumları cezalandırıyor. Hükmün uygulanıp uygulanmayacağı, vergi kaybının miktarına ve yasal koşullara bağlı.

Kullanılmış madencilik cihazlarının ihracatında karantina beyanı da ayrıca ele alınmalı. Shao, kamuya açık yaptırım kararları arasında sağlık ve karantina denetiminin beyan edilmediği ihracat örnekleri bulunduğunu söyledi; cihazların durumu ile beyan yükümlülüklerinin birlikte incelenmesi gerektiğini belirtti.

Ekipman varış ülkesine ulaştıktan sonra o ülkenin ithalat, bulundurma ve madencilik kuralları geçerli oluyor. Çin'deki ihracat gümrük işlemlerinin tamamlanması, ekipmanın varış ülkesine sokulmasına veya orada kullanılmasına izin verildiği anlamına gelmiyor.

Angola'nın 2024 tarihli 3/24 sayılı Kanunu, madencilikte kullanılan veya kullanılması amaçlanan bilgisayar ve iletişim ekipmanları ile altyapıya sahip olma halinde 1 ila 5 yıl, fiilen madencilik yapma halinde ise 3 ila 12 yıl hapis cezası öngörüyor. Ekipmana el konulabilir ve mahkûmiyet halinde müsadere edilebilir.

Kullanılmış cihazlar, varış ülkesinde yeniden kullanılabilir ekipman yerine elektronik atık veya katı atık olarak sınıflandırılabilir. Shao, böyle bir sınıflandırmanın ürünlerin iadesi veya müsaderesi, para cezası ya da ceza soruşturmasıyla sonuçlanabileceğine dikkat çekti.

Madencilik cihazı ihracatında Çin'in ihracat kuralları ile beyan, vergi ve karantina yükümlülüklerinin; varış ülkesinin ithalat, bulundurma ve madencilik kurallarından ayrı olarak incelenmesi gerekiyor. Cihazların başka bir ülkeye getirilmesi halinde de Çin'in ihracat değerlendirmesi ile varış ülkesindeki düzenlemeler birbirinden ayrı ele alınmalı.