Tek hisse vadeli işlemlerinde risk iddiası: ASA mahkemeden görüş sunma izni istedi

Amerikan Menkul Kıymetler Birliği (American Securities Association, ASA), tek hisse senedine dayalı vadesiz vadeli işlem sözleşmelerinin bireysel yatırımcılar için kayıp riski taşıdığını savunarak mahkemeden görüş sunma izni istedi. Bu izin başvurusu, işlemleri durduran bir mahkeme kararı değil.

ASA, 10 Kasım’da New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesine sunduğu başvuruda, Sermaye Piyasaları İttifakı’nın (Capital Markets Alliance) ihtiyati tedbir ve işlemlerin durdurulması talebini destekleyen bir görüş sunabilmek için izin istedi. Başvuruya göre davacı taraf buna onay verdi; davalı taraf ise yanıt hazırlamak için yeterli zamanı olmadığı gerekçesiyle başvuru zamanlamasına itiraz etti.

Amicus curiae olarak bilinen mahkeme dostu görüş, davanın tarafı olmayan üçüncü bir kişinin hukuki meseleler hakkındaki görüşünü mahkemeye ilettiği belgedir. ASA’nın talebi, bu görüşün duruşmada değerlendirilmesine izin verilmesine yönelik usule ilişkin bir başvuru.

ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu (Commodity Futures Trading Commission, CFTC), 3 Kasım’da belirli şartları karşılayan kayıtlı borsalarda tek hisse senedine dayalı vadesiz vadeli işlem sözleşmelerinin alınıp satılabileceği yönündeki görüşünü açıkladı.

Sermaye Piyasaları İttifakı, CFTC’nin ürün onayına itiraz ederek borsa sözleşmelerinin geçerliliğinin durdurulması talebiyle dava açtı. ASA, başvurusunda mahkemenin davacı tarafın öne sürdüğü rekabet zararlarının yanı sıra bireysel yatırımcılar için doğabilecek riskleri de değerlendirmesi gerektiğini belirtti.

Mahkeme, 3 Kasım’da Sermaye Piyasaları İttifakı’nın acil geçici kısıtlama kararı talebini reddetti. Gerekçe, davacının yakın ve telafisi mümkün olmayan bir zarara uğrayacağını kanıtlayamamasıydı. Ancak aynı kararda Yargıç Valerie Caproni (Valerie Caproni), sözleşmelerin hukuken menkul kıymet vadeli işlemi tanımına girip girmediğini sorguladı. Ayrıca CFTC’nin yasal yetkisine yönelik davacı iddiasının esas incelemede kabul görmesinin muhtemel olduğuna dair geçici bir değerlendirme yaptı. Bu, nihai karar değil.

Uyuşmazlığın merkezinde, ürünün CFTC ile ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun (Securities and Exchange Commission, SEC) denetlediği menkul kıymet vadeli işlemi mi, yoksa SEC’in yetki alanındaki menkul kıymete dayalı swap mı sayılacağı bulunuyor. ASA ve davacı taraf, vadesi ve gelecekte teslim tarihi olmayan sözleşmelerin menkul kıymet vadeli işlemi olarak sınıflandırılamayacağını savunuyor.

ASA, ek görüşünde önerilen sözleşmeler için asgari teminat oranının yaklaşık %15-%15,5 olduğunu ileri sürdü. Teminat, yatırımcının pozisyonunu korumak için yatırdığı paradır; oran düştükçe daha az sermayeyle daha büyük tutarlı sözleşmeler alınabilir.

ASA, kaldıraç kullanımının kayıpları büyütebileceğini ve fiyatın yatırımcı aleyhine hareket etmesi hâlinde pozisyonun zorunlu olarak kapatılabileceğini savundu. Bu riskler mahkemenin doğruladığı zararlar değil, ASA’nın görüşünde dile getirdiği iddialar. Birlik ayrıca gece veya hafta sonu gibi işlemlerin seyrek olduğu saatlerde yaşanabilecek fiyat şoklarının dayanak hisse senedi piyasasına yansıyabileceği endişesini dile getirdi. Bu da davacı tarafı destekleyen bir kuruluşun iddiası; mahkemenin tespiti değil.

Kalshi, 5 Kasım’da ABD’de tek hisse senedine dayalı vadesiz vadeli işlem sözleşmelerini piyasaya süreceğini duyurdu. Kalshi’nin ürün açıklamasında hisseye göre değişen kaldıraç oranının en fazla yaklaşık 6,45 kat olabileceği belirtiliyor ve kaybın yatırılan ilk teminatı aşabileceği uyarısı yapılıyor. Bu koşullar Kalshi’nin ürünlerine ait; borsalar arasında sözleşme şartları değişebileceğinden tüm tek hisse vadeli işlem sözleşmeleri için genellenemez.

CFTC, söz konusu ürünleri 2000 tarihli Emtia Vadeli İşlemlerini Modernleştirme Yasası kapsamında menkul kıymet vadeli işlemi olarak ele alabileceği görüşünde. Komisyon, başkanlık açıklamasında ABD’de denetlenen borsaların yurt dışı platformlara alternatif işlem kanalı sunabileceğini, ürünlerin risk yönetimi ve fiyat oluşumunda kullanılabileceğini belirtti.

Vadesiz vadeli işlem sözleşmeleri, belirli bir vade tarihi olmadan dayanak varlığın fiyatına bağlı olarak işlem gören türev ürünlerdir. Kripto para piyasalarında kullanılan bu yapının tekil hisse senetlerine taşınması, denetim yetkisi ve yatırımcı korumasının kapsamını hukuki tartışmanın konusu hâline getirdi.

Federal Sicil’de yayımlanan Nadex’in belirli ürünlere ilişkin kural bildirimi, önerilen sözleşmelerin vadesiz ve nakit uzlaşmalı olduğunu, dayanak hisselerin mülkiyetini vermediğini açıklıyor. Bu bildirim yalnızca söz konusu ürün önerisini kapsıyor; davada tartışılan bütün sözleşmelerin şartlarını tanımlamıyor.

Acil geçici kısıtlama talebinin reddedilmesi, ASA’nın desteklediği ihtiyati tedbir ve işlemlerin durdurulması başvurusundan ayrı bir değerlendirme. ASA’nın görüş sunma izni talebi ve ürünlerin hukuki sınıflandırması hakkındaki karar mahkemenin incelemesini bekliyor.