Avrupa İstikrar Mekanizmasının (European Stability Mechanism, ESM) ihraç ettiği 1 milyar euro tutarındaki dijital tahvilin ödemesi, 2 Kasım’da Pontes üzerinden Eurosystem’in merkez bankası parasıyla tamamlandı. İşlem, tokenlaştırılmış menkul kıymetleri mevcut merkez bankası ödeme ağına bağlayan bir örnek oldu.
Almanya Merkez Bankası (Deutsche Bundesbank) ihraç ve ödeme temsilciliğini, Clearstream ise dijital piyasa altyapısının işletimini üstlendi. Almanya Merkez Bankası, işlem yapısını 26 Ekim’de tanıttı. Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank, ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone, 5 Kasım’da “Shaping the future of money” başlıklı açılış konuşmasında tahvil işleminin “Pazartesi günü Pontes’te sonuçlandırıldığını” söyledi. Bu açıklama, ödemenin 2 Kasım’daki tamamlanmasına işaret etti.
Tahvil, dağıtık defter teknolojisi (DLT) tabanlı bir platformda tutuldu; ödeme ise Eurosystem’in TARGET hizmetleri arasındaki gerçek zamanlı brüt mutabakat sistemi T2 üzerinden yapıldı. Menkul kıymetin teslimiyle ödeme birbirine bağlandı ve nakit tarafında merkez bankası parası kullanıldı.
Pontes, piyasanın DLT platformları ile Eurosystem’in TARGET hizmetlerini birbirine bağlayan bir toptan finans altyapısı. İlk hizmet 21 Eylül’de başladı ve piyasa DLT sistemleriyle TARGET arasında kurumlara yönelik bir ödeme ağı olarak devreye alındı.
İlk katılımcılar arasında finans kuruluşları ve piyasa DLT işletmecileri dahil 18 kurum bulunuyor. Pontes, bireylerin cüzdanlarında tutup mağazalarda kullanması için geliştirilen tüketici odaklı dijital eurodan ayrı bir girişim.
Merkez bankası parası, bankalar arası işlemlerde zaten dijital biçimde kullanılıyor. Pontes yeni bir tüketici parası çıkarmayı değil, DLT’de kaydedilen varlıkların ödemelerini Eurosystem’in ödeme ağına bağlamayı amaçlıyor.
Eurosystem, Mayıs-Kasım 2024 arasında yürüttüğü araştırma çalışmasında 9 yargı bölgesinden 64 katılımcıyla işlem ve deneyler yaptı. Merkez bankası parasıyla yapılan ödemelerin tutarı yaklaşık 1,6 milyar euroya ulaştı ve 58 kullanım senaryosu ele alındı. Bu rakamlar Pontes’in güncel kullanım hacmini değil, önceki çalışmanın sonuçlarını gösteriyor.
İlk ödeme modeli için iki seçenek sunuluyor: DLT üzerinde nakit tokenı kullanmak veya T2’de doğrudan gerçek zamanlı brüt mutabakat yapmak. ECB’nin ilk tasarım belgelerinde piyasa katılımcılarının işlem yöntemine göre bu seçeneklerden birini tercih edebilmesi öngörülüyor.
Ödemenin kesinleşmesi, T2 işlemi tamamlandığında veya nakit tokenı itfa edildiğinde gerçekleşiyor. DLT defteri içinde anında ve kesin mutabakat sağlama işlevi ise ileride geliştirilmesi gereken bir özellik olarak duruyor.
ECB, Pontes’in tokenlaştırılmış mevduatların bankalar arasında aktarılması için de merkez bankası parasıyla ödeme altyapısı sunabileceğini belirtti. Bu açıklama, belirli bir mevduat ürününün veya kullanım hacminin şimdiden kararlaştırıldığı anlamına gelmiyor.
Alman Bankalar Birliği (Association of German Banks), Ocak 2026 tarihli görüş belgesinde mevcut ödeme ağlarıyla DLT’yi birbirine bağlamanın yapıyı karmaşıklaştırabileceğini ve katılımcıların yatırım isteğini azaltabileceğini kaydetti. Birlik, uzun vadede varlıkların ve merkez bankası parasının aynı DLT üzerinde işlenmesini tercih ettiğini bildirdi.
Eurosystem, 30 Mart 2026’dan itibaren belirli koşulları karşılayan DLT tabanlı menkul kıymetleri teminat olarak kabul etti. Bu kapsamda, uygun merkezi saklama kuruluşlarında ihraç edilen ve T2S’de takas edilebilen menkul kıymetler yer alıyor. Teminat kabul ölçütleri ile Pontes’in mevcut ödeme işlevi birbirinden ayrı konular.
ECB’nin uzun vadeli tasarım girişimi Appia, Avrupa’daki tokenlaştırılmış finans ekosisteminin yapısını, standartlarını ve yönetişimini ele alıyor. ECB, Appia kapsamında ilgili yol haritasını 2028’e kadar hazırlamayı planlıyor.
ECB’nin Appia yol haritasına ilişkin yayımladığı görüş toplama çalışmasına 127 yanıt geldi; katılımcıların yüzde 90’ı en az bir öneri sundu. Yanıtlar görüş bildirmeyi tercih eden katılımcılara ait olduğundan, finans piyasasının tamamının tercihlerini yansıttığı sonucuna varılamaz.
Cipollone, 5 Kasım’daki “Shaping the future of money” başlıklı açılış konuşmasında Pontes’in işlevlerinin ve çalışma saatlerinin aşamalı olarak genişletileceğini, 2028’de 24 saat kesintisiz hizmet hedefine doğru ilerleyeceğini söyledi. Bu, tamamlanmış bir özellik değil, kademeli genişleme planı.
Tüketici odaklı dijital euronun pilot uygulamasının 2027’nin ikinci yarısında başlaması ve 12 ay sürmesi planlanıyor. ECB, ilgili mevzuat 2026 sonuna kadar kabul edilirse 2029’da olası ilk ihraca hazırlanabileceğini belirtti.
Comment 0