Büyük teknoloji şirketlerinin bilanço dışı yapay zekâ (AI) taahhütlerinin, 2026’nın ikinci çeyreği itibarıyla 4 trilyon doları (yaklaşık 5.328 trilyon won) aştığı tahmin ediliyor. Bu tutar, söz konusu şirketlerin bilançolarında yer alan borçlardan daha yüksek.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), 18 Kasım’da yayımladığı Finansal İstikrar Raporu’nda uzun vadeli sözleşmelerin veri merkezleri ve gelişmiş yarı iletkenler etrafındaki AI altyapısının finansmanıyla bağlantılı olduğunu belirtti. Hesaplamaya Alphabet (GOOGL), Amazon (AMZN), Meta (META), Microsoft (MSFT), Nvidia (NVDA), Oracle (ORCL), Broadcom (AVGO) ve Anthropic dahil edildi.
Hesaplamada gelecekteki kira ödemeleri, kesinleşmiş satın alma bedelleri ile belirli koşullar gerçekleştiğinde ödeme yükümlülüğü doğuran garanti ve satın alma taahhütleri yer aldı. ECB’ye göre bu taahhütler bugün borç olarak kaydedilmese de ekonomik açıdan borca benzer bir yük oluşturabilir.
Dolayısıyla 4 trilyon doları aşan tutar, hemen ödenmesi gereken borçların toplamı değil. Bazı taahhütlerde ödeme yükümlülüğü ancak belirli koşullar yerine geldiğinde doğuyor.
ECB, bir kalemin bilanço dışında bulunmasının sözleşmenin gizli olduğu anlamına gelmediğini de açıkladı. ABD muhasebe standartları kapsamında, henüz kullanıma başlanmamış varlıklara ilişkin kira sözleşmeleri bilançoya yansımayabilir; gelecekteki yükümlülükler ve önemli sözleşmeler ise finansal tablo dipnotlarında açıklanabilir.
ECB çalışanları, şirketlerin ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) bildirimlerinden veri çıkarırken kurum içinde geliştirilen AI araçlarını kullandı ve sonuçları elle karşılaştırdı. Rapordaki tutarlar, bu bildirimlerden hareketle hesaplanan tahminlerden oluşuyor.
2025 verileri her şirketin tüm mali yılını kapsıyor. 2026 verilerinde en güncel SEC bildirimleri kullanılırken Anthropic’in tutarı S-1 başvurusundan alındı.
Veri merkezi veya bilgi işlem ekipmanı sahibi şirketler, büyük teknoloji şirketlerinin gelecekteki kullanım ücretlerine ilişkin taahhütlerini dayanak göstererek bankalardan, tahvil yatırımcılarından ve özel kredi fonlarından finansman sağlayabiliyor. Böylece uzun vadeli kullanım sözleşmeleri, AI şirketlerinin harcamalarını altyapı şirketlerinin finansmanı üzerinden finans sektörüyle ilişkilendiriyor.
Raporda ayrıca bulut hizmeti sağlayıcılarının veya yarı iletken üreticilerinin AI şirketlerine yatırım yaptığı, bu şirketlerin de yatırımcılarının ürün ve hizmetlerini satın aldığı bir yapı ele alındı. ECB, bu işlemlerin sürmesi halinde gerçek dış talebin boyutunu ölçmenin zorlaşabileceği uyarısında bulundu.
TokenPost daha önce, Wall Street Journal’ın dokuz şirketin bildirimlerini inceleyen analizinde AI altyapısına ilişkin bilanço dışı taahhütlerin açıklanan sermaye harcamalarından daha yüksek hesaplandığını aktarmıştı. Ancak önceki analiz ile ECB’nin bu tahmini farklı şirket gruplarını ve bildirim ölçütlerini kullandığından, iki tutar aynı istatistiğin devamı olarak değerlendirilemez.
ABD Merkez Bankası (Federal Reserve), 13 Kasım’da yayımladığı Finansal İstikrar Raporu’nda yedi büyük teknoloji şirketinin henüz kullanıma başlanmamış kira taahhütlerini 1 trilyon doların (yaklaşık 1.332 trilyon won), ön alım sözleşmeleri ve kalan değer garantileri gibi diğer taahhütlerini ise 2 trilyon doların (yaklaşık 2.664 trilyon won) üzerinde tahmin etti. Bu iki kalemin nominal toplamı 3 trilyon doları (yaklaşık 3.996 trilyon won) aşıyor.
Fed, bu tutarların iskonto edilmemiş nominal değerler olduğunu ve bilançolardaki borçlarla doğrudan karşılaştırılamayacağını belirtti. ECB sekiz, Fed ise yedi şirketi kapsıyor; hesaplanan kalemler de farklı olduğundan iki tahmin toplanamaz veya bire bir kıyaslanamaz.
ECB, aynı gün yayımladığı açıklamada AI bağlantılı varlık fiyatlarındaki düzeltmelerin finansal piyasaları etkileyebileceği uyarısını yaptı. Bankanın değerlendirmesine göre avro bölgesi bankaları bir şoka dayanabilecek durumda; kırılganlıklar ise bazı banka dışı finans kuruluşlarında daha belirgin.
Fed’in piyasa katılımcılarıyla yaptığı ankette 23 katılımcının yüzde 87’si AI’ı önümüzdeki 12-18 ay içinde ABD finansal sistemi için bir risk olarak gösterdi; riskli varlıklarda düzeltme olasılığını belirtenlerin oranı yüzde 52 oldu. Fed, anketin katılımcıların görüşlerini özetlediğini ve Yönetim Kurulunun görüşlerini temsil etmediğini vurguladı.
Comment 0