ABD'de stabil kripto para düzenlemesi gizlilik endişelerini artırıyor

Amerika Birleşik Devletleri Kongresi’nde görüşülen yeni stabil kripto para (stablecoin) düzenlemesi, kripto dünyasının temelindeki ‘izin gerekmeden çalışan finansal özgürlük’ ilkesine zarar vereceği gerekçesiyle tartışma yaratıyor. Özellikle Trump destekçisi olarak bilinen Temsilciler Meclisi üyesi Warren Davidson, söz konusu yasa teklifinin ABD’yi ‘izin tabanlı gözetim finans sistemine’ dönüştürebileceği uyarısında bulundu.

Tartışmaların odağında “Stabil Kripto Paralar ve Dijital Kimlikler Düzenlemesi (GENIUS Act, S.1582)” yer alıyor. Bu yasa tasarısı, stabil kripto para ihraç eden kuruluşlara yönelik federal düzeyde bir düzenleyici çerçeve oluşturmayı hedefliyor. Buna göre, belirli kriterleri karşılayan banka dışı kuruluşlar, federal denetim altında stabil kripto para çıkarabilecek. Ancak bu kuruluşlara sıkı kurallar ve denetim yükümlülükleri getirilecek.

Warren Davidson’a göre bu tasarı, teknik açıdan merkez bankası dijital para birimi (CBDC) ile benzer şekilde bir *gözetim altyapısı* kurulmasına yol açabilir. Özellikle bu sistemin, bir tür ‘hesap tabanlı ve takip edilebilir işlem mekanizması’ haline gelebileceğini savunan Davidson, dijital kimlik yapıları ile entegrasyon halinde çalışacak bu finansal sistemin, vatandaşların işlemlerinin izlenebilmesinin önünü açacağını söyledi.

Davidson daha önce de *programlanabilir CBDC’yi yasaklayan* yasa tekliflerindeki aktif rolüyle gündeme gelmişti. Sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada ise ABD’nin şu anda ‘izin gerektirmeyen özel para (permissionless private money)’ kavramından uzaklaşmakta olduğunu dile getirerek, bu dönüşümün finansal sistemin temel değerleriyle çelişebileceğine işaret etti.

Davidson gibi düşünen bazı kongre üyeleri de dijital varlık regülasyonlarının yönü konusunda benzer kaygılar taşıyor. Özellikle dijital kimlik, saklama yöntemleri ve bankaların finansal sistemdeki rolü gibi meseleler üzerinden süregelen tartışmalar, hükümetin finansal gücü merkezileştirme ve sıradan kullanıcılar üzerinde kontrol kurma gayretinin parçası olarak yorumlanıyor.

Öte yandan yasa teklifini destekleyenler, daha net ve kapsamlı düzenlemelerin bankaların sektöre daha gönüllü şekilde katılmasını sağlayacağını, bunun da tüketici koruması ve genel finansal istikrar için önemli olduğunu savunuyor. Aslında Kongre, geçtiğimiz yıl boyunca dijital ödeme sistemleri ve CBDC’nin olası etkilerini değerlendiren birçok kamuya açık oturum gerçekleştirmişti.

GENIUS Act’in yasalaşıp yasalaşmamasından bağımsız olarak söz konusu düzenleme etrafındaki tartışmaların uzun vadeye yayılacağı düşünülüyor. Kongre önümüzdeki dönemde de kamuoyu görüşlerine ve yeni uzman raporlarına dayanarak yasa metninde değişiklikler yapabilir. Bankacılık sektörü, büyük teknoloji şirketleri, kripto para girişimleri ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının bu süreçte yasa yapıcılara baskı yapmaları muhtemel.

Düzenlemeye şüpheyle yaklaşanlar için, yasal öngörülebilirlik (*predictability*) elbette önemli, ancak bunun bireylerin *kendi varlıkları üzerindeki tam kontrol hakkı* ve *finansal gizlilik* gibi temel ilkeleri zayıflatmaması gerektiği de sıkça dile getiriliyor. Nihayetinde düzenleme çevresinde yürütülen ana tartışma, devletin meşru sayılabilecek gözetim yetkisinin sınırları ve vatandaşların mahremiyet haklarının asgari güvence düzeyinin ne olması gerektiği noktasında yoğunlaşıyor.