Vitalik Buterin: Ethereum(ETH) artık üçlü açmazı çözdü

Ethereum kurucusu Vitalik Buterin, uzun süredir tartışılan “blokzincirin üçlü açmazı”nı çözdüklerini duyurarak önemli bir teknoloji yükseltmesini kamuoyuyla paylaştı. Ethereum(ETH) fiyatı yılbaşından bu yana %8’den fazla yükselmişken, bu yeniliklerin ağın hem ölçeklenebilirliği hem de dağıtık yapısını iyileştirdiği düşünülüyor.

Buterin, son blog yazısında yıllar süren teknik çalışmaların sonucunu açıkladı. Ona göre Ethereum artık ‘tam dağıtıklık’, ‘güvenlik’ ve ‘yüksek işlem hızı’ gibi üç temel özelliği aynı anda sunabiliyor. Bu da blokzincirlerin genellikle yalnızca bu üç öğeden ikisini barındırabildiğini savunan ‘üçlü açmaz’ sorununa teknolojik bir çözüm anlamına geliyor.

Geliştirmenin merkezinde iki temel teknoloji yer alıyor: ‘sıfır bilgi kanıtı tabanlı Ethereum Sanal Makinesi’ (zkEVM) ve ‘eşler arası veri erişimi örnekleme sistemi’ (PeerDAS). Vitalik Buterin’e göre zkEVM, güçlü güvenliği korurken işlem verimliliğini artırmayı başarıyor ve şu anda alfa sürümünde dahi piyasa düzeyinde performans sağlıyor. PeerDAS ise ana ağa entegre edilmiş durumda ve ağ içindeki veri işleme sürecini yaygınlaştırarak dağıtıklığı artırıyor.

Buterin, bu iki teknolojinin bir araya gelmesiyle Ethereum’un ilk kez aynı anda ‘yüksek hız’, ‘tam dağıtıklık’ ve ‘güvenlik’ sağlayan bir blokzincir ağına dönüştüğünü savunuyor. Bu açıklamasında BitTorrent’in dağıtıklık ve hız sunduğunu ancak bir konsensüs mekanizmasından yoksun olduğunu, Bitcoin’in ise güvenlik ve dağıtıklık sağlasa da yavaş kaldığını örnek gösterdi. Ethereum’un bu eksikleri kapattığını vurguladı.

Vitalik Buterin ayrıca önümüzdeki 4 ila 6 yıllık süreci kapsayan kapsamlı bir Ethereum yükseltme yol haritası paylaştı. 2026’ya kadar, Blok Tabanlı Erişim Listesi (BAL) ile resmi teklifçi-oluşturucu ayrımı sisteminin (ePBS) hayata geçirilmesiyle birlikte gas limitlerinin artırılması planlanıyor. Aynı zamanda zkEVM düğümleri de belirli ağ bölgelerinde çalışmaya başlayacak.

2026 ile 2028 yılları arasında gas ücret ayarlamaları, durum yapısının yeniden inşası ve yürütme yüklerinin bütünleştirilmesi gibi adımlarla ağın genişleyen taleplere karşı dirençli hâle getirilmesi hedefleniyor. 2027’den sonraki dönemde ise zkEVM’in, blok doğrulamada ana bileşen haline gelmesi ve daha büyük gas limitlerini mümkün kılması bekleniyor.

Bunlara ek olarak Buterin, uzun vadede hedeflenen ‘dağıtık blok üretimi’ konseptine de değindi. Bu konsept, artık hiçbir düğümün tek başına tam bir blok üretmeyeceği; bunun yerine ağdaki birçok katılımcının koordinasyon içinde blok üretimini tamamlayacağı bir yapıyı öngörüyor.

Bu yeni modelin iki yaklaşımı bulunuyor: Biri, ağ protokolünün kendi içinde ‘çatallama seçimi için zorunlu dahil etme listeleri’ (FOCIL) mekanizmasıyla işlemleri otomatik olarak bloklara eklemek, diğeri ise dışarıda dağıtık bir blok üretici pazarı oluşturmak. Her iki yöntemde de Ethereum’un daha adil ve merkeziyetsiz kalması hedefleniyor.

Tüm bu gelişmelerin ardından Ethereum(ETH), 3.226 dolar seviyesinden işlem görüyor ve yeni yıldaki yükselişi %8’i aşmış durumda. Piyasada daha önce düşüşte olan ETH’nin bu teknik iyileştirmelerle birlikte yeniden ilgi çektiği görülüyor.

Buterin, “Bu teknolojiler yaklaşık on yıla yayılan araştırma ve geliştirme sürecinin ürünü,” diyerek özellikle PeerDAS için 2017’den, zkEVM içinse 2020’den bu yana yoğun çalışmaların sürdüğünü aktardı. Şu anda nihai uygulanabilirlik aşamasına geçildiğini vurguladı.

‘yorum’: Vitalik Buterin’in bu açıklamaları Ethereum’un teknik yapısında köklü bir dönüşüm sinyali veriyor. zkEVM ve PeerDAS gibi gelişmeler sadece Ethereum ağında değil, genel çapta L2 projelerde ve merkeziyetsiz uygulama ekosisteminde de önemli etkiler yaratabilir. 2026–2030 yıllarını kapsayan bu yol haritası gerçekleşirse, Ethereum’un piyasa liderliği daha da sağlamlaşabilir.