Ethereum, Yapay Zeka Ajanları İçin Güven Katmanı Olmayı Hedefliyor: ERC-8004 Dönemi Başladı

Ethereum, ERC-8004 ile Yapay Zeka Ajanları Arasında Güven İnşa Etmek İstiyor

Ethereum ağı, yapay zeka ajanları arasında karşılıklı iletişim ve koordinasyon sağlayan merkeziyetsiz bir platforma dönüşüyor. Bu dönüşümün merkezinde, yapay zeka sistemlerinin kimlik ve itibarlarını blokzincir üzerinde doğrulayan yeni bir standart olan ‘ERC-8004’ yer alıyor. Standart yakın zamanda ana ağa entegre edilecek ve yapay zekanın merkezi kontrol olmadan haberleşip işbirliği yapabileceği bir yapı oluşturarak temel bir rol oynayacak.

ERC-8004, Ağustos 2023'te gündeme geldiğinden bu yana büyük ilgi topladı. Ethereum Vakfı Yapay Zeka Başkanı Davide Crapis, kısa süre önce yayınlanan bir videoda “Ethereum, yapay zeka ile yapay zeka arasındaki etkileşimi yönetip sonuçlandırabilecek eşsiz bir platform” diyerek bu dönüşümü vurguladı. Crapis ayrıca “Şu anda 1.000 ila 2.000 arasında geliştirici projede aktif görev alıyor” diyerek projenin hızlı büyümesine dikkat çekti.

Blokzincir, Güven Sorununa Yeni Bir Yanıt Sunuyor

Günümüzde yapay zeka ajanları genellikle Google, OpenAI ya da Anthropic gibi farklı ekosistemler içinde izole şekilde çalışıyor ve bu nedenle aralarında karşılıklı güvene dayalı bir iş birliği yapmaları zorlaşıyor. Her ne kadar Google’ın A2A veya Anthropic’in MCP protokolleri üzerinden sınırlı veri alışverişi mümkün olsa da, bu sistemlerde sağlam bir doğrulama altyapısı bulunmuyor.

ERC-8004 işte bu sorunu çözmek için tasarlandı ve üç ana özellikle öne çıkıyor:

İlk olarak, her bir yapay zeka ajanı NFT şeklinde benzersiz bir blokzincir kimliği kazanıyor. Bu sayede, ajanların kimlik bilgileri değiştirilemez şekilde blokzincire kaydediliyor.

İkinci adımda, Uber sürücü puanlama sistemine benzer şekilde, ajanların işlem geçmişi ve kullanıcı değerlendirmeleri doğrudan zincir üzerinde tutuluyor. Böylece tarafsız ve kalıcı bir itibar mekanizması kurulabiliyor.

Üçüncü olarak, yüksek riskli işlemler ilave doğrulama süreçlerine tabi tutuluyor. Bu süreçte, bağımsız doğrulayıcılar teminat yatırarak işlemleri yeniden değerlendirebiliyor ya da sıfır bilgi ispatı (ZKP) gibi kriptografik yöntemlerle sonuçların doğruluğunu kanıtlayabiliyorlar.

Ethereum ağı üzerinde her ajan hakkında işlev, desteklediği protokoller ve erişim detaylarını içeren bir kayıt dosyası bulunurken, daha detaylı kullanıcı geri bildirimleri IPFS üzerinde, ‘itibar kayıt sistemi’ aracılığıyla saklanıyor. Bu yapı, üçüncü taraflarca geliştirilen tarayıcılarla ajanların aranabilir olmasını da sağlıyor.

Coinbase ve MetaMask Gibi Devler ERC-8004'e Destek Veriyor

ERC-8004'ün teknik geliştirme sürecine birçok önemli isim katkı sağladı. MetaMask’tan Marco De Rossi, Coinbase’ten Erik Raphèl ve Google’ın eski A2A geliştiricisi Jordan Ellis gibi isimler standardın yazımında yer aldı. MetaMask bu standardı platformuna entegre etmiş durumda ve 70’in üzerinde proje, agent’lar için deneysel blokzincir tarayıcıları geliştiriyor.

Ethereum’un Layer-2 ölçeklendirme çözümlerinden biri olan Taiko dahil olmak üzere çok sayıda yan zincir ağı da ERC-8004’ü resmi olarak destekliyor. Uzmanlara göre bu gelişmeler, 1 trilyon doları aşabilecek büyüklükteki 'Otonom Ajan Ekonomisi’ni' mümkün kılabilir.

Geliştirici ‘binji’ yaptığı değerlendirmede, “İnsanlık uygarlığını sözsüz güven yoluyla büyüttü; yapay zeka ajanlarının ise buna benzer bir yeteneği yok. Onların ihtiyacı olan şey, ortak gerçeği içeren bir defter yani blokzincir” diyerek ERC-8004’ün bu eksikliği kapatabileceğini dile getirdi.

x402 ile Yapay Zekalar Arası Ödeme Otomasyonuna Yeni Adım

Ethereum ekosistemindeki bu gelişmeleri tamamlayan bir diğer unsur ise Coinbase’in duyurduğu x402 protokolü. Bu yapı, yapay zeka ajanları arasında otomatik ödemeleri sağlamak üzere kurgulandı. Ekim 2023’te işlem hacminde %10.000’in üzerinde artış yaşayan x402, kimlik ve güveni ERC-8004 ile, ödemeyi ise kendi protokolü aracılığıyla yönetiyor.

Coinbase ve Cloudflare birlikte ‘x402 Foundation’ı kurarak makine-makine ödemeleri için ortak bir standart geliştirmeyi amaçlıyor. Bu standartla uyumlu olarak tasarlanan sabitkoin ‘NetDollar’, özellikle yapay zeka uygulamalarına özel mikro ödemeler için geliştirildi. NetDollar’ın ERC-8004 ile entegre şekilde çalışması, yapay zeka uygulamaları için özel bir finansal altyapı sunması açısından dikkat çekiyor.

Ethereum, Yapay Zeka Çağında Tarafsız Bir Koordinasyon Katmanı mı Olacak?

Web3 yatırım şirketi IOSG'nin araştırmacılarından Jiawei, “Yapay zeka uygulamalarının altyapısı, belirli şirketlerin kontrolünden kurtulmak istiyorsa, Ethereum gibi tarafsız bir koordinasyon katmanına ihtiyaç duyacak” diyerek ERC-8004’ün bu bağlamda TCP/IP kadar temel bir role sahip olabileceğini vurguladı.

Google, Coinbase ve MetaMask gibi büyük teknoloji şirketlerinin de dahil olduğu bu süreç, ERC-8004'ün yalnızca bir kripto deneyi değil, aynı zamanda yapay zeka yönetişimi için küresel bir altyapı haline gelmesini muhtemel kılıyor. Ethereum böylece yalnızca akıllı sözleşme platformu değil, aynı zamanda yapay zeka çağında merkeziyetsiz ‘güven katmanı’ olarak küresel ölçekte yayılmayı hedefliyor.