Bitcoin altyapısında devrim: Everlight modeli işlem hızını saniyelere indiriyor

Bitcoin altyapısında ‘madenci’ odaklı yapıdan ‘Everlight’ modeline neden geçiş yaşanıyor?

Bitcoin’in işlem altyapısına yönelik tartışmalar, klasik madenci ve node (düğüm) merkezli yapının ötesine geçmeye başladı. Bu çerçevede, Bitcoin ile paralel çalışan bir ‘hafif işlem sistemi’ olan Bitcoin Everlight adı öne çıkıyor ve ilginin odaklarına yerleşiyor.

Bitcoin ağı, işlemlerin sansürlenemezliğini ve kesinliğini sağlamak için madencilere blok üretimi, ağdaki tüm kullanıcılara ise doğrulama görevi verir. Bu model merkeziyetsizlik ve güvenliği önceliklendirirken, blok üretim süresi ortalama 10 dakika olduğu için anlık işlemlerde hız ve tahmini işlem ücreti gibi konularda sınırlılık yaratıyor. Yani büyük montanlı işlemler için uygun olmasına karşın, günlük kullanımlar açısından ‘kullanıcı dostu’ bir yapı sunmuyor.

Bitcoin Everlight, bu sınırlamaların aşılması için yeni bir yaklaşım öneriyor. Layer 1 yapısını doğrudan değiştirmeden, daha hızlı işlem onayı ve daha esnek ücret mekanizmaları sunuyor. Everlight üzerinden gönderilen işlemler yalnızca birkaç saniyede doğrulanabiliyor, ancak nihai mutabakat yine ana Bitcoin blokzinciri üzerinde gerçekleşiyor. Bu sayede hem hız hem de güvenlik aynı modelde bir araya geliyor.

Everlight modeli, işlemlerin ilk etapta bir node kümesi (quorum) tarafından imza ve sıra doğrulaması ile hızlıca onaylanmasını sağlıyor. Yani bir işlem, henüz bloklara yazılmadan önce dahi ‘ön onay’ alabiliyor. ‘Kullanıcı deneyimi’ odaklı bu sistem, Layer 1’in güvenlik avantajlarını korurken işlem süresini oldukça kısaltıyor.

Everlight ağında görev alan node’lar, tam Bitcoin nodlarından farklı olarak tüm blokzinciri verisini tutmak zorunda değil. Bunun yerine, staking mekanizmasıyla BTCL isimli token’ları kilitleyerek ağa katılıyor ve işlem onayında performansa göre ödüllendiriliyor. Minimum 14 günlük kilit süresi bulunan bu yapı, node’ların istikrarını artırmayı hedefliyor.

Node’lar üç kategoriye ayrılıyor: Light, Core ve Prime. Her seviye farklı işlem önceliği ve ödül oranına sahip. Yıllık bazda baz ödül oranı %4 ile %8 arasında değişiyor. Kesintisiz çalışma süresi (uptime) ya da işlem hacmi gibi performans ölçütleri bu oranları etkiliyor. Performansı düşük node’lar sistemden çıkarılmadan önce uyarı alıyor.

BTCL token’ının toplam arzı 21 milyar ile sınırlı. Bunun %45’i halka açık satışı için ayrılmış durumda. %20’si node ödülleri, %15’i likidite sağlamak, %10’u proje ekibi ve %10’u da ekosistem geliştirme için kullanılıyor. Ekip token’ları 12 aylık bekleme süresinden sonra 24 ayda yavaşça dolaşıma girecek şekilde tasarlanmış.

BTCL ön satışları 20 aşamada gerçekleşiyor. 1. aşamada token fiyatı 0.0008 dolar (yaklaşık 1.1 kuruş) seviyesinden başlayarak, son aşamada 0.0110 dolar (yaklaşık 15.7 kuruş) düzeyine kadar kademeli olarak artacak. Token’ların %20’si lansmanla birlikte serbest bırakılacak, geri kalan kısmı ise 6 ila 9 ayda lineer şekilde kullanılabilir hale gelecek. BTCL, işlem ücretlerinin ödenmesinden node ödüllerine ve Bitcoin işlemleriyle bağlantı kurulmasına kadar birçok amaç için kullanılabilecek.

Her ne kadar henüz tam anlamıyla ticarileşmemiş olsa da, Bitcoin Everlight dış denetim süreçlerini tamamlayarak güvenlik açısından önemli bir aşama kaydetti. Proje akıllı sözleşme doğrulamalarında SpyWolf ve SolidProof gibi bağımsız denetleyici firmalarla çalıştı. Geliştirme ekibinin kimlik doğrulaması da KYC işlemleri ile sağlandı. Bu denetimler projeye koşulsuz güven anlamına gelmese de, özellikle erken aşamada ‘şeffaflık’ konusunda ciddi bir güven mesajı veriyor.

Tüm bu gelişmeler, neden artık Bitcoin altyapısı tartışmasının madencilik değil de ‘işlem katmanı’ üzerinde yoğunlaştığını açıklıyor. Bitcoin’in temel değerleri olan güvenlik, sansüre karşı direnç ve merkeziyetsizlik elbette geçerliliğini koruyor. Ancak ağ kullanımının artmasıyla birlikte özellikle ‘ilk işlem ile nihai onay’ arasındaki süreçte oluşan darboğazlar, bu yeni kuşak yapılarla çözülmek isteniyor.

Everlight, madencilere rakip değil, mevcut yapıyı tamamlayıcı bir işlem katmanı olarak geliştiriliyor. Konsensüs yapısını değiştirmiyor, blok üretiminin yerini almıyor. Ancak kullanıcı ile blok arasındaki bu ‘ara katmanda’ hız ve verimliliği artırmaya çalışması, Bitcoin altyapısının geleceği açısından önemli bir deneysel yaklaşım olarak değerlendiriliyor.