Günlük 11 trilyon token: ABD-Çin yapay zeka rekabeti çip ve enerjiye sıçradı

ABD ve Çin merkezli yapay zeka şirketleri arasındaki fiyat ve yatırım rekabetinin, çip ve enerji gibi altyapı kalemlerine talep olarak yansıyabileceği yönünde bir borsa analizi gündeme geldi. Model kullanım ücretlerini düşürerek kullanım oranını korumaya çalışan ABD'li şirketlerle sermaye harcamasını artıran Çinli teknoloji devlerinin karşı karşıya gelmesiyle birlikte, gerçek paranın hesaplama altyapısına yöneldiği değerlendiriliyor.

Güney Kore merkezli haber kaynağı Asia Economy (아시아경제), Meritz Menkul Kıymetler (Meritz Securities) analizine dayanarak OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin, Çin merkezli büyük dil modellerinin (LLM) performansındaki iyileşmeye karşılık model fiyatlarını düşürdüğünü aktardı. OpenAI, geçen ayın 30'unda (yerel saatle) GPT-5.6 Luna modelinin fiyatını yüzde 80 indirerek 1 milyon giriş 'token'ı başına 0,20 dolara çekti.

Fiyat indiriminin amacı kullanım oranını, yani trafiği korumak olarak gösteriliyor. Meritz Menkul Kıymetler'in analizine göre Ağustos'ta küresel günlük ortalama token kullanımı bir önceki aya kıyasla yüzde 36,8 artışla yaklaşık 11 trilyon adede ulaştı; ABD cephesindeki token kullanımı ise yüzde 47,9 arttı.

Buna karşın Çin modelleri fiyat avantajını korudu. DeepSeek başta olmak üzere önde gelen Çin modellerinin mutlak fiyatı, benzer ABD modellerinin dörtte biri seviyesinde kalırken, Çin modellerinin token pazar payı yüzde 56 ile yarının üzerinde kaldı.

Token, yapay zeka modellerinin cümleleri işlerken kullandığı temel birim. Model fiyatı düştükçe aynı bütçeyle daha fazla istek karşılanabiliyor; kullanım arttıkça da sunucu, çip ve enerji altyapısı üzerindeki yük büyüyor.

Çinli teknoloji devleri ise fiyat rekabetinden çok yatırımı büyütmeye ağırlık veriyor. Tencent(TCEHY), 2. çeyrek sermaye harcamasının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 176 artışla 52,8 milyar yuana ulaştığını açıkladı.

Alibaba(BABA)'nın aynı dönemdeki sermaye harcaması yüzde 75 artışla 67,7 milyar yuan olarak kaydedildi. Baidu(BIDU) ise 2. çeyrek sermaye harcamasını yıllık bazda yüzde 200 artırarak 11,4 milyar yuana çıkardı.

Sermaye harcaması, şirketlerin veri merkezi, sunucu, çip ve enerji tesisi gibi uzun vadeli altyapı kalemlerine ayırdığı yatırım tutarını ifade ediyor. Yapay zeka hizmetlerindeki rekabetin, model performansı ve fiyatının ötesinde fiziki altyapı kapma yarışına dönüştüğü görülüyor.

Alibaba'nın fon kaynağı da aynı eğilimle örtüşüyor. Şirket, 80 milyar Hong Kong doları tutarındaki sermaye artırımıyla elde ettiği kaynağı yapay zeka altyapısını genişletmeye yönlendirecek.

Asia Economy'nin aktardığına göre Çin'in önde gelen 'frontier' LLM şirketlerinden Moonshot AI, DeepSeek ve Zhipu da halka arz hazırlıklarında hız kazandı. Model geliştirme rekabeti, dış kaynak temini ve altyapı yatırımına evrilen bir aşamaya girmiş durumda.

ABD'li teknoloji devleri de yatırım yükünden bağımsız değil. KB Menkul Kıymetler (KB Securities), Amazon(AMZN) ve Meta(META) gibi zarara razı olunan uzun vadeli yatırımla kazanan konuma geçmiş büyük teknoloji şirketi yöneticilerinin, yatırımı kendiliğinden durdurma ihtimalinin düşük olduğunu değerlendirdi.

Yatırımcılar açısından asıl mesele, yapay zeka model şirketlerinin pazar payı rekabetinden çok, bu rekabetin hangi değer zincirinde maliyet ve gelir olarak görüneceği. TokenPost daha önce, yüksek faiz ortamında sermaye harcaması yükü ağır olan büyük teknoloji şirketleri yerine nakit akışı ve kârlılığı güçlü hisselerin öne çıkabileceği yönündeki bir analizi aktarmıştı.

Yapay zeka altyapı yatırımlarındaki artış; çip, veri merkezi, enerji şebekesi ve ekipman tedarik zincirinin talep ve maliyet yapısıyla birlikte izlenmesi gereken bir değişken olarak gösteriliyor. TokenPost ayrıca, yapay zeka sermaye harcamasındaki büyümenin büyük teknoloji şirketlerinin serbest nakit akışını baskılayabileceği yönündeki değerlendirmeyi de haberleştirmişti.

Choi Seol-hwa (최설화) Meritz Menkul Kıymetler araştırmacısı, Asia Economy'ye yaptığı açıklamada "Şu an ABD-Çin yapay zeka rekabeti hâlâ ülkeler arası bir hesaplama gücü kapma yarışı niteliğinde ilerliyor; bu kez Çinli yapay zeka şirketlerinin sağladığı fonların da büyük olasılıkla Çin üretimi çipler dahil hesaplama altyapısına akması bekleniyor" dedi. Araştırmacı ayrıca "En büyük kazancın öncelikle çip ve enerji gibi yapay zeka altyapısı tarafına yansıyacağını düşünüyoruz" ifadesini kullandı. Bu değerlendirme, Meritz Menkul Kıymetler'in kendi analizine dayanan bir öngörü niteliği taşıyor ve bağımsız olarak doğrulanmadı.

Altyapı yatırımlarındaki artışın tek tek şirketlerin finansal sonuçlarına ya da hisse performansına nasıl yansıyacağı ise ayrıca izlenmesi gereken bir konu. Bu haberde doğrulanan bilgiler; ABD'li yapay zeka şirketlerinin fiyat indirimi, Çinli teknoloji devlerinin sermaye harcaması artışı ve Alibaba'nın yapay zeka altyapısına yönelik fon kaynağı ile sınırlı.