Solana(SOL) ağında doğrulayıcı sayısı %68 düştü: Merkeziyetçilik riski artıyor

Solana’da doğrulayıcı sayısı %68 azaldı: küçük node operatörleri piyasadan çekiliyor, merkeziyetçilik endişesi büyüyor

Solana(SOL) ağındaki doğrulayıcı (validator) sayısı son üç yılda %68 oranında azaldı. Artan operasyon maliyetleri nedeniyle özellikle küçük ölçekli node operatörlerinin dayanma gücü zayıflarken, ağdaki merkeziyet riski yeniden gündeme geldi.

Solana veri platformu SolanaCompass’in güncel verilerine göre, 2023 Mart’ta 2.560 olan doğrulayıcı sayısı bu hafta itibarıyla 795’e geriledi. Bu düşüş, yalnızca işlevsiz ‘zombi node’ların temizlenmesinden ibaret olmayıp, sistemdeki daha derin yapısal sorunların işareti olarak görülüyor. Doğrulayıcılar ağda blok üretme, işlemleri doğrulama ve güvenliği sağlama gibi kritik görevleri üstleniyor.

Küçük doğrulayıcılar ayakta kalamıyor

Uzmanlara göre bu dramatik düşüşün arkasında özellikle ‘sıfır komisyon’ taahhüdüyle çalışan büyük node sağlayıcılarının baskısı ve yoğun maliyet yükü bulunuyor. Solana’da bağımsız doğrulayıcı olarak faaliyet gösteren Moo adlı operatör, 24’ünde X (eski adıyla Twitter) platformundan yaptığı paylaşımda, “Doğrulayıcı olarak kalmayı çok istiyorum ama ekonomik olarak daha fazla sürdürülebilir değil” dedi. Kendisi gibi pek çok küçük node sahibinin de sistemden çekilmeyi düşündüğünü belirtti. Moo, “Doğrulama işi eğer gelir sağlamıyorsa bu sadece bir ‘hayır işi’ olur” diyerek mevcut sistemin sürdürülemezliğine dikkat çekti.

Mevcut durumda doğrulayıcı sayısı 800’ün altına kadar inmiş durumda. Bu sayı, Solana ağı tarihindeki zirveye kıyasla yaklaşık %70 düşüş anlamına geliyor. Bu da ‘dağıtık yapı’dan ‘güç yoğunlaşması’na kayışı hızlandırıyor.

Nakamoto katsayısı geriledi

Doğrulayıcı sayısındaki azalma aynı zamanda Solana’nın merkeziyetçilik ölçüsü olan ‘Nakamoto katsayısı’na da yansıdı. Bu katsayı, ağı durdurabilecek minimum bağımsız doğrulayıcı sayısını gösteriyor. 2023 Mart’ta 31 olan bu değer, şu anda 20’ye kadar düşmüş durumda. Yani ağın kontrolü daha az sayıda aktörün elinde yoğunlaşıyor. Bu, toplulukta “merkeziyetsizlikten uzaklaşıyoruz” yorumlarının artmasına neden oluyor.

Doğrulayıcı olmak için gereken başlangıç maliyetleri de oldukça yüksek. Solana’nın teknik belgelerine göre, donanım ve sunucu masrafları hariç tutulduğunda dahi ilk yıl için en az 49.000 dolar (yaklaşık 7 milyon TL) değerinde SOL stake edilmesi gerekiyor. Ayrıca doğrulayıcılar her gün ortalama 1.1 SOL’a kadar işlem ücreti ödeyerek blok doğruluyor.

AI temalı projeler zincir içi aktiviteyi artırıyor fakat dengesizlik büyüyor

Öte yandan Solana ağında kullanıcı aktivitesi artmaya devam ediyor. Özellikle yapay zeka(AI) temalı yeni token’ların popülerlik kazanmasıyla birlikte zincir içi işlem hacimleri yükselmiş durumda. Ancak SOL fiyatlarındaki son düzeltmeyle beraber sayı olarak azalan bağımsız doğrulayıcılar, bu artan yükü taşıma ve ağı güvenli tutma konusunda zorlanabilir. Bu durum, uzun vadede yapısal dengesizlik doğurabilir.

Uzmanlar, Solana’nın yüksek performans kapasitesinin taşınabilir olması için doğrulayıcı ekosisteminin hem verimli hem de dağıtık bir şekilde yapılandırılması gerektiğini vurguluyor. Güvenliğin yalnızca devasa node’lara emanet edilmesi halinde ‘seçici merkeziyet’ oluşabileceği ve bunun şeffaflık ile yönetişim ilkelerine zarar verebileceği uyarısı yapılıyor.