Coinbase destekli Base, Optimism(OP) tabanını bırakıp kendi birleşik Layer2 mimarisine geçiyor

코인base’nin geliştirdiği Ethereum(ETH) ikinci katman(Layer2) ağı ‘Base’, Optimism(OP) tabanlı teknoloji yığınına olan bağlılığını bırakıp, kendi geliştirdiği ‘birleşik (unified) mimari’ye geçiyor. Layer2 alanında rekabet giderek kızışırken, Base’in bağımsız bir teknoloji yığını tercih etmesi, genel ‘Ethereum ölçeklenme stratejisi’ üzerinde de önemli etkiler yaratacak gibi görünüyor.

Base, 2023’te Optimism zinciri üzerinde faaliyete geçti ve o zamandan beri Optimism’in L2 teknoloji yığınını doğrudan kullanıyordu. Ancak Base geliştirme ekibi, kısa süre önce yaptığı resmi açıklamada, “dış hizmet sağlayıcılara olan bağımlılığı azaltmak ve ağ yükseltme hızını artırmak için” kendi birleşik yazılım mimarisine geçeceklerini duyurdu. Böylece Base, Optimism ekosistemi içindeki bir zincir olmaktan çıkıp, bağımsız bir teknoloji yığınına sahip Layer2 ağına dönüşme yoluna girmiş oldu.

Base ekibi, “birleşik mimari sayesinde Base’in ağ yazılımını paketleme ve dağıtma biçimi değişecek” diyerek, “bundan böyle her yükseltmede tek bir resmi dağıtım sunulacağını ve ağ düğümlerinin çalıştırılması için yalnızca tek bir ‘Base binary’ yayımlanacağını” ifade etti. Şu anda Optimism yığınıyla bağlantılı yapı nedeniyle birçok bileşenin ayrı ayrı uyumlandırılması gerekirken, birleşik mimaride tüm kod tek bir istemci altında toplanıp Base tarafından yönetilecek.

Bu geçişin, Base ağının temel unsurlarından olan ‘sequencer’ (sıralayıcı) yapısını da sadeleştirmesi bekleniyor. Sequencer, Layer2 üzerindeki işlemleri sıraya koyup Ethereum ana ağa ileten kritik bir modül. Base mühendislik ekibi, “birleşik mimari uygulandığında sequencer’ın karmaşıklığı azalacak ve ağ doğrulayıcılarının işlemleri sıralayıp işlemesi daha verimli hale gelecek” değerlendirmesini yaptı. Bu durum, yükseltme risklerinin düşmesine ve olası arızalarda müdahale hızının artmasına yol açabilecek.

Base, bu dönüşümü 4 aşamalı bir yol haritası üzerinden kademeli şekilde hayata geçirecek. Aşamaların ayrıntılı takvimi açıklanmadı ancak Base, “önümüzdeki birkaç ay içinde düğüm operatörlerinin yeni Base istemcisine geçmezse, resmi yükseltmeleri sağlıklı biçimde alamayacağını” belirtti. Yani belirli bir geçiş süresi sonrasında, eski Optimism tabanlı istemciyle Base ana ağı tam anlamıyla işletilemez hale gelecek.

Bu hamle, aynı zamanda Base’in Layer2 ağı olarak ‘kendi egemenliğini’ güçlendirme adımı. Kendi birleşik mimarisini kuran Base, kod değişikliği, yükseltme ve hata düzeltme gibi konularda karar alma ve uygulama hızını kendi kontrolüne almış olacak. Öte yandan, Optimism’in ortak teknoloji yığınından uzaklaşılması, iki ekosistem arasındaki teknik uyumluluğun ve işbirliği yapısının gelecekte nasıl yeniden tanımlanacağı sorusunu da gündeme taşıyor.

Base’in kararı, Ethereum’un Layer2 stratejisini tartışmaya açan son açıklamalarla da örtüşüyor. Bu ayın başlarında Ethereum L1’in kurucu ortaklarından Vitalik Buterin, bugüne kadarki ‘Layer2 merkezli ölçeklenme’ yaklaşımına daha temkinli bir bakış getiren bir değerlendirme yaptı. Buterin, “L2’lerin tam anlamıyla merkeziyetsiz modellere geçişinin beklenenden çok daha uzun sürdüğünü” vurgularken, aynı zamanda “Ethereum L1’in de ciddi ölçüde ölçeklendiğini ve ağ ücretlerinin tarihsel olarak en düşük seviyelere indiğini” hatırlattı. Ona göre artık geçmişte kurgulanan L2 rol ve vizyonlarının bire bir geçerliğini koruduğunu söylemek zor ve “yeni bir yol haritasına ihtiyaç” var.

Buterin’in bu mesajı, Layer2 ekipleri arasında farklı tepkilere yol açtı. ‘sadece ucuz Ethereum yürütme katmanı’ olmanın sürdürülebilir olmadığı görüşüne geniş bir mutabakat olsa da, projelerin hedeflediği nihai modeller birbirinden oldukça farklı. Base kurucusu Jesse Pollak, bu çıkışı “Ethereum L1’in ölçeklenmesi ekosistemin tamamı için bir zafer” sözleriyle olumlu karşıladı ve “bundan sonra Layer2 projeleri için ‘Ethereum’dan daha ucuz’ olmak tek başına yeterli bir ayrışma sebebi olamaz” diyerek beklenti çıtasını yükseltti. Bu yaklaşım, Layer2’lerin sadece gas ücreti indiren çözümlerden çıkıp, kendi uygulama, kullanıcı ve likiditesini çeken bağımsız ekosistemler hâline gelmesi gerektiği şeklinde yorumlanıyor.

Diğer bazı Layer2 kurucuları ise halihazırda uzun vadeli Ethereum yol haritasıyla uyumlu modeller üzerinde çalıştıklarını, dolayısıyla mevcut vizyonun tamamen geçersiz sayılmaması gerektiğini savunuyor. Optimism(OP), Arbitrum(ARB), Polygon(MATIC) gibi başlıca Layer2 projeleri; merkeziyetsiz sequencer yapıları, rollup hisselerinin dağıtımı ve topluluk katılımlı yönetişim mekanizmalarını aşamalı olarak devreye soktuklarını vurguluyor.

Layer2 veri platformu L2Beat’in verilerine göre, bugün faal durumda olan Ethereum Layer2 ağı sayısı 128’in üzerinde. Bu ağlar, teknik yapı, yönetişim modeli ve merkeziyetsizlik düzeyi bakımından birbirinden farklı olsa da, neredeyse hepsi ‘daha ucuz ve daha hızlı Ethereum’ vaadiyle kullanıcı çekmeye çalıştı. Base’in Optimism teknoloji yığınından ayrılıp ‘Base’e özel birleşik mimari’ geliştirme kararı, Layer2’lerin tek bir ortak standart üzerinde büyüdüğü ilk dönemin yavaş yavaş geride kaldığına işaret ediyor. Önümüzdeki süreçte teknoloji yığını farklılaşması, düğüm ve sequencer yapısında yenilikler, kendi geliştirici topluluğunu ve uygulama ekosistemini güçlendirme gibi başlıkların, Layer2 projelerini birbirinden ayıran asıl unsurlar hâline gelmesi bekleniyor.

Büyük bir borsa olan Coinbase’in desteğini arkasına alan Base, DeFi, NFT ve zincir üstü sosyal uygulamalar gibi alanlarda çok sayıda projeyi ekosistemine çekerek bilinirliğini artırdı. Birleşik mimariye geçiş kararı, Base’in kendisini yalnızca ‘Optimism türevi bir zincir’ değil, bağımsız teknoloji rotasına sahip bir Layer2 olarak konumlandırmayı hedeflediğini gösteriyor. Ancak Optimism ile ilişkinin yeniden tanımlanması, birleşik istemciye geçiş sürecinde ağın istikrarının korunması ve gelecekteki merkeziyetsizlik yol haritasının netleştirilmesi gibi önemli başlıklar hâlâ masada duruyor. Ethereum L1 işlem ücretlerinin gerilemesiyle birlikte Layer2’lerin varlık sebebinin dahi yeniden sorgulandığı bu dönemde, Base’in attığı bu adımın diğer Layer2 projelerinin stratejilerini nasıl etkileyeceği piyasada yakından izlenecek.