Chainalysis: Blokzincir verileri, fentanil ve uyuşturucu aşırı doz krizlerini aylar önceden öngörebilir

블록zincir verilerinin artan ‘uyuşturucu aşırı doz’ vakalarını öngörebileceğine dair yeni bir analiz paylaşıldı. Darknet uyuşturucu pazarlarına akan kripto para hareketleri izlenerek, resmi sağlık istatistiklerinden aylar önce ‘yeni uyuşturucu krizleri’nin tespit edilebileceği savunuluyor.

Blokzincir analiz şirketi Chainalysis, kısa süre önce yayımladığı raporda darknet uyuşturucu ve dolandırıcılık pazarlarındaki yasa dışı kripto para işlemlerini kapsamlı biçimde inceledi. Buna göre 2025 yılı boyunca darknet uyuşturucu pazarlarıyla bağlantılı kripto para girişi yaklaşık 2,6 milyar dolar (yaklaşık 3 trilyon 770 milyar won) seviyesine ulaştı. Farklı ülkelerdeki kolluk kuvvetlerinin tekrar eden kapatma operasyonlarına rağmen çevrim içi uyuşturucu ticaretinin hâlâ ‘ölçek ekonomisi’yle büyüyerek devam ettiği vurgulandı. Raporda darknet satıcılarının ödemeleri bireysel cüzdanlar ve merkezi borsalar üzerinden almaya devam ettiği belirtildi.

Chainalysis, bu verilerin yalnızca bir suç istatistiği olarak değil, aynı zamanda ‘sağlık göstergesi’ olarak da kullanılabileceğini öne çıkarıyor. Özellikle fentanil(Fentanyl) üretiminde kullanılan öncü (ham madde) kimyasal maddeleri tedarik eden şirketlere giden kripto para ödemeleri 2023 yılının ortalarından itibaren sert biçimde düşüşe geçti. Birkaç ay sonrasında ise ABD ve Kanada’da uyuşturucu aşırı doz kaynaklı ölüm sayıları 2023’te ulaştığı zirve seviyeden gerilemeye başladı.

Chainalysis raporuna göre fentanil öncü madde tedarikçileriyle bağlantılı on-chain işlemler düzenli olarak izlenirse, resmi istatistiklere aşırı doz eğilimlerinin yansımasından 3–6 ay önce bir ‘dönüm noktası’ yakalanabiliyor. Buradaki fikir, uyuşturucu son kullanıcıya ulaşmadan önce toptan ve dağıtım aşamasında paranın hareket ettiğini kullanmak.

Raporda “Para, kriz tam anlamıyla patlamadan önce hareket eder. Uyuşturucu yeniden satış için önce satın alınır, kullanıcılar bunu tükettikten sonra aşırı doz nedeniyle sağlık hizmeti arar” denilerek, blokzincir kayıtlarının gerçek zamanlı güncellenmesi sayesinde yüksek çözünürlüklü bir ‘erken uyarı sistemi’ işlevi görebileceği vurgulandı. Kripto para ödemelerinin, resmi istatistiklerin tuttuğu göstergelere kıyasla arz zincirinin birkaç adım öncesini yansıtan ‘öncü sinyal’ olduğu savunuldu.

Chainalysis, Kanada’daki sağlık verileri ile on-chain verileri çaprazlayarak işlem tutarının büyüklüğüne göre sağlık göstergeleriyle korelasyonu inceledi. 500 dolar (yaklaşık 725.000 won) altındaki küçük ödemelerin acil servis başvuruları veya ölümlerle belirgin bir bağlantı göstermediği tespit edildi.

Buna karşılık 500 dolar ve üzerindeki daha büyük tutarlı transferlerin uyarıcı (uyandırıcı/uyarıcı madde) kaynaklı hastane yatışları ve ölüm artışlarıyla eş zamanlı hareket ettiği açık şekilde ortaya kondu. Raporda bu tür büyük işlemlerin bireysel tüketimden çok toptan alım veya yeniden satış amaçlı ‘toplu satın alma’ olma olasılığının yüksek olduğu belirtildi. Buna göre tespit edilen yüksek hacimli satın alma para akışlarından belirli bir süre sonra, uyarıcı maddelerin aşırı doz kullanımına bağlı acil servis başvuruları ve ölümler artış gösteriyor.

Chainalysis, bu tür korelasyonların kullanılması hâlinde sağlık otoritelerinin belirli bölgeler veya belirli uyuşturucu grupları için ‘risk seviyesi’ni önceden belirleyebileceğini, önleyici kampanyalar ve sağlık kaynaklarının dağıtımını öne çekebileceğini ifade etti. Yine de raporda, istatistiksel korelasyonun doğrudan nedensellik anlamına gelmediği, dolayısıyla sağlık kurumları ve kolluk güçleriyle birlikte ek doğrulama çalışmalarının gerektiği notu düşüldü.

Raporda ayrıca 2025 yılının 7. ayında kapatılan darknet pazarı Abacus Market örneği de ele alındı. Chainalysis’in verilerine göre bu pazar kapandıktan hemen sonra kripto para işlemleri ve satıcı faaliyetleri hızla TorZon gibi diğer yeni platformlara kaydı.

Şirket, darknet satıcılarının birden fazla pazarı aynı anda kullanarak ya da stoklarını düzenli olarak taşıyarak baskın ve kapatma operasyonlarına uyum sağladığını belirtti. Belirli bir pazar kapansa bile para akışlarının ve arz zincirinin görece kısa sürede yeni platformlar etrafında yeniden örgütlendiği ifade edildi. Bu durum, tekil sitelere yönelik operasyonlarla çevrim içi uyuşturucu ekosisteminin bütünüyle zayıflatılmasının zor olduğunu gösteren bir örnek olarak sunuldu.

Uyuşturucu ticaretinin aksine dolandırıcılık (fraud) pazarlarında farklı bir tablo ortaya çıktı. Rapora göre çeşitli altyapı operasyonlarının ardından on-chain bazda ölçülen dolandırıcılık pazarı işlem hacmi, bir önceki yıldaki yaklaşık 205 milyon dolardan (yaklaşık 297,2 milyar won) 87,5 milyon dolar (yaklaşık 126,9 milyar won) seviyesine geriledi.

Ancak bu düşüşün basit bir hacim azalması olarak yorumlanmaması gerektiği belirtiliyor. Chainalysis, toplam hacim düşerken işlem yapısının ‘perakende ağırlıklı’ modelden ‘toptan ağırlıklı’ modele kaydığını öne sürdü. Özellikle Telegram tabanlı Çince ağlar etrafında, çalıntı ödeme bilgilerini (kart, hesap vb.) toplu olarak satan ‘toplu satış’ düzeneklerinin yaygınlaştığı ifade edildi. Küçük ölçekli dolandırıcılık siteleri yerine, belirli dil grupları veya örgütler etrafında kümelenen büyük toptan ağların dolandırıcılık ekosistemini sürüklediği bir yapıdan söz ediliyor.

Chainalysis, insan ticareti şüphesi taşıyan ağlarla bağlantılı kripto para işlemlerinin de hızla arttığı uyarısında bulundu. Raporda 2025 yılı boyunca insan ticaretiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen on-chain işlem hacminin, önceki yıla göre yüzde 85 artarak ‘yüz milyonlarca dolar’ bandına yaklaştığı paylaşıldı.

Bu para akışlarının büyük kısmının Güneydoğu Asya’da ortaya çıktığı, ‘scam compound’ olarak anılan zorla çalıştırma odaklı dolandırıcılık tesisleri, çevrim içi kumarhaneler ve Çince konuşan kara para aklama ağlarıyla yakından bağlantılı olduğu belirtildi. Chainalysis, çeşitli ülkelerdeki kolluk birimleriyle birlikte bu ağları takip ettiklerini açıklasa da yereldeki offline suç örgütleriyle iç içe geçmiş yapı nedeniyle bu tür ağların kısa sürede tamamen ortadan kaldırılmasının zor olduğuna dikkat çekti.

Son rapor, blokzincir analizinin yalnızca ‘yasadışı fon takibi’ aracı olmaktan çıkıp, halk sağlığı ve sosyal politika tasarımında kullanılabilecek bir veri setine dönüşebileceğini somut biçimde gösteriyor. Fentanil öncü madde ödemeleri, uyarıcı madde toptan ödemeleri, insan ticareti bağlantılı fon akışları gibi göstergeler bir araya getirildiğinde, hükümetlerin resmi istatistikler oluşmadan önce risk işaretlerini tespit edip karşı stratejiler geliştirebileceği mesajı veriliyor.

Bununla birlikte on-chain verilerin karıştırıcılar, gizlilik odaklı coin’ler ve anonimlik araçları nedeniyle belirgin sınırlamaları olduğu kabul ediliyor. Ayrıca belirli bir işlemin gerçekten suç veya sağlık riskiyle sonuçlanıp sonuçlanmadığını kesin biçimde kanıtlamak için saha soruşturmaları, tıbbi istatistikler ve bölgesel verilerin birlikte ele alınması gerektiği not ediliyor.

Tüm bu sınırlamalara rağmen Chainalysis, gerçek zamanlı birikerek büyüyen blokzincir verisinin hükümetler ve sağlık otoriteleri açısından gelecekte önemli bir ‘öncü gösterge’ varlığı olacağını vurguluyor. Şirket, uygun kişisel veri koruma önlemleriyle birlikte bu verilerin kamu politikalarına daha aktif şekilde entegre edilmesi gerektiğini savunuyor. Yasadışı uyuşturucu, insan ticareti ve dolandırıcılık pazarları kripto parayı kullanmaya devam ettikçe, on-chain veri, yaklaşan krizleri erkenden görebilmek için yeni bir gözlem penceresi olarak öne çıkıyor.