Vietnam’da ONUS Kripto Borsasında Milyarlarca Dolarlık Sahte Coin Vurgunu: Milyonlarca Yatırımcı Mağdur

Vietnam’da milyarlarca dolar büyüklüğünde olduğu tahmin edilen büyük bir ‘sahte coin’ dolandırıcılığı ortaya çıkarıldı. Kendi ürettikleri kripto parayı piyasaya sürüp fiyatını yapay şekilde şişiren şebekenin, *yüz binlerce ila milyonlarca* yatırımcıyı mağdur ettiği değerlendiriliyor.

Vietnam Kamu Güvenliği Bakanlığı, yerel kripto yatırım uygulaması ve borsası olan ONUS ile bağlantılı en az 7 kişinin tutuklandığını açıkladı. AFP’ye göre, polis yaklaşık 140 kişiyi ifadeye çağırdıktan sonra, fintech girişimcisi Vuong Le Vinh Nhan (takma adıyla ‘Eric Vuong’) ve diğer kilit isimleri ‘malvarlığına el koyma’ ve ‘kara para aklama’ suçlamalarıyla gözaltına aldı. ONUS platformuna erişim, 20 Mart civarında aniden kesildi ve kullanıcılar hesaplarındaki varlıkları çekemez hale geldi.

Soruşturma makamları, şebekenin 2018’den bu yana faaliyet gösterdiğini düşünüyor. Yapıya göre grup, kendi ürettikleri ‘sahte kripto parayı’ ONUS üzerinden ihraç edip satıyor, arzı, dolaşımdaki miktarı ve fiyatı manipüle ederek ‘kârlı bir yatırım’ görüntüsü yaratıyordu. Kağıt üzerinde gösterilen bu ‘sanal kârlar’, yeni yatırımcıları çekmek için kullanılıyor, böylece platforma taze para girişi sağlanıyordu. ‘Yorum’ Bu yapı, klasik bir ponzi/pump-and-dump karması olarak değerlendirilebilir. ‘yorum’

Kesin zarar miktarı henüz netleşmedi; ancak mağdur sayısının milyonlar seviyesine çıkabileceği ifade ediliyor. Bazı yatırımcılar, yaklaşık 15.000 dolar (yaklaşık 22,6 milyon won) kaybettiklerini belirterek ağır kayıplar yaşadıklarını anlattı.

Vietnam, yaklaşık 17 milyon kripto sahibiyle, bireysel yatırımcıların ağırlıkta olduğu önemli bir pazar konumunda. Kripto paraların ödeme aracı olarak kullanımı yasak; ancak yatırım faaliyeti açık bir yasal çerçeveye oturtulmuş değil ve bu durum ‘gri alan’ oluşturuyor. Uzmanlar, tam da bu belirsizliğin, yüksek getirili kripto projeleri üzerinden yapılan dolandırıcılıkları tekrar tekrar gündeme getirdiğini vurguluyor.

2018’de yaklaşık 32.000 kişinin dahil olduğu, 658 milyon dolar büyüklüğünde bir ICO dolandırıcılığı patlak vermişti. 2024’te ise Million Smiles adlı şirketin, 1,17 milyon dolar tutarında fonu yasa dışı şekilde topladığı ortaya çıkarıldı. ONUS vakası da, Vietnam’ın hızla büyüyen kripto ekosisteminde, aynı kalıbın çok daha büyük ölçekte yeniden sahneye konduğu bir olay olarak görülüyor.

Bu son gelişme, düzenlemenin net olmadığı piyasalarda ‘yüksek getiri’ vaadiyle büyüyen projelerin ne kadar hızlı şişip patlayabildiğini bir kez daha gösterdi. Özellikle Güneydoğu Asya gibi bireysel yatırımcı katılımının hızla arttığı bölgelerde, kısa sürede yoğun para giriş-çıkışına dayalı ‘yüksek riskli yapıların’ tekrar tekrar ortaya çıkması dikkat çekiyor.

Piyasada, Vietnam hükümetinin önümüzdeki dönemde token ihracı, borsa işletmeciliği ve kripto pazarlama faaliyetlerine yönelik kuralları sıkılaştırabileceği konuşuluyor. Analistler, yatırımcıların da artık sadece teknik analiz ve fiyat grafiğine değil, *regülasyon riski*, yargı alanı seçimi ve lisans durumuna daha fazla odaklanması gerektiğini belirtiyor.

ONUS olayı, ‘düzenleme dışı yüksek getiri’ sloganlarının cazip bir fırsattan çok, güçlü bir ‘tehlike sinyali’ olarak okunması gerektiğini açık şekilde ortaya koymuş durumda.