İran’ın Hürmüz Boğazı geçiş ücretinde Bitcoin(BTC) mi, stabil kripto paralar mı, yoksa Çin yuanı mı gündemde?

İran, Hürmüz Boğazı geçiş ücretinde Bitcoin(BTC) ödeme seçeneğini değerlendirdiği iddiasıyla kripto piyasasının gündemine oturdu. Ancak sahada konuşulanların aslında *Bitcoin(BTC)* değil, *stabil kripto paralar* ya da *Çin yuanı* olabileceğine dair karşıt görüşler de gelmeye başladı. Bu da haber akışı etrafında ciddi bir ‘karışıklık’ yarattı ‘yorum’.

Tartışmanın fitilini geçen çarşamba günü *Financial Times(FT)* haberi ateşledi. FT’ye göre İran hükümeti, ABD yaptırımlarını aşmak için Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerinden aldığı geçiş ücretini *Bitcoin(BTC)* ile tahsil etmeyi değerlendirdi. Hürmüz Boğazı, küresel petrol taşımacılığının yaklaşık ‘yüzde 20’sinin’ geçtiği kritik bir deniz yolu konumunda.

Buna karşılık, habere farklı bir yorum getirenler de oldu. *Galaxy* analisti Alex Thorn(Alex Thorn), bazı raporlarda geçiş ücretlerinin *stabil kripto para* ya da *Çin yuanı* ile ödenmesinin daha olası seçenekler olarak geçtiğine dikkat çekti. Bitcoin savunucusu Justin Bekele(Justin Bekele) ise stabil kripto paraların, ihraççı şirketler tarafından ‘dondurulabildiğini’ vurgulayarak, ABD’de gündemde olan ‘GENIUS’ yasa tasarısının bu tür kontrol mekanizmalarını güçlendirdiğini iddia etti. Bekele, “USDT ve USDC’de yerleşik bir kara liste özelliği bulunuyor. Belirli adresler işaretlendiğinde ihraççı şirketler bu token’ları dondurabiliyor” ifadelerini kullandı.

Bitcoin(BTC) tarafında ise farklı bir argüman öne çıkıyor. Buna göre *Bitcoin(BTC)*’in merkezî bir ihraççısının olmaması ve ‘dondurma’ fonksiyonuna sahip olmaması, onu özellikle *ülkeler arası ödemelerde* daha ‘tarafsız’ ve ‘sansüre dayanıklı’ bir takas aracı haline getiriyor. İran’ın gerçekten *Bitcoin(BTC)* ile tahsilata başlaması durumunda, yüksek yaptırım riski taşıyan uluslararası işlemlerde Bitcoin(BTC)’in alternatif bir ödeme altyapısı olarak kullanılabileceğini gösteren güçlü bir örnek oluşacağı savunuluyor ‘yorum’.

Teknik açıdan ise en olası yöntem olarak *QR kod ile ödeme* senaryosu gündeme geliyor. Alex Thorn(Alex Thorn), tanker başına geçiş ücretinin ‘200 bin dolar ile 2 milyon dolar’ arasında değişebileceğini tahmin ediyor. FT’nin aktardığına göre İranlı bir yetkili, gemilerin ödemeyi “birkaç saniye içinde” tamamlaması gerektiğini belirtti. Bu ifade, yaklaşık 10 dakika süren standart blok onayından daha hızlı olan *Lightning Network* kullanımına işaret ediyor.

Bununla birlikte, *Lightning Network*’ün şu ana kadar ‘onaylanmış en yüksek tekil işlem büyüklüğünün’ yaklaşık 1 milyon dolar civarında olduğu biliniyor. Bu da çok büyük tutarlı ödemelerde ne kadar verimli olacağına dair soru işaretlerini canlı tutuyor. Thorn, pratikte “onaylanmış gemilere QR kod ya da Bitcoin(BTC) adresi verilerek” ödeme alınmasının daha gerçekçi bir model olabileceğini düşünüyor.

Sonuç olarak bu tartışma, *Bitcoin(BTC)*’in ‘sadece bir yatırım aracı mı, yoksa gerçekten sınır ötesi bir ödeme aracı mı’ olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Ancak şu aşamada farklı kaynaklardan çelişkili bilgiler geldiği için, İran hükümetinin gerçekten *Bitcoin(BTC)* mi, *stabil kripto para* mı, yoksa *Çin yuanı* mı tercih edeceği ve ödeme altyapısını nasıl kurgulayacağı konusunda netlik bulunmuyor. Bu nedenle hem *Hürmüz Boğazı* geçiş ücretlerinin para birimi, hem de *Bitcoin(BTC)*’in olası rolü için resmi açıklamalarla ek teyitlere ihtiyaç var.