510 Bin Çalışan Gerekebilir: Yapay Zeka Şebeke Darboğazı İnsana Sıçradı

ABD'nin elektrik ve şebeke değer zincirinde 2030'a kadar yaklaşık 510 bin ek çalışana ihtiyaç duyulabileceği ortaya çıktı. Yapay zeka (AI) veri merkezleri ve elektrifikasyon elektrik talebini yukarı çekerken, santralleri ve iletim hatlarını fiilen inşa edip bağlayacak 'nitelikli iş gücü' yeni bir 'darboğaz' olarak öne çıkıyor.

Goldman Sachs(GS), 23 Temmuz'da (yerel saatle) yayımladığı raporda ABD'nin artan elektrik talebini karşılayabilmesi için yaklaşık 510 bin yeni pozisyonun doldurulması gerektiğini belirtti. Bunun yaklaşık 300 bini üretim, inşaat ve işletme alanında, 207 bini ise iletim, dağıtım ve şebeke bağlantısı alanında yer alıyor.

Goldman Sachs'a göre ABD'de elektrik talebi 2023-2030 döneminde yıllık ortalama yüzde 2,5 artacak; bu artışın 1 puanlık kısmını veri merkezleri oluşturacak. Aynı raporda ABD'deki elektrik üretim yatırımlarının 444 milyar dolar, iletim yatırımlarının ise 302 milyar dolar düzeyinde olacağı öngörüldü.

Kritik nokta yatırım tutarından çok arzın hızı. Goldman Sachs, 2024'te ABD'de enerji alanındaki çırak sayısının 45 bin olduğunu belirterek, iletim ve dağıtım alanındaki beklenen talebi karşılamak için bu rakamın yıllık 65 bin seviyesine çıkması gerektiğini analiz etti. Mevcut kamu hizmeti çalışanlarının yarısından fazlasının 10 yıldan az deneyime sahip olması da ayrı bir yük olarak gösterildi.

Evan Tylenda(Evan Tylenda), Goldman Sachs Araştırma bünyesindeki GS SUSTAIN EMEA biriminin başkanı, "yetenek ve iş gücüne erişim rekabet avantajı haline gelecek" dedi. Bu açıklama, şebeke genişletme yarışının yalnızca ekipman siparişleriyle değil, nitelikli iş gücü bulma rekabetiyle de sürdüğü anlamına geliyor.

Elektrik ve şebeke değer zinciri üretim, iletim, dağıtım, şebeke bağlantısı, işletme ve bakımın tamamını kapsıyor. Üretim kapasitesi artsa da iletim hatları yetersiz kalır veya şebeke bağlantısını yapacak personel eksik olursa elektrik talep noktasına zamanında ulaştırılamıyor. Veri merkezleri gibi büyük miktarda elektriği kesintisiz kullanan tesislerde bu darboğaz daha belirgin hale geliyor.

Yenilenebilir enerjinin yaygınlaşması da iş gücü talebini artıran bir etken olarak gösterildi. Goldman Sachs, yenilenebilir enerjinin üretim, inşaat, kurulum, işletme ve bakımı kapsayan yaşam döngüsü boyunca fosil yakıtlara kıyasla ortalama 2,5 kattan fazla emek yoğun olduğunu belirtti. İletim işlerinde eğitim ve uzmanlaşma süresinin uzun olması nedeniyle iş gücü sıkıntısının daha büyük yaşanabileceği değerlendirildi.

Veri merkezi elektrik talebi tahmini de aynı eğilimi destekliyor. Goldman Sachs, 20 Mayıs'ta (yerel saatle) yayımladığı bir başka raporda ABD'deki veri merkezi elektrik talebinin 2025'te 31 gigavattan (GW) 2027'de 66 GW'a çıkabileceğini belirtti. TokenPost daha önce yapay zekânın yaygınlaşmasının şebeke darboğazına yol açtığına dair bir analizi aktarmıştı.

ABD'deki veri merkezi yatırımlarında şebeke bağlantısı ve yerel kabul de darboğaz olarak öne çıkıyordu. TokenPost daha önce veri merkezi projelerindeki iptal ve erteleme hacminin büyümesiyle yapay zeka altyapısındaki darboğazın finansmanın ötesine, şebeke bağlantısı ve izin süreçlerine kaydığını bildirmişti.

Şebeke baskısı ABD'nin bölgesel elektrik piyasalarında da kendini gösteriyor. Reuters, 9 Temmuz 2025'te ABD'nin en büyük elektrik şebekesi olan PJM Interconnection'ın veri merkezi ve yapay zeka talebiyle baskı altında olduğunu, sistem talebinin 2030'a kadar 32 GW artabileceğini bildirdi.

ABD Enerji Bakanlığı da Temmuz 2025'te yayımladığı raporda yeni istikrarlı üretim kapasitesinin devreye alınmasının gecikmesi halinde 2030'da elektrik kesintisi riskinin mevcut duruma göre 100 kat artabileceği uyarısında bulundu. Bu da elektrik talebindeki artışın üretim kapasitesi, iletim şebekesi, izin süreçleri ve iş gücünde eşzamanlı bir yanıt gerektirdiği anlamına geliyor.

Sektörden gelen tepkiler iş gücü teminin elektrik yatırım takviminin kilit değişkeni olduğu yönünde birleşiyor. Elektrik teknisyeni ve iletim personeli kısa sürede büyük ölçekte yetiştirilemiyor, sahadaki deneyim ise verimlilik ve güvenliği doğrudan etkiliyor. Ekipman temin edilse bile kurulum ve şebeke bağlantısını üstlenecek personel yetersiz kalırsa fiili devreye alma tarihi gecikebiliyor.

Ancak 510 bin rakamı şu anki eksik personel sayısı değil, 2030'a kadar ek olarak gerekebilecek talep tahmini. Gerçek istihdam açığı ekonomik koşullara, yatırım harcamalarına, çırak arzına, bölgesel düzenlemelere ve ekipman tedarik hızına göre değişebilir.

Kore şirketleri için de dolaylı etkinin az olmadığı belirtiliyor. ABD'deki veri merkezi ve şebeke yatırımlarının artması, elektrik ekipmanları, soğutma sistemleri, veri merkezi kurulumu ve yapay zeka altyapı yatırım ortamını birlikte değiştirebilir. Ancak yerel şirketler bazında fayda ya da yatırım etkisi ancak ayrı sipariş, sözleşme veya kapasite artırımı teyit edildiğinde değerlendirilebilir.

2030'a kadarki asıl mesele elektrik talep tahmini değil, uygulama hızı. Üretim tesisleri, iletim şebekesi, şebeke bağlantısı ve nitelikli iş gücü arzının birlikte devreye girmesi halinde yapay zeka veri merkezi genişleme takvimi de gerçeğe dönüşebilir.