582 trilyon yenlik fark: Kosdak reformuna Japonya uyarısı

Kosdak borsasının Prim (Premium) ve Standart (Standard) olarak iki segmente ayrılması planında, şirketlerin sınıflandırılmasından sonra uygulanacak kriter ve teşvik tasarımının reformun başarısını belirleyeceği yönünde bir değerlendirme gündeme geldi.

Lee Bo-mi, Kore Finans Araştırma Enstitüsü (KIF) kıdemli araştırmacısı, kurumun Finans Notları dergisinin 35. cildinin 17. sayısında yayımlanan 'Kosdak Piyasası Segment Reformu: Japonya'nın Piyasa Ayrımı Yeniden Yapılandırmasının Verdiği Dersler' başlıklı yazısında "Kosdak reformunda da beklenen etki, sınıflandırmadan sonraki ayrıntılı tasarıma göre değişecek" diye belirtti. Değerlendirmeye göre, Kore hükümeti Mart 2026'da açıkladığı 'Sermaye Piyasası Yapısal İyileştirme Planı'nda Kosdak'ı Prim ve Standart olmak üzere iki segmente ve bir de gözetim grubuna ayırmayı, ayrıca sayısal kriterlere dayalı otomatik yükselme-düşürme sistemi getirmeyi önerdi.

Kore Finans Hizmetleri Komisyonu (FSC), Kosdak segment ayrımını sermaye piyasası planında yenilikçi şirketleri destekleme ve piyasa yapısını yeniden düzenleme başlıkları altında konumlandırdı. Buna göre Prim segmentinde piyasa değeri yüksek, olgunluk dönemindeki büyük şirketler; Standart segmentinde genel ölçek büyütme aşamasındaki şirketler; gözetim grubunda ise borsadan çıkarılma riski taşıyan ve işlem riski yüksek şirketler ayrı şekilde takip edilecek. Finans otoriteleri daha önce de Kosdak'ta zayıf şirketlerin borsadan çıkarılma kriterlerini sıkılaştırma ve kaliteli şirketleri ayrı yönetme amacıyla bir yükselme-düşürme sistemi kurmayı gündeme getirmişti.

Karşılaştırma için Japonya örneği öne çıkıyor. Japan Exchange Group (JPX), Tokyo Menkul Kıymetler Borsası'nın (TSE) 4 Nisan 2022'de mevcut Birinci Bölüm, İkinci Bölüm, Mothers ve JASDAQ sistemini Prime, Standard ve Growth olmak üzere üç piyasaya böldüğünü açıklamıştı. Bu değişikliğin arkasında, eski piyasa ayrımlarının kimliğinin belirsizleşmesi ve borsaya girdikten sonra şirket değerini artıracak yeterli bir mekanizmanın bulunmaması vardı.

Lee, Japonya'daki yeniden yapılanmanın ardından şirket değeri artışının ve yabancı sermaye girişinin büyük ölçüde Prime piyasasında toplandığını aktardı. Japonya borsasının toplam piyasa değeri 712 trilyon yenden 1.294 trilyon yene çıkarak 582 trilyon yen büyüdü; bu artışın 566 trilyon yeni tek başına Prime piyasasında gerçekleşti. Yabancı yatırımcıların hisse net alımları da yalnızca Prime piyasasında kümülatif 18,1 trilyon yene ulaştı.

Buna karşılık Standard ve Growth piyasaları görece durgun kaldı. Standard piyasasının toplam piyasa değeri içindeki payı yüzde 3,02'den yüzde 2,61'e geriledi; şirket başına ortalama piyasa değeri ise 15 milyar yenden 21 milyar yene çıkmakla sınırlı kaldı. Growth piyasasının payı yüzde 0,89'dan yüzde 0,73'e düştü, şirket başına ortalama piyasa değeri de 14-16 milyar yen bandında kaldı.

TSE, Eylül 2025'te Growth piyasasının borsada kalma kriterlerinde değişikliğe gideceğini duyurdu. JPX, Growth piyasasını "yüksek büyüme hedefleyen şirketlerin toplandığı bir piyasa" haline getirmek için bu kriterleri gözden geçirdiğini belirtti. Mevcut kuralda borsaya girişten 10 yıl sonra en az 4 milyar yen piyasa değeri aranırken, 1 Mart 2030'dan itibaren bu şart borsaya girişten 5 yıl sonra en az 10 milyar yen piyasa değerine dönüşecek.

Bu tablo Kosdak reformu için de doğrudan bir soru işareti oluşturuyor. Sınıflandırma kriterleri piyasa değeri ve faaliyet kârı gibi ölçek şartlarına ağırlık verirse, büyük ölçekli ön yatırım ve uzun soluklu Ar-Ge gerektiren biyoteknoloji ve yapay zeka şirketleri yapısal olarak Standart segmentinde kalabilir. Şirketin kendi çabasından bağımsız işleyen kriterler baskın hale gelirse, yükselme teşvikinden çok damgalama etkisinin öne çıkabileceği belirtiliyor.

KIF, segment sınıflandırması ve yükselme-düşürme kriterlerine ödeme gücü, işletmenin sürekliliği ve iç kontrol bütünlüğü gibi △nitel unsurların da yansıtılması gerektiği görüşünde. Düşürme kararlarında çok dönemli şart, önceden bildirim ve iyileştirme planı açıklamasına bağlı erteleme uygulanmalı; ancak gözetim grubunun uzun süre sabitlenmemesi için süre sınırı ve yeniden değerlendirme şartlarının da birlikte belirlenmesi öneriliyor.

Standart segmentinde ise şirket analiz altyapısının genişletilmesi bir görev olarak öne çıkarılıyor. Alt segmentteki şirketler arasında fark büyük olsa da piyasada tek bir grup olarak algılanabiliyor, bu da bilgi asimetrisini artırabiliyor. Rapora göre şirket araştırma merkezi raporlarına kazanç beklentisi (konsensüs), değerleme aralığı ve olumsuz senaryolar kademeli olarak eklenmeli; düzenli güncelleme ve birden fazla bağımsız araştırma sağlanmalı.

Kosdak segment reformunun ayrıntılı planının 2026 yılı Eylül sonu-Ekim başında açıklanması, 2027 başında da yürürlüğe girmesi bekleniyor.