Gaz stoku %63,8: Avrupa'da kış fiyat baskısı arttı

Avrupa Birliği'nde gaz depolama oranı Ağustos ayının sonunda da %60'ların başında kalınca kış enerji fiyatlarındaki oynaklık yeniden yükseldi. Ortadoğu sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) akışı normale dönmezse Avrupa toptan gaz fiyatının megavatsaat (MWh) başına 100 euro'yu aşabileceğine dair koşullu bir öngörü de gündeme geldi.

Gaz Altyapısı Avrupa(GIE) verilerine göre AB gaz depolama oranı 26'sında Türkiye saatiyle %63,8 olarak ölçüldü. Depolanan miktar 721,15 TWh olarak kaydedildi. Almanya %51,64, Hollanda %45,34'te kalırken İtalya %82,18'e çıktı; ülkeler arasındaki fark bu kez de büyük oldu.

Fiyatlar da yüksek seyrini korudu. Avrupa toptan gaz göstergesi Hollanda Title Transfer Facility(TTF) ön vadeli sözleşmesi 26'sında gün içinde 68 euro'nun üzerine çıktıktan sonra günü 66 euro civarında tamamladı. Euronews'in aktardığı 24'ündeki AB depolama oranı ise %62,99'du. Aynı göstergenin bir iki gün arayla farklı görünmesinin nedeni, verilerin farklı saatlerde derlenmesi.

Bu fiyat tartışmasının can alıcı noktası, 100 euro rakamının kendisinden çok dayandığı koşul. CNBC'nin haberine göre Goldman Sachs(GS) analistleri Samantha Dart(Samantha Dart) ve Laura Cyr(Laura Cyr), Ortadoğu enerji ihracatının ancak 2027'ye kadar kademeli biçimde normale dönebileceği senaryoda 2026 Aralık TTF fiyatının 100 euro'yu aşması gerekebileceğini değerlendirdi. Bu seviye, Goldman Sachs'ın 50 euro'luk temel senaryosunun yaklaşık iki katına denk geliyor; şirketin kendisi de bunu 'temel senaryo' değil, arz gecikmesine bağlı bir olasılık hesabı olarak sunuyor.

AB gaz depolama oranı Ağustos başından beri hızlı bir toparlanma göstermedi. Euronews, 1 Ağustos itibarıyla AB depolama oranının %57,1 ile o tarih için rekor düşük seviyede olduğunu aktardı. S&P Global'ın haberine göre 15'indeki depolama oranı da %60,8 ile 2021-2025 döneminin aynı tarihlerindeki en düşük seviyelerin altında kaldı.

Avrupa gaz piyasasının yapısı 2022'deki Rusya kaynaklı arz şokundan sonra değişti. Rusya boru hattına bağımlılık azalırken LNG bağımlılığı arttı. Bu da Hürmüz Boğazı, Asya talebi, Kuzey Amerika LNG arzı ve Avrupa'nın depolama hızının aynı anda fiyatı sarsabildiği bir yapı ortaya çıkardı.

Depolama oranı, kış ısıtma talebine ve sanayi kullanımına karşı depolama tesislerine doldurulan doğalgaz miktarının oranını gösteriyor. Depolar yeterince doluyken kısa vadeli fiyat şoklarını emme payı büyüyor, doldurma hızı yavaşladıkça ise spot alım ve LNG tedarik rekabetine karşı duyarlılık artıyor. Bu gidişat, gazetemizin daha önce aktardığı Almanya ve Avrupa'da gaz depolama baskısı haberiyle de örtüşüyor.

AB düzeyindeki hedef de fiyat değerlendirmesini etkiliyor. AB gaz depolama hedefini %90 olarak belirlemiş durumda, ancak piyasa koşullarına göre bu oranın %80'e kadar gevşetilebileceği de konuşuluyor. Almanya'nın kendi depolama hedefiyle AB genelindeki ölçüt farklı olduğundan, ülkelere göre depolama oranlarını aynı kıstasla kıyaslamak güç.

Politika yapıcıların değerlendirmesi piyasadaki gerginlikten biraz farklı. AB Komisyonu Sözcüsü Eva Hrncirova(Eva Hrncirova), 20'sinde 'doğalgaz arzına yönelik acil bir endişemiz yok' dedi. O tarihte AB depolama oranı %62 düzeyindeydi; geçen yılın aynı dönemindeki %74'ün altında olsa da Komisyon bunu acil bir arz kesintisi aşaması olarak görmüyor.

Almanya tarafında ihtiyat daha belirgin. Reuters kaynaklı haberler, Alman hükümetinin depolama doldurma sürecinin kötüleşmesi ihtimaline karşı politika seçenekleri hazırladığını aktardı. Alman sanayi çevreleri de büyük tüketicilerin yalnızca spot piyasaya bağımlı kalması durumunda fiyat ve miktar riskinin büyüyebileceğini değerlendiriyor.

Bu baskının hane halkına yansıma hızı da ülkeden ülkeye değişiyor. Toptan fiyat artışı hemen elektrik ve gaz faturalarına yansımıyor. Hollanda'da bu yansımanın nispeten hızlı olabileceği, Almanya ve Avusturya'da ise sözleşme yapıları nedeniyle daha uzun sürebileceği değerlendiriliyor.

Yurt içi piyasalar da enflasyon ve enerji maliyeti kanalıyla bu tablodan etkilenebilir. Avrupa gaz fiyatları yükseldikçe küresel LNG spot rekabeti sertleşiyor, buna Asya talebi de eklenirse tedarik maliyeti artabiliyor. Gazetemiz daha önce Avrupa gaz depolama oranıyla enflasyon-faiz baskısının örtüştüğü gidişatı da aktarmıştı.

Yine de 100 euro'nun aşılması temel senaryo değil, koşullu bir senaryo. Şu an doğrulanan tek şey, AB depolama oranının geçmiş yıllara göre düşük kalması ve piyasanın kış LNG tedarik maliyetini daha hassas biçimde fiyatlaması. Avrupa'nın kış gaz fiyatını yalnızca depolama oranı değil; Ortadoğu LNG akışı, Asya talebi, hava sıcaklığı ve ülkelerin politika tepkisi birlikte belirleyecek.

AB depolama oranı 26'sı itibarıyla %63,8'e kadar yükseldi, ama Ağustos sonu ölçütüyle hâlâ düşük bir seviyede duruyor. Piyasa, kışa girmeden önce depolama doldurma hızının ve Ortadoğu LNG akışının TTF fiyatını ne kadar daha yukarı itebileceğini izliyor.