500 bin-1 milyon dolarlık Exxon(XOM) satışı Trump'ın hesabından ateşkes günü çıktı

ABD Başkanı Donald Trump'ın(Donald Trump) yatırım hesabından, İran ile ateşkesin açıklandığı gün ExxonMobil(XOM) hisselerinde 500 bin ile 1 milyon dolar arasında satış yapıldığı ortaya çıktı.

CBS News, Haziran ayının son haftasında sunulan ABD Hükümet Etik Ofisi (OGE) mali beyanı ile işlem bildirimlerini incelediğini belirterek, Trump'ın hesabının 7 Nisan'da ExxonMobil hissesi sattığını yazdı.

Başkan Trump aynı gün İran ile ateşkes açıklamıştı. ExxonMobil hissesi 7 Nisan'ı 163,91 dolardan kapatırken, bir sonraki işlem günü olan 8 Nisan'da 153,52 dolardan açılış yaptı. Açılış fiyatı, önceki günün kapanışına göre yüzde 6,5 daha düşüktü.

Tek başına bu işlem, satışın arkasındaki gerekçeyi kanıtlamıyor. Yine de başkanın dış politika ve enerji açıklamalarıyla kişisel hesabındaki enerji hissesi işleminin aynı güne denk gelmesi, 'çıkar çatışması' tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

Trump, daha önce ExxonMobil ve Chevron(CVX) için "çok fazla para kazanıyorlar" diyerek benzin fiyatlarının düşürülmesi yönünde baskı yapmıştı. Büyük petrol şirketlerinin kârını kamuoyu önünde eleştirdikten sonra aynı hesaptan enerji hissesi satışının ortaya çıkması, siyasi açıklamalarla varlık yönetimi arasındaki sınırı tartışma konusu yaptı.

Reuters, 8 Nisan'da ABD ve Avrupa'da enerji hisselerinin Orta Doğu'daki çatışmada sağlanan ateşkesin etkisiyle gerilediğini aktardı. Ateşkes, Hürmüz Boğazı'nda arz kesintisi endişesiyle oluşan 'savaş primini' düşürdü; Brent ve Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) varil başına 100 doların altına indi.

ExxonMobil ve Chevron hisseleri de yüzde 5'in üzerinde değer kaybetti. Piyasada, Orta Doğu'daki çatışmanın petrol arz zincirini sarsabileceği endişesinin fiyatlara yansıdığı, ateşkes açıklamasının ardından bu etkinin kısmen geri alındığı yorumu yapıldı.

Savaş primi, jeopolitik çatışma ihtimalinin petrol fiyatına eklediği ek maliyeti ifade ediyor. Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarında gerilim yükseldiğinde, fiili bir arz kesintisi yaşanmasa bile vadeli işlem fiyatları ve enerji hisseleri genellikle önce hareket ediyor.

Konu, ABD siyasetindeki bir etik tartışmasıyla sınırlı kalmıyor. İran krizi ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim küresel petrol fiyatlarını etkiliyor; petrol fiyatlarındaki dalgalanma ise Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ekonomilerde akaryakıt fiyatları ve enflasyon üzerinden hissediliyor.

TokenPost, savaş ve arz kesintisi dönemlerinde petrol ve doğal gaz şirketlerine yönelik olağanüstü kâr vergisi tartışmasının tekrar gündeme geldiğini daha önce aktarmıştı. Büyük petrol şirketlerinin kârının şirket içi yatırıma ve hissedara mı bırakılacağı, yoksa vergiyle tüketici yükünü hafifletmede mi kullanılacağı sorusu tartışmanın merkezinde yer alıyor.

Beyaz Saray, Başkan Trump'ın işlem zamanlamasına müdahale etmediğini savunuyor. Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle(Davis Ingle), CBS News'e "Trump'ın hisse senedi ve tahvil portföyü, bağımsız bir üçüncü taraf finans kuruluşu tarafından yönetiliyor" dedi.

Ingle, söz konusu hesabın 'takdir yetkili' bir yönetim hesabı olduğunu ve bilgisayar tabanlı model portföyler aracılığıyla endeksleri taklit ettiğini açıkladı. Bu açıklama, tekil hisse alım satımlarının başkanın doğrudan talimatıyla değil, yönetim yapısının işleyişi içinde gerçekleştiğini öne sürüyor.

Karşı görüş de var. Washington merkezli Sorumluluk ve Etik için Vatandaşlar (CREW) Direktörü Donald Sherman(Donald Sherman), CBS News'e "Başkanın, kendi mali çıkarları ile Amerikan halkı için en iyisi olan arasındaki çıkar çatışmasından kaçınma yükümlülüğü var" dedi.

Sherman'ın eleştirisi, doğrudan bir alım satım talimatı verilip verilmediğinden bağımsız olarak, başkanın politika yetkisiyle sahip olduğu varlıkların örtüştüğü yapının kendisini sorun olarak görüyor. Enerji politikası, Orta Doğu diplomasisi ve petrol fiyatlarının aynı çizgide hareket ettiği bir dönemde, kamu görevlisi etik standartlarının daha sıkı olması gerektiği savunuluyor.

OGE düzenlemelerine göre kamu görevlileri, 1000 doları aşan hisse senedi işlemlerini işlem tarihinden itibaren 45 gün içinde ya da işlemi öğrendikleri tarihten itibaren 30 gün içinde bildirmek zorunda. Bu nedenle kamuya açık kayıtlar, gerçek işlem tarihinden daha geç ortaya çıkabiliyor. Bu tartışma da Nisan ayındaki işlemin Haziran sonundaki bildirimle gecikmeli olarak ortaya çıkmasıyla başladı.