Sırbistan bankalarında sermaye oranı yüzde 20’ye çıktı, SEPA ödemeleri başladı

Sırbistan bankacılık sektöründe sermaye yeterlilik oranı yaklaşık yüzde 20, likidite karşılama oranı (LCR) ise yaklaşık yüzde 160 seviyesinde açıklandı. Aynı dönemde Avrupa'nın tek euro ödeme alanına (SEPA) katılım süreci de başladı; böylece bankacılık sağlamlığı ve ödeme altyapısı birlikte gündeme geldi.

Jorgovanka Tabaković(Jorgovanka Tabaković), Sırbistan Merkez Bankası (NBS) Başkanı, 19 Haziran'da Belgrad'da düzenlenen Sırbistan Bankalar Birliği yıllık genel kurulunda yaptığı konuşmada, bankacılık sektörünün sermaye, kârlılık ve likidite açısından güçlü durumda olduğunu söyledi. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) bu konuşmayı 30 Haziran'da kamuoyuyla paylaştı.

Tabaković, Uluslararası Para Fonu (IMF) Yönetim Kurulu değerlendirmesine atıfta bulunarak Sırbistan'ın güçlü ekonomik temelleri arasında sağlam dış pozisyon, kamu borcu, yüksek döviz rezervleri ve yeterli sermayeye sahip bir bankacılık sistemi olduğunu vurguladı. Banka istikrarının yalnızca bilanço göstergeleriyle değil; fiyat istikrarı, döviz kuru istikrarı, döviz rezervleri, mali koşullar ve borçluların geri ödeme kapasitesiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

Konuşmada paylaşılan temel sektör verileri şöyle: sermaye yeterlilik oranı yaklaşık yüzde 20, LCR yaklaşık yüzde 160, net istikrarlı fonlama oranı (NSFR) ise yüzde 164. LCR, düzenleyici asgari eşik olan yüzde 100'ün üzerinde seyrediyor. NSFR'nin Avrupa Birliği (AB) ortalaması olan yüzde 127'nin üzerinde olduğu belirtildi. Basel III sermaye ve likidite düzenlemelerinde bu göstergeler, zarar karşılama gücü ve fonlama istikrarını ölçmek için kullanılıyor.

Makro göstergeler de konuşmada yer aldı. Tabaković, Sırbistan'ın Mayıs sonu itibarıyla döviz rezervlerinin 29,9 milyar euroya ulaştığını, bu tutarın mal ve hizmet ithalatının yedi aylık kısmını karşılayabilecek seviyede olduğunu söyledi. Sırbistan'da enflasyonun NBS'nin hedef aralığında seyrettiğini, reel gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) büyümesinin ise 2026'da yüzde 3,0, 2027'de yüzde 4,5 olmasının beklendiğini aktardı.

Mevduat hareketleri de bankacılık sektörüne duyulan güvenin göstergesi olarak sunuldu. Dinar cinsinden tasarruflar 225 milyar dinara ulaşarak yıl başından bu yana yüzde 10'un üzerinde arttı. Döviz cinsinden tasarruflar ise 16,9 milyar euroya çıkarak yüzde 4,5 yükseldi. Konut kredilerinde takipteki alacak oranı yüzde 1 olarak açıklandı. Gençlere yönelik avantajlı konut kredileri, uygulamaya girdiğinden Nisan sonuna kadar yaklaşık 6 bin 700 adet ve 500 milyon euronun üzerinde onaylandı.

Düşük gelirli kesimi hedefleyen avantajlı krediler ise Mayıs sonuna kadar 395 bini aşkın adet ve toplam 320 milyar dinarın üzerinde onaylandı. Bunların yaklaşık dörtte üçü dinar cinsinden yeniden yapılandırma (refinansman) kredisiydi. Tabaković, bu kredilerin hane halkı borç düzeyini yükseltmediğini belirtti.

Ödeme altyapısında ise SEPA'ya katılım öne çıkan gelişme oldu. Sırbistan Merkez Bankası ve ülkedeki 19 bankadan 18'i, 5 Mayıs'ta SEPA kredi transferi işlemlerini başlattı. NBS, 15 Temmuz'da yayımladığı açıklamada, Mayıs ayının ilk döneminden itibaren SEPA ülkeleriyle yapılan sınır ötesi euro işlemlerinin önemli bir kısmının bu kanal üzerinden gerçekleştirildiğini bildirdi.

Avrupa Birliği Komisyonu, Sırbistan'ın SEPA'ya katılımının bireyler ve şirketler için euro işlemlerini daha hızlı ve daha ucuz hale getirebileceğini değerlendirdi. Olası maliyet tasarrufunun en fazla 400 milyon euroya ulaşabileceği belirtildi. Sırbistan Bankalar Birliği de SEPA işleyişinin euro işlem süreçlerini basitleştirdiğini açıkladı.

Bu gelişme kripto para veya blokzincir sektörüyle doğrudan bağlantılı bir açıklama değil. Sırbistan bankacılık sektörünün sağlamlık göstergeleri, Avrupa ödeme ağına katılım ve AB dışı bir ülkenin finansal altyapı uyumunu güçlendirmesine örnek olarak okunuyor. SEPA'nın gerçek maliyet tasarrufu ve kullanım oranı, aylık veriler biriktikçe daha net değerlendirilebilecek.