92,1 ton Rus altını Hong Kong'a gitti: Yaptırımlar rotayı değiştirdi

Rusya'dan Hong Kong'a giden altın sevkiyatının artması, Batı yaptırımlarının ardından küresel altın ticaret güzergâhının Doğu Asya'ya kaydığını daha da netleştirdi. Asıl tartışma konusu altın fiyatı değil; ödeme, saklama ve rafineri-lojistik ağlarındaki yaptırım riski.

İnterfaks, Hong Kong istatistiklerine dayanarak Rusya'nın 2025'te Hong Kong'a yaptığı altın ihracatının 92,1 tona ulaştığını ve bir önceki yıla göre yüzde 42 arttığını bildirdi. Tutar 82 milyar Hong Kong doları, dolar bazında ise 10,5 milyar dolar olarak hesaplandı. Çin anakarasının Rusya'dan altın ithalatı da 2025'te 3,3 milyar dolara çıkarak 15 kat büyüdü; hacmin büyük bölümü yılın dördüncü çeyreğinde gerçekleşti.

Financial Times ise 2026'nın ilk yedi ayında Hong Kong'a giren Rus altınının yaklaşık 100 tona ulaştığını yazdı. Bu miktar, 2025'in aynı dönemine kıyasla üç kat fazla. Gazeteye göre 2022'den bu yana Hong Kong merkezli şirketlerin satın aldığı Rus altınının toplam değeri yaklaşık 35 milyar dolar olarak öne sürüldü.

Rus altınının dolaylı rotası, 2022'den itibaren Batı yaptırımlarının sıkılaşmasıyla belirginleşti. ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 22 Aralık 2023'te güncellediği belgede Rusya Federasyonu menşeli altının ABD'ye ithalinin yasaklandığını açıkladı. Ancak 28 Haziran 2022'den önce Rusya dışında bulunan altının bu yasağın dışında tutulduğu belirtildi.

ABD Hazine Bakanlığı 12 Haziran 2024'te yaptığı açıklamada, Rusya'nın savaş ekonomisiyle iş yapan yabancı finans kuruluşları için ikincil yaptırım riskinin arttığını duyurdu. Aynı açıklamada, yaptırım listesindeki Rus altın üreticilerinin altınını 'temizleyen' sınır ötesi ağların da yaptırım kapsamına alındığı belirtildi.

Reuters, ABD'nin VPower Finance Security dahil bazı Hong Kong merkezli şirketleri Rus altını ticaretine destek verdiği gerekçesiyle yaptırım listesine aldığını aktardı. ABD Hazine Bakanlığı'na göre Rus altını satışından elde edilen gelirler, Hong Kong ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli şirketler aracılığıyla itibari para birimlerine ve kripto paralara çevrildi. Londra Külçe Piyasası Birliği (LBMA) ise VPower Finance Security'nin üyeliğini derhal iptal etti.

Altın ticaretinde yaptırım riski, külçenin fiziksel olarak taşınmasıyla sınırlı kalmıyor. Standart bir altın işleminde satıcı, alıcı, nakliye-depolama şirketleri, rafineriler, bankalar ve ödeme kuruluşları birlikte rol oynuyor. Belirli bir menşeden gelen altın yaptırım kapsamındaysa sorun yalnızca lojistik güzergahla sınırlı kalmıyor; ödeme, hesap yönetimi ve nihai hak sahibinin kimliğinin doğrulanması da mesele haline geliyor.

Hong Kong ise tam tersine altın ticareti altyapısını büyütüyor. Hong Kong hükümeti 7 Temmuz'da (yerel saatle) merkezi altın takas ve mutabakat sisteminin pilot uygulamasını başlattı. Sistem, ikili işlemler ile tezgah üstü altın işlemlerinin işlem, takas ve mutabakat süreçlerini yürütüyor; altın bakiyeleri 'tahsis edilmemiş' (unallocated) yöntemle tutulup ödeniyor. Hong Kong hükümeti ayrıca Şangay Altın Borsası ile 'Delivery Connect' bağlantısını, HAU fiyat tikerini ve depolama kapasitesini artırma planını da açıkladı.

Tahsis edilmemiş altın ödemesi, belirli bir külçeyi tek tek ayırmak yerine defter üzerindeki bakiyeyle ödeme yapılan bir yöntem. Bu yöntem fiziksel altın ticaretinde saklama ve transfer maliyetlerini düşürebiliyor; ancak işlem taraflarının kimliği ve altının kaynağının doğrulanma süreci gevşerse 'komplayans yükü artabilir'.

Hong Kong hükümeti Mayıs 2026'da yayımladığı belgede, üç yıl içinde altın depolama kapasitesini 2 bin tonun üzerine çıkarma hedefini açıkladı. Amaç, Hong Kong'u hem uluslararası altın ticaret merkezi hem de bölgesel altın stok merkezi haline getirmek.

Kurumsal ortam da bu lojistik hareketi destekliyor. Hong Kong Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, kenti serbest ticaret limanı olarak tanımlıyor ve ithalat-ihracat gümrük vergisi uygulanmadığını belirtiyor. Hong Kong İstatistik Dairesi ise saflığı 995,0 ve üzerindeki altın külçelerini beyan ücretinden muaf tutulan kalemler arasında sayıyor.

Hong Kong'un Rus altınını ayrıca yasakladığına dair kamuya açık bir düzenleme şu an için 'doğrulanamadı'. Ancak bu, ticaretin sınırsız olduğu anlamına gelmiyor. ABD finans sistemine bağlı bankalar, rafineriler ve lojistik şirketleri, ikincil yaptırım riskini ve kara para aklamayı önleme kurallarını birlikte gözetmek zorunda.

ABD Hazine Bakanlığı ve Reuters'in haberlerinde, Rus altınının satışından elde edilen gelirin bir kısmının itibari para birimlerine ve kripto paralara çevrildiği örnekler yer aldı.

Bununla birlikte bu gelişmenin Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi riskli varlıkların fiyatına etkisi konusunda ek doğrulama gerekiyor. Şu an için netleşen asıl konu altın fiyatının yönü değil; Rus altınının ödeme ve saklama rotasının nereye kaydığı ve hangi finans kuruluşunun yaptırım riskini üstleneceği.

Hong Kong hükümeti merkezi altın takas-mutabakat sistemini pilot olarak işletirken ve depolama kapasitesini büyütmeyi sürdürürken, ABD Rusya'nın savaş ekonomisiyle bağlantılı yabancı finans kuruluşlarına yönelik yaptırım riski uyarılarını sürdürüyor. Altın ticaretinin ağırlık merkezi kaydıkça, Hong Kong üzerinden işlem yapan bankaların ve lojistik-rafineri şirketlerinin ikincil yaptırım ile kara para aklamayı önleme denetimi yükünü birlikte hesaba katması gerekiyor.