Veri merkezi tahvil piyasası 61 milyar dolara ulaştı

Yapay zekâ (AI) veri merkezlerinin tükettiği elektrik ile kira gelirlerinden doğan nakit akışları, Wall Street'te 61 milyar dolarlık bir tahvil piyasasına dönüştü. Elektrik tedarik kapasitesi artık veri merkezlerinin hem yer seçimini hem de finansman yapısını belirleyen kritik bir kriter hâline geldi.

Yapılandırılmış Finans Derneği (Structured Finance Association, SFA), 23 Temmuz'da (yerel saatle) yayımladığı araştırma notunda veri merkezi ABS ve CMBS bakiyesinin 2020'de 4 milyar dolardan 2026 Temmuz itibarıyla 61 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. ABS, varlıklardan doğan nakit akışını teminat gösteren menkul kıymetleri; CMBS ise ticari gayrimenkul teminatlı nakit akışına dayanan tahvilleri ifade ediyor.

İşin özünde elektrik yer alıyor. Yapay zekâ sorguları, sunucu işlemi, soğutma ve ağ aktarımı aşamalarında elektrik tüketiyor. Bu işlem milyonlarca kez tekrarlandığında elektrik faturası veri merkezlerinin başlıca gideri hâline geliyor; yeterli elektriğin sağlanıp sağlanamaması ise tesisin çalışıp çalışamayacağını ve kira gelirinin tahsil edilip edilemeyeceğini belirliyor.

Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı, Haziran 2026'da yayımladığı raporda ABD'deki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030'da 649 TWh'e ulaşabileceğini öngördü. Bu rakam, ABD'nin toplam elektrik tüketiminin yüzde 11,8'ine denk geliyor. Raporda senaryo aralığı 521 TWh ile 843 TWh arasında belirtildi.

Veri merkezi finansmanının büyümesinin arkasında yapay zekâ altyapı yatırımlarının boyutu bulunuyor. SFA, aynı notta Morgan Stanley(MS) araştırmasına atıfla, küresel veri merkezi yatırımlarının 2028'e kadar 2 trilyon 900 milyar dolara ulaşması gerektiğini aktardı. Bu tutarın 1 trilyon 400 milyar dolarının büyük bulut şirketlerinin kendi nakit akışıyla, 1 trilyon 500 milyar dolarının ise dış kaynaklı finansmanla karşılanması gerektiği hesaplanıyor.

SFA, ABS ve CMBS'nin üstlenebileceği payı yaklaşık 150 milyar dolar olarak değerlendirdi. Geliştirmenin ilk aşamasında inşaat kredisi, proje finansmanı, şirket tahvili ve özel borç devreye giriyor; tesis tamamlanıp uzun vadeli kira nakit akışı istikrar kazandıktan sonra ise ABS veya CMBS ile yeniden finansman sağlanabiliyor.

Yatırımcılar bu aşamada elektrik tedarik olasılığına, kiracının kredi notuna, kira sözleşmesinin süresine ve teminat varlığının kalitesine bakıyor. Tahvilin kredi notunu asıl destekleyen unsur, veri merkezi binasının kendisinden çok elektriğe erişim hakkı, uzun vadeli kira geliri ve kiracının ödeme gücü.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), 29 Temmuz'da (yerel saatle) Latham & Watkins'in başvurusuna verdiği yanıtta, öne sürülen koşullardaki veri merkezi menkul kıymetlerinin mevzuattaki 'varlığa dayalı menkul kıymet (asset-backed securities)' tanımına girmediğini belirtti. Ancak SEC, bu yanıtın kurum personelinin görüşü olduğunu, bir kural ya da komisyon kararı niteliği taşımadığını vurguladı; olgusal koşullar değiştiğinde sonucun da değişebileceğini ekledi.

Somut bir ihraç örneği de gerçekleşti. Aligned Data Centers, 28 Temmuz'da (yerel saatle) 1 milyar 183 milyon dolarlık varlığa dayalı menkul kıymet ihracını tamamladığını duyurdu. Bu tutar, başlangıçta hedeflenen 905 milyon doların yaklaşık yüzde 30 üzerinde gerçekleşti.

Şirket, kurumsal yatırımcı talebinin ihraç büyüklüğünü artırdığını açıkladı. Piyasa tepkisi olumlu olsa da, elektrik tedarikinin ve kiracı sözleşmelerinin gerçek nakit akışına dönüşüp dönüşmediğine yönelik durum tespiti titizliği de aynı ölçüde artıyor.

Madalyonun diğer yüzünde elektrik talebinin gerçekliği sorgulanıyor. Reuters'in 1'inde (yerel saatle) aktardığına göre, ABD'nin orta, orta batı ve güney bölgelerinin bir kısmında büyük elektrik kullanıcılarının -çoğunlukla veri merkezlerinin- talep ettiği kapasite 700 GW'ı aştı. Bu rakam, ABD'deki mevcut veri merkezi elektrik tüketimi tahmininin 10 katından fazlasına karşılık geliyor.

Tüketici örgütleri ve düzenleyici kurumlar, bu taleplerin önemli bir kısmının mükerrer başvurulardan ya da finansman ve geliştirme kapasitesi yetersiz şirketlerden gelmiş olabileceği konusunda uyardı. Şebekeye erişim hakkının tek başına veri merkezi nakit akışı yaratmadığı; bunun için izin süreci, finansman ve kiracı sözleşmelerinin birlikte doğrulanması gerektiği vurgulanıyor.

Teksas, önde gelen veri merkezi merkezleri arasında yeni şebeke bağlantılarını dondurup iş planlarını doğrulama sürecine giren ilk eyalet oldu. Reuters, Teksas'taki şebeke bağlantı taleplerinin 2023'te yaklaşık 48 GW iken 474 GW'ın üzerine çıktığını aktardı.

Yayınımız daha önce, yapay zekâ veri merkezi genişlemesindeki darboğazın elektrik arzına kaydığı değerlendirmesinin elektrik altyapısı yatırımlarını hızlandırdığını aktarmıştı.

Yapay zekâ altyapı yatırımları hem elektrik şebekelerini hem de finans piyasalarını aynı anda hareket ettiriyor. Wall Street'in bir araya getirip sattığı şey yalnızca veri merkezi binaları değil; elektriğe erişim hakkı, uzun vadeli kira geliri ve kiracı kredibilitesi. Elektrik taleplerinin gerçek talebi yansıtıp yansıtmadığı ve şirketlerin tesisleri tamamlayıp tamamlayamayacağı ise her işlemde ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken konular olmaya devam ediyor.