ABD-Çin AI rekabeti… Yu Tiejun: “ABD, Çin’den korkmamalı”

ABD’nin Çin’e teknoloji liderliğini kaptırma endişesini abartmaması gerektiği belirtildi. ABD ve Çin; sermaye, AI altyapısı, patentler ve düşük maliyetli modeller gibi farklı alanlarda güçlü yönlere sahip.

Pekin Üniversitesi Uluslararası Strateji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Yu Tiejun (Yu Tiejun), 29'unda Singapur’da düzenlenen Asia New Vision Forum’da “ABD’nin teknolojik inovasyonda birçok fırsatı var ve Çin’le rekabet ederken daha özgüvenli olması gerekiyor” dedi. Forumun resmi programında Yu Tiejun, Pekin Üniversitesi Uluslararası Strateji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı ve Uluslararası İlişkiler Fakültesi profesörü olarak tanıtılırken, açıklamalarını Fortune aktardı.

Yu Tiejun, mevcut ABD-Çin rekabetinin neredeyse tüm meseleleri ulusal güvenlik sorunu olarak ele alan bir ‘aşırı güvenlikleştirme’ sürecine dönüştüğünü söyledi. Büyük güçler arasındaki milliyetçilik ve popülizmin yükselmesi nedeniyle mevcut durumun II. Dünya Savaşı öncesindeki 1930’lara benzediğini de belirtti.

ABD’nin güçlü yönleri arasında sermaye piyasaları ve büyük ölçekli teknoloji yatırımları öne çıkıyor. Boston Consulting Group (BCG), ABD’nin önde gelen teknoloji şirketlerinin 2025 yılı sermaye harcamalarının 400 milyar doları (yaklaşık 543,6 trilyon won) aştığını, Çin’in önde gelen teknoloji şirketlerinde ise bu rakamın 63 milyar dolar (yaklaşık 85,617 trilyon won) olduğunu hesapladı.

BCG, ABD’nin 2026 yılı sermaye harcamalarının 800 milyar doları (yaklaşık 1.087,2 trilyon won) aşacağını tahmin etti. Bu tahmin, ABD’nin sermaye tedariki ve AI altyapısı yatırımlarında önde olduğu değerlendirmesine dayanıyor.

Ancak iki ülkenin teknoloji rekabet gücünü yalnızca sermaye harcamalarıyla değerlendirmek mümkün değil. BCG, ABD’nin AI modelleri, altyapı ve sermaye tedarikinde üstün olduğunu; Çin’in ise temel araştırmalar, AI patentleri, yerli çip geliştirme ve sanayi uygulamalarına odaklandığını analiz etti.

Çin, dünyada en çok atıf alan AI makalelerinin ilk yüzde 10’luk bölümünün yaklaşık üçte birine sahip ve AI patentlerinin sayısında lider kabul ediliyor. ABD’nin AI optimizasyonuna yönelik bilgi işlem kapasitesi Çin’in yaklaşık sekiz katı olsa da BCG, Çin modellerinin ABD modellerinden daha düşük maliyetli olduğunu ve açık ağırlık ekosistemi sayesinde daha hızlı yayıldığını açıkladı.

ABD ve Çin’in geliştirme yöntemleri de farklılık gösteriyor. ABD, büyük miktarda sermaye yatırarak veri merkezlerini ve öncü AI modellerini büyütürken Çin, sınırlı gelişmiş bilgi işlem kaynakları içinde düşük maliyetli modeller geliştirmeye, yerli çip tedarik zincirini ve sektörel kullanımı genişletmeye ağırlık veriyor.

Açık ağırlık modelleri, yapay zeka modellerinin ağırlıklarının dış geliştiricilere indirme ve değiştirme imkânı verecek şekilde yayımlandığı modelleri ifade ediyor. BCG, Çin modellerinin bu ekosistemden yararlanarak maliyet rekabetçiliğini ve yayılma hızını artırdığını analiz etti.

Forumda, ABD ve Çin rekabeti sürdürürken AI yönetişimi ve biyoteknoloji alanlarında iş birliği yapabileceği görüşü de dile getirildi. Singapur Ulusal Üniversitesi Lee Kuan Yew Kamu Politikası Okulu Dekanı Joseph Liow Chinyong (Joseph Liow Chinyong), “Sorun temelde siyasi” dedi.

Liow’un açıklaması, teknik iş birliği imkânı bulunsa bile iki ülke arasındaki siyasi gerilimlerin iş birliğinin kapsamını sınırlayabileceği şeklinde yorumlandı. Bununla birlikte forumda kripto para piyasası veya blokzincir sektöründen doğrudan bir tepki doğrulanmadı.

Güneydoğu Asya’da ABD veya Çin’den birini seçmek yerine ‘stratejik özerklik’ sağlanması gerektiği görüşü de sunuldu. Asya Kalkınma Bankası (ADB), gelişmekte olan Güneydoğu Asya ekonomilerinin büyüme oranını 2026 için yüzde 4,7, 2027 için yüzde 4,9 olarak öngördü. Ancak ülkeler arasındaki farkların büyük olması nedeniyle bu oranların tek bir bölgesel eğilim olarak değerlendirilmesinin zor olduğunu belirtti.

ABD-Çin AI rekabeti, iki ülkenin ticareti, yarı iletken tedarik zincirleri ve veri merkezi yatırımlarıyla da bağlantılı. Daha önce ABD ve Çinli yetkililerin AI iletişim kanalı kurulması ve ticari ateşkesin uzatılmasını görüştüğüne ilişkin haberler yayıldığı için, teknoloji rekabetiyle sınırlı iş birliğinin birlikte ilerleme ihtimali bulunuyor.

Yu Tiejun’un açıklamaları, ABD’nin teknoloji üstünlüğünü kesinleştiren bir ilan olmaktan çok, rekabet sürerken tüm teknolojik ve ekonomik meseleleri güvenlik sorunu olarak ele alan yaklaşıma temkinli yaklaşılması gerektiği yönündeki görüşünü yansıtıyor. AI modelleri, sermaye harcamaları, yarı iletkenler ve patentler farklı göstergeler olduğundan, iki ülkenin rekabet üstünlüğünü yalnızca bir göstergeye dayanarak kesinleştirmek mümkün değil.