İran Petrolü Sevkiyatı Azaldı, Çinli Bağımsız Rafineriler Alternatif Arayışında

İran petrolünün yeni sevkiyatları dururken, Orta Doğu’daki Arap petrol üreticilerinin ihracatı eylül sonunda savaş öncesi seviyeyi aştı.

Natalia Katona, 30 Eylül’de OilPrice.com’da yayımlanan analizinde Çin’de petrol talebinin toparlanmasıyla İran arzındaki düşüşün aynı döneme denk geldiğini belirtti. Analizde aktarılan Kpler verilerine göre Çin’e ulaşan İran petrolü ağustosta günlük ortalama 980 bin varilden eylülde 475 bin varile geriledi; 26 Eylül’den itibaren Çin’e varış olmadı. Bu rakamlar sevkiyat miktarını değil, Çin’e ulaşan petrolü gösteriyor.

İran’dan yeni sevkiyatlar da ağustos ortasından bu yana durdu. Iran International’ın Kpler verilerine dayandırdığı haberde Kpler kıdemli analisti Homayoun Falakshahi, üretimin iç tüketim için gereken günlük yaklaşık 1,8 milyon varil düzeyine indiğini söyledi. Asya sularında yaklaşık 15 milyon varil İran petrolü kaldığını ve bunun büyük bölümünün zaten satılmış olduğunu ekledi.

Çin’in Şantung eyaletindeki bağımsız rafineriler, “çaydanlık” olarak anılıyor ve indirimli, yaptırım kapsamındaki petrolü tedarik ediyordu. ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), 28 Nisan tarihli uyarısında İran petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını Çin’in satın aldığını, bu miktarın büyük bölümünü de çaydanlık rafinerilerin aldığını bildirdi. İran petrolü sevkiyatının sürmesi zorlaşırsa bu rafineriler Orta Doğu, Batı Afrika ve Güney Amerika kaynaklı petrol için rekabet edebilir; OilPrice.com’un analizi bu olasılığa dikkat çekti.

Çin’in ithalat verilerini dönemleri ayırarak değerlendirmek gerekiyor. ABD Enerji Bilgi İdaresine (EIA) göre Çin’in 2026’nın ikinci çeyreğindeki ham petrol ithalatı günlük ortalama 8,1 milyon varil oldu; bu, önceki çeyreğe göre yüzde 32 düşüş anlamına geliyor. Bu veri, eylül ayında ithalatın toparlanıp toparlanmadığını göstermiyor.

İran arzındaki düşüş, küresel ölçekte petrol kıtlığı yaşandığı anlamına gelmiyor. Iran International’ın aktardığı Kpler verilerine göre Orta Doğu’daki Arap petrol üreticilerinin eylül sonundaki ihracatı, yedi günlük ortalamada günlük yaklaşık 19,5 milyon varile ulaştı. Bu miktar, savaş öncesindeki yaklaşık 17 milyon varilin üzerindeydi. AP’nin haberine göre analistler o dönemde küresel talebi karşılamaya yetecek petrol bulunduğunu değerlendirdi.

Ancak ihracat miktarındaki artış, taşıma koşullarının da iyileştiği anlamına gelmiyor. Alternatif kaynaklardan sağlanan petrol ve güzergâh değişiklikleri arzı desteklese de nakliye rotaları ve maliyetler belirsizliğini koruyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçiş koşulları da petrol akışını etkileyebilecek unsurlar arasında; TokenPost’un boğazın normale dönme olasılığını ele alan haberinde bu konuya değinilmişti.

Çinli bağımsız rafinerilerin tedarik kaynaklarını değiştirmesi daha önce de haberleştirilmişti. İran petrolü tekliflerinin azalmasını ve Çin rafinerilerinin alternatif arayışını ele alan TokenPost haberinde indirimli petrol arzı ile denizdeki depolama miktarındaki değişimler aktarılmıştı. Bu haberde belirtilen Asya sularındaki yaklaşık 15 milyon varillik stok, farklı tarihler ve kapsamlarla hesaplanan diğer stok verileriyle doğrudan karşılaştırılamıyor.

İran petrolünün Çin’e varış miktarı ve denizdeki stok tahminleri gemi takip verilerine dayanıyor. Yalnızca ham petrolü kapsayan rakamları rafine ürünler veya kondensatı da içeren verilerle doğrudan karşılaştırmak mümkün değil.