IEA üyeleri martta taahhüt edilen petrol stoklarının kalanını erkenden piyasaya sürmeyi planlıyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyeleri, mart ayındaki ortak taahhüt kapsamında kalan petrol stoklarını mümkün olan en kısa sürede piyasaya sürme ve dizel yakıtı öncelikli olarak sağlama konusunda uzlaştı. ABD Stratejik Petrol Rezervi, 2 Ekim itibarıyla 282,983 milyon varile geriledi. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO) ise rezerv hedeflerinin ve eskiyen tesislere yönelik bakım planlarının yetersiz olduğunu belirtti.

IEA, 7 Ekim’de üyelerin mart ayındaki ortak adımda yer alan salımları mümkün olan en kısa sürede tamamlamayı kabul ettiğini açıkladı. Dizel piyasasındaki sıkışıklık nedeniyle, piyasaya sunulabilecek dizelin önceliklendirilmesi de desteklendi.

O tarihe kadar piyasaya yaklaşık 325 milyon varil petrol sunulmuştu. Önceki taahhüt kapsamında henüz piyasaya çıkarılmayan miktar yaklaşık 100 milyon varil; bu, yeni bir planın parçası değil, mart ayındaki taahhüdün kalan kısmı. Üye ülkelerin hükümetlerinin elinde yaklaşık 1,1 milyar varil acil durum petrol stoku bulunuyor ve bunun 200 milyon varilden fazlası dizel.

IEA İcra Direktörü Fatih Birol, 11 Ekim’de üye ülkelerden dizel piyasasının durumunu değerlendirmelerini ve ek salıma ihtiyaç olup olmadığını incelemelerini istedi. İlave salım kararı her ülkenin kendi değerlendirmesine bırakıldı; miktarı ve zamanı belirlenmiş bir salım açıklanmadı.

G7 liderleri 2 Ekim’de, IEA koordinasyonunda dört ay içinde en fazla 100 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı aldı. Fransa Cumhurbaşkanlığı, ilk 20 gün içinde önemli miktarda dizelin öne çekilerek piyasaya sunulacağını duyurdu. IEA’nın mart taahhüdünden kalan miktar için açıkladığı rakam da yaklaşık 100 milyon varil. Ancak açıklamalarda iki miktarın nasıl ayrıldığı net değil; bu nedenle iki rakam ayrı arz miktarları olarak toplanamaz.

ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) haftalık verilerine göre Stratejik Petrol Rezervi, 18 Eylül’deki 284,552 milyon varilden 2 Ekim’de 282,983 milyon varile geriledi. Bir sonraki veri açıklaması 15 Ekim’de yapılacak.

GAO, Mayıs 2026 tarihli raporunda 1985’ten bu yana ABD Stratejik Petrol Rezervi’nden 500 milyon varilden fazla petrol çıkarıldığını ve 2014-2025 dönemindeki salımların toplamın yaklaşık yüzde 70’ini oluşturduğunu hesapladı. Eskiyen tesislerin bakım ihtiyacına yapılan yatırımın yetersiz kalması birikmiş işleri artırdı. GAO, tesislerdeki sorunların rezervi doldurma veya petrolü piyasaya çıkarma kapasitesini sınırlayabileceğini bildirdi.

GAO, Kongrenin Stratejik Petrol Rezervi için uzun vadeli bir hedef miktar belirlemediğini, Enerji Bakanlığının (DOE) ise 2016’dan bu yana yeni bir uzun vadeli strateji incelemesini tamamlamadığını kaydetti. Kurum, Kongreye DOE’nin uzun vadeli planı için takvim ve gereklilikler belirlemesini; DOE’ye de petrolün piyasaya çıkarılması ve rezervin yeniden doldurulmasına ilişkin ölçütleri gözden geçirmesini tavsiye etti. DOE tavsiyeyi kabul etti.

IEA üyeleri, 15 Ekim’deki yönetim kurulu toplantısında dizel piyasasının durumunu yeniden değerlendirecek.