Suriye 5.000 MW’lık elektrik üretim planını ilerletiyor, petrol sevkiyatı yeniden başladı

Suriye, 5.000 MW kurulu güce sahip elektrik üretim tesisleri kurmak için çalışmalarını sürdürüyor. Suriye devlet haber ajansı SANA’nın bildirdiğine göre, Ocak 2026’da Ömer ve Tanak sahalarından Banyas Rafinerisi’ne ham petrol sevkiyatı başladı. Santral projeleri nihai sözleşme ve bazı başlangıç aşamalarına ulaşırken, Suriye’yi Orta Doğu’da yeni bir enerji transit güzergâhı olarak kullanma fikri henüz planlama aşamasında.

Suriye Enerji Bakanlığı, Mayıs 2025’te uluslararası şirketlerle 7 milyar dolarlık mutabakat zaptı imzaladı. Plan, dört doğal gaz kombine çevrim santralinde toplam 4.000 MW ve güneş enerjisi santrallerinde 1.000 MW kapasiteyi kapsıyor. 5.000 MW açıklanan hedef kapasiteyi ifade ediyor; tamamlanmış veya işletmeye alınmış tesisleri değil.

Proje daha sonra sözleşme aşamasına geçti. Suriye Enerji Bakanlığı, Kasım 2025’te santraller ve güneş enerjisi tesislerinin inşası için nihai sözleşmeleri imzaladı. Nisan 2026’da ise planlanan kapasitesi 1.000 MW olan Zayzoun Termik Santrali projesinin başladığını duyurdu.

Ham petrol sevkiyatının yeniden başlaması, mevcut üretim miktarını veya toparlanmanın boyutunu tek başına göstermiyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), iç savaş öncesinde Suriye’nin petrol üretimini günlük 383.000 varil olarak kaydetmişti. Bu geçmiş veriyi mevcut toparlanma düzeyinden ayrı değerlendirmek gerekiyor.

Açık deniz kaynaklarının geliştirilmesi de gündemde. Suriye Ulusal Petrol Şirketi, Şubat 2026’da Chevron (CVX) ve Katar merkezli Power International Holding ile Suriye karasularında petrol ve gaz arama ve geliştirme faaliyetleri için mutabakat zaptı imzaladı. Mutabakat, iş birliği niyetini belgeliyor; rezervlerin doğrulandığı veya ticari üretimin başladığı anlamına gelmiyor.

Yenilenebilir enerji projelerinde ise Suudi Arabistanlı ACWA Power, Suriye Enerji Bakanlığı ile güneş enerjisi ve depolamada 1.000 MW’a, rüzgâr enerjisinde 1.500 MW’a kadar kapasiteye sahip projeleri değerlendirmek üzere anlaştı. Suudi Basın Ajansı SPA, anlaşmanın Ağustos 2025’te yapıldığını bildirdi. Bu, projeleri değerlendirme anlaşması; tesislerin işletmeye alındığını gösteren bir sonuç değil.

Yabancı şirketlerin katılım koşulları da değişti. Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Mayıs 2025’te Suriye’ye yönelik ekonomik yaptırımları kaldırırken güvenlikle ilgili yaptırımları sürdürdü. Yaptırımların hafifletilmesi, tüm kısıtlamaların sona erdiği anlamına gelmiyor.

Enerji altyapısının yeniden inşasından ayrı olarak, Suriye’nin coğrafi konumundan yararlanıp Hürmüz Boğazı’nı bypass edecek bir taşıma güzergâhı oluşturma fikri de gündeme geldi. Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü, 3 Eylül tarihli raporunda Suriye’deki mevcut güzergâh ve altyapıdan yararlanabilecek bir petrol boru hattı olasılığını inceledi. TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol ve petrol ürünlerinin miktarını ve mevcut alternatif boru hatlarının taşıdığı hacmi haberleştirmişti. Baker Enstitüsü’nün analizi, yeni bir taşıma ağının inşasının veya işletilmesinin kesinleştiği yönünde bir açıklama değil.

Suriye’nin enerji altyapısının yeniden inşası; santraller için nihai sözleşmelerin imzalanması, bazı projelerin başlatılması ve petrol sahalarından ham petrol sevkiyatının başlaması aşamalarına ulaştı. Açıklanan üretim kapasitesinin fiilî elektrik arzına dönüşüp dönüşmeyeceği ile taşıma güzergâhı fikrinin sözleşme ve inşaat aşamasına geçip geçmeyeceği ayrı ayrı izlenecek.

Sıkça Sorulan Sorular

Suriye’nin 5.000 MW’lık elektrik üretim tesisleri hâlihazırda çalışıyor mu?

Hayır. 5.000 MW, Mayıs 2025’teki mutabakat zaptında belirtilen hedef kapasite. Daha sonra nihai sözleşmeler ve Zayzoun santral projesinin başlangıcı duyuruldu; ancak bu, tesislerin tamamının işletmede olduğu anlamına gelmiyor.

Chevron Suriye açıklarında petrol ve gaz üretiyor mu?

Suriye Ulusal Petrol Şirketi ve Chevron’un açıkladığı belge, arama ve geliştirme faaliyetleri için imzalanan bir mutabakat zaptı. Bu, iş birliği görüşmelerinin başlangıç noktası; ticari üretimin başladığını göstermiyor.

Suriye üzerinden geçecek Hürmüz alternatifi taşıma ağı kesinleşti mi?

Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü, mevcut güzergâhlardan yararlanma olasılığını analiz etti. Yeni bir taşıma ağının inşası veya işletilmesinin kesinleştiğine dair bir açıklama yapılmadı.