3 AB diplomatı: Rus gazı ithalatını yeniden başlatma planı yok

Üç Avrupa Birliği (AB) diplomatı, Rus gazı ithalatını yeniden başlatma planı bulunmadığını söyledi. Açıklamalar, ABD’nin Ukrayna üzerinden geçen boru hattıyla Rus gazı satışını yeniden başlatmaya çalıştığı yönündeki haberlerle çelişiyor.

EUobserver, 5 Kasım’da ismi açıklanmayan üç AB diplomatının sözlerini aktardı. Diplomatlardan biri, “AB, Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını sona erdirme ilkesine bağlı kalıyor” dedi.

Bir başka diplomat, “Şu anda hiçbir alanda Rusya’ya yönelik yaptırımları veya kısıtlamaları hafifletmek için bir neden görmüyorum” dedi. Rusya’nın Ukrayna’daki sivillere ve sivil altyapıya yönelik saldırılarını hatırlatan diplomat, baskının artırılması gerektiğini de ekledi.

Üçüncü diplomat, ABD ile yapılan görüşmeler hakkında kendilerine iki kez bilgi verildiğini, ancak Rus gazı alımının gündeme gelmediğini söyledi. Bu açıklama, AB, ABD ve Ukrayna’dan yetkililerin 4-5 Kasım’da Brüksel’de yaptığı toplantılar sırasında geldi. Önceki toplantı 9 Ekim’de ABD’nin Miami kentinde, bir diğeri ise 20 Ekim’de Oslo’da düzenlenmişti.

EUobserver’ın haberine göre toplantıya Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’ın ulusal güvenlik danışmanları, ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı ile Avrupa Komisyonu (European Commission), NATO ve Dünya Bankası’ndan (World Bank) üst düzey yetkililer katıldı. Ukrayna temsilcileri de toplantıda yer aldı.

Avrupa Komisyonu, 4 Kasım’da Brüksel’de yapılan toplantıda Ukrayna’nın savaş sonrası yeniden inşası ve ekonomik refahının ele alındığını açıkladı. EUobserver, güvenlik garantilerinin de gündemde olduğunu bildirdi.

Wall Street Journal, 2 Kasım’da ABD’nin Ukrayna’dan geçen boru hattı üzerinden Rus gazını Avrupa’ya yeniden satmak için girişimde bulunduğunu bildirdi. Haberde ABD, Avrupa ve Ukrayna’dan ismi açıklanmayan yetkililerin açıklamalarına yer verildi; plan resmi politika veya anlaşma olarak duyurulmadı. Gazete, ABD, Ukrayna ve Rusya arasındaki üçlü görüşmelerin kasım ortasında Abu Dabi’de yapılmasının beklendiğini aktardı.

Interfax’ın 2 Kasım tarihli haberine göre, Rusya Devlet Başkanlığı Sözcüsü Dmitri Peskov (Dmitry Peskov), sahadaki mevcut koşulların böyle bir planın uygulanmasını zorlaştırdığını söyledi. Peskov, ileride bunun mümkün olup olmayacağının alıcı ve satıcıların isteğine ve kapasitesine bağlı olduğunu ekledi.

AB, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana Rus enerjisine bağımlılığını azaltma politikası izliyor. 2026’da kabul edilen düzenleme, Rus boru hattı gazı ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına aşamalı yasak getiriyor.

AB Konseyi (Council of the European Union), 26 Ocak 2026’da (AB) 2026/261 sayılı düzenlemeyi kabul etti. Aşamalı yasak 18 Mart’ta yürürlüğe girmeye başladı.

Mevcut tedarik sözleşmeleri için geçiş dönemi uygulanıyor. (AB) 2026/261 sayılı düzenlemeye göre, 17 Haziran 2025’ten önce imzalanmış ve sonradan değiştirilmemiş kısa vadeli sözleşmeler kapsamında LNG ithalatı 25 Nisan 2026’dan, boru hattı gazı ithalatı ise 17 Haziran 2026’dan itibaren yasaklanacak.

Uzun vadeli sözleşmeler kapsamındaki LNG ithalatı 1 Ocak 2027’den itibaren yasaklanacak. Boru hattı gazı için yasak 30 Eylül 2027’de başlayacak. Avrupa Komisyonu, 2027 depolama hedefinin tutturulamama riski bulunduğunu belirlerse boru hattı gazı yasağını 1 Kasım 2027’ye kadar erteleyebilecek.

LNG, doğal gazın sıvılaştırılmak üzere soğutulması ve gemilerle taşınmasıyla elde ediliyor. Boru hattı gazı ise borularla taşınıyor; AB düzenlemesi bu iki tedarik biçimi için farklı yasak takvimleri belirliyor.

Avrupa Birliği Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı (ACER; Agency for the Cooperation of Energy Regulators), 2026 gaz piyasası izleme çalışmasında Rus gazının AB’nin toplam gaz arzındaki payını yaklaşık yüzde 11, ABD LNG’sinin payını ise yaklaşık yüzde 30 olarak hesapladı. Bu oranlar, kaynakların toplam arz içindeki payını gösteriyor.

ACER, 21 Ekim itibarıyla AB’deki gaz depolama doluluk oranını yüzde 75 olarak açıkladı. Bu oran, depolama tesislerinin kapasitesinin ne kadarının gazla dolu olduğunu gösteriyor.

TokenPost daha önce Avrupa doğal gazı için referans fiyat olan TTF vadeli işlemlerinin gün içinde megavat saat (MWh) başına 100 euroyu aştığını bildirmişti. Diplomatların açıklamaları ve ABD’nin planına ilişkin haberler sonrasında ayrıca bir fiyat hareketi yaşandığı doğrulanmadı.