Ethereum durum ağacında PBT önerisi, kanıt yükünü azaltmayı hedefliyor

Ethereum’un (ETH) durum yapısını Merkle Patricia Trie’dan (MPT) Partitioned Binary Tree’ye (PBT) geçirme önerisi, durum kanıtlarının oluşturulması ve doğrulanmasıyla ilgili yükü azaltmayı amaçlıyor. Ancak önerinin ana ağa ne zaman uygulanacağı henüz belirlenmedi.

11 Haziran 2026 tarihli EIP-8297, 6 Kasım itibarıyla taslak aşamasında. Öneri, hesap bilgileriyle depolama verilerini tek bir ikili ağaçta birleştiriyor; hesapları, akıllı sözleşme kodlarını ve depolama verilerini ayrı bölümlere yerleştiren bir yapı sunuyor.

Durum ağacı, Ethereum’daki hesap ve akıllı sözleşme bilgilerinin nasıl kaydedildiğini gösteren yapı. Blok doğrulamasında, gerekli verilerin ağaçta bulunduğunu kanıtlamak için durum kanıtlarından da yararlanılıyor.

EIP-8297, hesap verileriyle depolama verilerinin ağaçlarını birleştirmeyi ve mevcut RLP kodlamasını kaldırmayı öneriyor. Verilerin ikili ağaç içindeki bölümlerde düzenlenmesi, durum kanıtlarının işlenmesini kolaylaştırmayı hedefliyor.

Akıllı sözleşme kodları, kod karmasına göre bölümlere ayrılarak saklanacak. Aynı bayt kodunu kullanan sözleşmelerin kod verilerini kod karması üzerinden paylaşması da tasarımın parçalarından biri.

Önerinin teknik hedefi, blok doğrulaması için gereken durum kanıtlarının boyutunu azaltmak. EIP-8297, gaz ücret tarifesini değiştirmediğini de açıkça belirtiyor.

PBT’nin bölümlü yapısı, ileride durumun sona ermesi ve kısmi durumsuzluk üzerine yapılacak araştırmalarda kullanılabilir. Ancak durumun sona ermesi mekanizması ayrı bir öneri olarak ele alınıyor. Bu nedenle mevcut taslak, düğümlerin durum verilerini saklamadan çalışacağı bir aşamaya geçildiği anlamına gelmiyor.

Mevcut durumun yeni yapıya aktarılma sürecini ayrı bir taslak olan EIP-8347 ele alıyor. Önerilen yöntemde, belirlenen bir referans bloğun durumu çevrimdışı olarak dönüştürülüyor ve doğrulanabilir bir anlık görüntü dağıtılıyor. Ardından blok erişim listeleri (BAL) yeniden oynatılarak güncel duruma ulaşılıyor.

EIP-8347, BAL’lerin yeniden oynatılmasını önceki geçiş sürecine ekledi. Bu yaklaşım, BAL’lerin blok bazında hesap ve depolama alanı erişim kayıtlarını içerdiğini açıklayan TokenPost haberiyle örtüşüyor.

Geçiş sırasında düğümlerin mevcut MPT’yi ve yeni PBT’yi birlikte tutması öneriliyor. Eski ve yeni durum yapılarının eş zamanlı sürdürülmesi, düğümlerin depolama ve hesaplama yükünü artırabilir.

EIP-8347, iki ağacın birlikte tutulduğu dönemde durum verileri için gereken depolama alanının yaklaşık iki katına çıkabileceğini belirtiyor. Her blokta iki yapının da güncellenmesi, hesaplama ile okuma ve yazma işlemlerini de artırabilir.

Durum kanıtlarını doğrulayan hizmetlerin de yeni biçime uyarlanması gerekecek. Öneride köprüler, hafif istemciler ve eth_getProof kullanan hizmetler bu kapsama giriyor.

Depolama yükünü inceleyen bir analiz de yayımlandı. 27 Ekim’de Ethereum geliştirici forumunda paylaşılan çalışma, ana ağ verilerini yeniden oynatarak farklı disk depolama yöntemlerini karşılaştırdı.

Karşılaştırılan sekiz yöntemin altısı modellere dayanıyordu. Analizde genel bir Linux NVMe ortamında yapılan ölçümlerin de bulunduğu belirtildi; ancak sonuçlar, gerçek düğümlerin performansının iyileştiğini gösteren saha verileri olarak değerlendirilemez.

Kullanılacak karma işlevi de henüz kesinleşmedi. EIP-8297’nin referans uygulaması BLAKE3 kullanıyor, fakat öneri nihai karma işlevini belirlemiyor.

Durum aktarımını ele alan EIP-8347 de taslak aşamasında ve PBT’yi etkinleştirecek hard fork için bir tarih belirlemiyor. Etkinleştirme takviminin, öneriyi içeren ayrı bir hard fork meta önerisinde belirlenmesi planlanıyor.