ABD’nin uranyum alımlarında yerli payı %7, zenginleştirme hizmetlerinde %23

ABD’deki nükleer santral işletmecilerinin 2025’te satın aldığı uranyumun yalnızca %7’si ABD’de üretildi. Zenginleştirme hizmetlerinde ABD kaynaklı pay ise %23 oldu. Hammadde ve zenginleştirme aşamalarında ithalatın ağırlığı sürerken ABD hükümeti ve özel şirketler yerli tedarik kapasitesini artırmaya çalışıyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (U.S. Energy Information Administration, EIA), 2025 uranyum yıllık raporunda santral işletmecilerinin satın aldığı uranyumu U₃O₈ eşdeğeri olarak 46,9 milyon pound hesapladı. Menşei dağılımında Kanada %32, Kazakistan %28, Avustralya %15 ve ABD %7 pay aldı.

İşletmecilerin 2025 sonundaki stokları, bir önceki yıla göre %3 artarak 118 milyon pounda ulaştı. Bu stoklarda dönüştürme, zenginleştirme ve yakıt üretimi aşamalarındaki uranyum da yer alıyor; dolayısıyla miktarın tamamı hemen reaktörlerde kullanılamaz. EIA’nın yıllık raporu, satın alımları ve stokları ayrı ayrı hesapladı.

Uranyum konsantresi, dönüştürme tesislerinde uranyum hekzaflorüre çevriliyor; ardından zenginleştirme ve yakıt üretimi aşamalarından geçerek reaktöre giriyor. Bu nedenle madenlerde üretilen uranyumun menşei ile nükleer santral işletmecilerinin satın aldığı uranyumun menşei farklı göstergelerdir.

EIA’nın hesaplamasına göre ABD’de 2025’te satın alınan zenginleştirme hizmetleri 12,71 milyon ayırma işi birimi (SWU) oldu. Bunun 2,93 milyon SWU’su ABD’den, 9,78 milyon SWU’su yurt dışından sağlandı. Yurt dışı kaynaklı miktara Rusya’dan gelen 3 milyon 284 bin SWU da dahil. SWU, zenginleştirme iş miktarını gösteren bir birimdir ve uranyumun ağırlığını ifade etmez. Bu veriler EIA’nın menşei bazındaki zenginleştirme hizmeti tablosunda yer aldı.

ABD, 11 Ağustos 2024’ten itibaren Rusya’dan düşük zenginleştirilmiş uranyum (LEU) ithalatını yasakladı. Alternatif tedarik kaynağı bulunmadığında veya ulusal çıkarlar gerektirdiğinde geçici muafiyete izin verilebiliyor; muafiyetler en geç 1 Ocak 2028’de sona erecek. EIA’nın zenginleştirme hizmeti alımlarına ilişkin istatistikleri, Rusya kaynaklı miktarlara münferit muafiyet uygulanıp uygulanmadığını göstermiyor. ABD Enerji Bakanlığı’nın yasa açıklamasında muafiyet koşulları ve son tarih belirtildi.

ABD’de uranyum üretimi arttı. EIA, 2025’te uranyum konsantresi üretimini 2,1 milyon pound olarak hesapladı. Bu miktar 2024’ün üç katından fazla ve 2017’den bu yana görülen en yüksek seviye. EIA’nın üretim verisi madenlerden çıkan miktarı ölçüyor; bu nedenle nükleer santral işletmecilerinin satın alımlarındaki menşei dağılımıyla aynı gösterge değil.

Dönüştürme aşamasındaki üretim kapasitesi de tedarik zincirinde ayrıca değerlendirilmeli. ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (U.S. Nuclear Regulatory Commission, NRC), Illinois eyaletindeki Metropolis tesisini ülkedeki ticari uranyum dönüştürme tesisi olarak kaydetti. Ağustos 2026’da güncellenen kayıtta tesisin durumu ‘faal, devreye alınmayı bekliyor’ olarak gösterildi. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (U.S. Government Accountability Office, GAO), dönüştürme sektöründeki kapasite kısıtlarının zenginleştirilmiş uranyum arzını artırma çabalarını etkileyebileceğine dikkat çekti. GAO ayrıca Enerji Bakanlığı’nın Eylül 2025’te tesis işletmecisiyle üretimi artırmaya yönelik sözleşme yaptığını kaydetti. Bu bilgiler GAO’nun nükleer yakıt tedarik raporunda yer aldı.

ABD’deki ticari reaktörlerin ortalama yaşı Mart 2026 itibarıyla yaklaşık 44 yıl. Yakın dönemde devreye giren Vogtle 3 ve 4 üniteleri sırasıyla 2023 ve 2024’te ticari işletmeye başladı. EIA’nın reaktör verileri, ünitelerin devreye giriş bilgilerini içeriyor.

Ortalama yaş, reaktörlerin ne zaman kapatılacağını tek başına belirlemiyor. Nükleer santral işletmecileri, inceleme ve onay sürecinin ardından işletme lisanslarını iki kez 20’şer yıl uzatabiliyor. Beyaz Saray, Mayıs 2025’te yayımladığı başkanlık kararnamesinde ABD’nin nükleer kurulu gücünü 2024’teki yaklaşık 100 GW seviyesinden 2050’de 400 GW’a çıkarma hedefi açıkladı. Bu bir politika hedefi; tamamlanması kesinleşmiş kapasiteyi göstermiyor.

ABD Enerji Bakanlığı (Department of Energy, DOE), ülkedeki zenginleştirme kapasitesini genişletmeye yönelik iş talimatlarını 5 Ocak 2026’da kesinleştirdi. Mevcut reaktörlerde kullanılan LEU programında Orano Federal Services, bazı yeni nesil reaktörlerde kullanılacak yüksek saflıkta düşük zenginleştirilmiş uranyum (HALEU) programında ise American Centrifuge Operating ve General Matter görevlendirildi. DOE’nin yerli LEU tedarik zinciri ve HALEU zenginleştirme hizmeti programı sayfalarında projeler tanıtıldı.

LEU, mevcut reaktörlerde kullanılan düşük zenginleştirilmiş uranyum; HALEU ise bazı yeni nesil reaktör tasarımlarında kullanılan yakıttır. Bu yakıtların kullanım alanları ve ihtiyaç duyduğu tedarik zincirleri farklı. Sözleşmelerin imzalanmış olması, yeni üretimin başladığı anlamına gelmiyor.

Özel zenginleştirme şirketi Urenco USA, Haziran 2026’da yaptığı açıklamada New Mexico’daki tesisinin beşinci zenginleştirme ünitesinin 22 Haziran’da üretime başladığını bildirdi. Şirket, mevcut yıllık üretim kapasitesini 4,3 milyon SWU olarak açıkladı. İlave kapasite 700 bin SWU olacak ve genişlemenin 2027 başında tamamlanması hedefleniyor.

Urenco USA, yeni tesisin inşaatına 2029’da başlamayı ve ilk üretimi 2032’de gerçekleştirmeyi planladığını duyurdu. Bu tarihler şirketin planını yansıtıyor. Mevcut üretim miktarı ile planlanan kapasite artışını ayrı değerlendirmek gerekiyor. Şirketin kapasite artışı duyurusunda ilgili takvim yer aldı.

Bitcoin (BTC) madenciliği yapan Riot Platforms ($RIOT), Terrestrial Energy ($IMSR) ile 6 Mayıs 2026’da bir mutabakat zaptı imzaladı. Şirketler, nükleer reaktörleri veri merkezleriyle birleştirebilecek projeleri değerlendireceklerini açıkladı. Duyuruda veri merkezlerinin yapay zekâ ve yüksek performanslı bilgi işlem için kullanılabileceği belirtildi. Mutabakat zaptı, nükleer santral elektriğinin Bitcoin madenciliğine sağlanmasını kesinleştiren bir sözleşme değil.