Birleşik Krallık yeni temiz enerji projelerinde fatura düşüşü ve şebeke bağlantısı şartı arıyor

Birleşik Krallık hükümeti, yeni temiz elektrik projelerinde faturaları düşürme ve şebekeye bağlanabilme koşullarını ararken 2050 net sıfır hedefini koruyacak.

Birleşik Krallık Maliye Bakanı John Healey, 28 Ekim’deki bütçe konuşmasında “Birleşik Krallık’ın enerji maliyetlerini Avrupa seviyesine indireceğiz” dedi. Healey, temiz elektriği maliyetleri düşürmenin temel yollarından biri olarak gösterdi ve net sıfır hedefinin korunacağını açıkladı.

Hükümet, yeni temiz elektrik projelerinin faturaları düşürmesi ve elektrik şebekesine bağlanabilmesi gerektiğini belirledi. 2027 Harcama Gözden Geçirmesi’nde elektrik faturalarındaki maliyet kalemlerine göre bütçe belirleyen bir maliyet kontrol sistemi kurulacak.

Bu sistem kurulana kadar, fatura indirimleri veya arz güvenliği için zorunlu olmadıkça yeni politika maliyetleri elektrik faturalarına eklenmeyecek. Planlanan gaz taşıma şirketleri harcı uygulanmayacak; ilgili hidrojen projeleri kamu bütçesinden desteklenecek. Bazı mevcut yenilenebilir enerji projelerine sabit fiyatlı sözleşme uygulanması da istişareye açıldı.

Birleşik Krallık Sanayi Rekabetçiliği Programı (British Industrial Competitiveness Scheme, BICS), uygun koşulları karşılayan 10 binden fazla imalatçıya elektrik faturalarında yüzde 25’e varan indirim sağlayacak. İndirimlerin Nisan 2027’de başlaması planlanıyor. 2026 bütçesi, 2026-2027 dönemi için geriye dönük desteği de kapsıyor. İndirim oranı şirketlerin uygunluk koşullarına göre değişecek.

Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi’nin (Office for National Statistics, ONS) 2023 karşılaştırma verilerinde ülkenin sanayi elektriği fiyatları, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (International Energy Agency, IEA) karşılaştırdığı 24 ülke arasında en yüksek seviyedeydi. Fiyatlar, karşılaştırmaya alınan ülkelerin medyanından yüzde 46; Fransa ve Almanya’dan yaklaşık yüzde 50; ABD ve Kanada’dan ise dört kat daha yüksekti. Bu veriler 2023’e ait olduğundan güncel fiyat farkını göstermiyor.

Mali Araştırmalar Enstitüsü (Institute for Fiscal Studies, IFS), işletmelerin ödediği gaz fiyatının 2026’nın ilk çeyreğinde reel olarak 2021’in ikinci çeyreğine kıyasla yüzde 63 daha yüksek olduğunu hesapladı. Enstitüye göre 2017-2025 döneminde enerji yoğun sanayi indirimi almayan işletmelerin elektrik faturalarında vergiler ve harçlar kWh başına 4,5 peni, enerji tedarik maliyetleri ise 3,1 peni arttı.

Birleşik Krallık Avam Kamarası Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Komitesi, ekim ayında yayımladığı raporda elektrik toptan fiyatını gaz santrallerinin belirlediği yapının değiştirilmesini önerdi. Komite, mevcut politika maliyetlerinin bir bölümünün elektrik faturalarından gaz faturalarına aktarılmasını ve gelecekteki politika maliyetlerinin fatura ödeyenlere yüklenmemesini de gündeme getirdi.

Britanya Sanayi Konfederasyonu (Confederation of British Industry, CBI), bütçe önlemlerinin hane halkı desteğine daha fazla ağırlık verdiğini ve işletmelerin enerji maliyetlerini düşürmekte yetersiz kaldığını değerlendirdi. Yenilenebilir enerji kuruluşu RenewableUK ise rüzgâr ve güneş enerjisinin gaz santrallerinin yerini alarak faturaları düşürebileceğini savundu. Kuruluşa göre Fark Sözleşmeleri (CfD), uluslararası gaz fiyatlarındaki dalgalanmanın etkisini azaltabilir.

Onward, Transira Energy’nin modelini temel alan raporunda farklı bir elektrik tedarik yolunun izlenmesi halinde sistem maliyetlerinin 2050’ye kadar toplam 320 milyar sterlin azaltılabileceğini tahmin etti. Rapordaki hane başına yıllık 540 sterlin tutarı, bu toplam tahminin hane sayısına bölünmesiyle elde edildi; gerçek elektrik faturalarında doğrulanmış bir tasarruf değil.

Birleşik Krallık Bütçe Sorumluluğu Ofisi (Office for Budget Responsibility, OBR), küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi döneme göre 3°C’nin biraz altında arttığı bir senaryoda iklim zararlarının kamu maliyesine maliyetinin net sıfıra geçiş maliyetinden çok daha yüksek olabileceğini analiz etti. Bu değerlendirme, belirli bir sıcaklık senaryosuna dayanan uzun vadeli bir mali risk; mevcut hane halkı elektrik faturası tahminiyle aynı gösterge değil.

Sıfır Emisyonlu Araç (ZEV) zorunluluğu ve Rosebank petrol sahasının geliştirilmesi hâlâ inceleme aşamasında. Birleşik Krallık hükümeti, 5 Kasım’da güncellediği belgede Rosebank projesini “değerlendirme aşamasında” olarak gösterdi.

Kripto para madenciliği ile enerji politikası arasındaki bağlantı elektrik maliyetlerinden geçiyor. Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü (Oxford Institute for Energy Studies), 2025 tarihli analizinde yüksek miktarda elektrik kullanan madencilik şirketlerinin düşük elektrik fiyatlı bölgeleri tercih ettiğini ve Birleşik Krallık’ın önemli bir madencilik merkezi olmadığını değerlendirdi. Birleşik Krallık hükümeti de 2025’te parlamentoya verdiği yanıtta ülkedeki kripto para madenciliğinin elektrik tüketimindeki payını ihmal edilebilir düzeyde tahmin etti. 2026 bütçesinde madencilik sektörüne özel bir destek yer almadı.

Hükümet, maliyet kontrol sisteminin ayrıntılarını 2027 Harcama Gözden Geçirmesi’nde açıklayacak. ZEV zorunluluğuna ilişkin incelemenin sonuçları 2026 sonuna kadar duyurulacak; değişiklik yapılması halinde yeni kuralların 2027’den itibaren uygulanması planlanıyor.