Tezos(XTZ), Etherlink ile L2 dönüşümünde rekor işlem hacmine ulaştı

2025 yılının 2. çeyreğine ilişkin yayınladığı son raporunda Messari Research, Tezos(XTZ) ağındaki faaliyetleri ve protokol yükseltmelerini mercek altına aldı. Raporda özellikle Etherlink'in yükselişine dikkat çekilerek, bu gelişmeyle birlikte Tezos ekosisteminde yapısal bir dönüşümün hız kazandığı vurgulandı. Verilere göre toplam işlem ücretleri önceki çeyreğe göre %324 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı ve bu ücretlerin %74’ü Etherlink üzerinde gerçekleşti. Bu durum, ağ üzerindeki faaliyetlerin L1’den L2’ye kaydığını açıkça ortaya koyuyor.

Etherlink, yalnızca bu çeyrekte toplam 20,5 milyon işlem gerçekleştirerek Tezos ekosistemindeki toplam işlemlerin %64’ünü oluşturdu. Bu rakam, ana ağın beta sürümünün yayınlanmasının ardından kullanıcıların aktif şekilde platformu benimsediğini gösteriyor. Ayrıca akıllı kontrat dağıtımı alanında da büyük bir sıçrama yaşandı. Etherlink üzerindeki kontrat dağıtımları bir önceki döneme kıyasla %25.102 artarak 203 bine ulaştı. Messari Research, bu artışla birlikte Etherlink’in Tezos’un modüler mimarisi içinde temel yürütme katmanı haline geldiğine dikkat çekiyor.

Likid pay ispatı (LPoS) mekanizmasıyla çalışan Tezos, çeyrek boyunca 122,7 milyon XTZ stake edilerek önceki döneme kıyasla %10’luk bir artış yakaladı. Buna karşılık doğrulayıcı (public validator) sayısı %7,5 azalarak 271’e geriledi. Aktif stake edenlerin sayısında ise istikrar korunurken, genel ağ güvenliğinde bir bozulma yaşanmadı. Ayrıca ağın enflasyonunu minimumda tutarak %50’lik bir stake oranı hedefleyen adaptif ihraç mekanizmasının uygulanmasına devam edildi.

2025 Mayıs’ında etkinleştirilen Rio güncellemesi ise protokol açısından kritik bir dönüm noktası oldu. Stake süresi ve uzlaşma mekanizmasının verimliliğinin artırılması için ağ döngü süresi 3 günden 1 güne düşürüldü. Ayrıca veri erişim katmanını (DAL) destekleyen doğrulayıcılara verilen ödül oranı %10 olarak yeniden düzenlenerek teşvik modeli güçlendirildi. Doğrulayıcıların ağa verdiği tepkilerin daha hızlı hale gelmesi için pasif kalma koşulları da sıkılaştırıldı. Messari bu gelişmeleri, hem L2 ölçeklenebilirliği hem de geliştirici deneyimi açısından planlanmış adımlar olarak değerlendiriyor.

Geliştirici ekosistemi tarafında da önemli ilerlemeler kaydedildi. Haziran ayında RISC-V komut mimarisine destek getirildi. Bu yenilik, daha hassas gaz ölçümüne ve daha yüksek seviyede kontrol sunarak mevcut WebAssembly tabanlı rollup mimarisini tamamlayan yeni araçlar sundu. Bu gelişmenin, karmaşık uygulamalar ve dinamik çalışma zamanı gereksinimlerini destekleyerek uzun vadede daha esnek bir geliştirme ortamı yaratması bekleniyor.

DeFi faaliyetleri açısından Etherlink ağı da bu çeyrekte ciddi bir büyüme kaydetti. TVL, bir önceki çeyreğe göre %307 artarak 41,7 milyon dolara ulaştı. IguanaDEX, Superlend ve Uranium.io gibi yeni protokoller bu büyümede başrolü oynadı. Tezos’un genel TVL’si ise XTZ bazında %45,8 ve dolar bazında %22,5 artış göstererek ekosisteme olan ilginin yükseldiğini ortaya koydu.

NFT tarafında ise Objkt, aylık ortalama 5.560 aktif adresle Tezos’un önde gelen NFT pazar yerlerinden biri olmayı sürdürdü. Yakın zamanda devreye alınan IINK platformu, 2.000’in üzerinde NFT üretimiyle kullanıcılar tarafından oldukça ilgi gördü. Ayrıca dünya genelindeki sanat etkinliklerinde Tezos’un daha fazla tanıtılması, NFT sektöründeki büyümenin süreceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.

Öte yandan, 2025 yılının 2. çeyrek sonunda Tezos’un dolaşımdaki piyasa değeri 560 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu rakam bir önceki döneme kıyasla %17,8 düşüş gösterdi. Messari’ye göre bu düşüş genel piyasa durgunluğundan kaynaklanıyor olsa da, artan işlem ücretleri ve işlem hacmi, ağın iç dinamiklerinin canlılığını ve toparlanma kapasitesini gösteriyor.

Tezos şu anda “Tezos X” adlı yol haritası doğrultusunda, L2 odaklı bir dönüşüm süreci içinde. Etherlink, akıllı rollup’lar ve veri erişim katmanları bu stratejinin merkezinde yer alıyor. Bu yapı sayesinde bulut teknolojisi düzeyinde geliştirici deneyimi sunulması ve daha güçlü çapraz uyumluluk hedefleniyor. Messari, bu vizyonun adım adım gerçeğe dönüştüğünü ve Tezos’un modüler blokzincir mimarisinin avantajlarını etkin şekilde kullanma yolunda hızla ilerlediğini belirtiyor.