Türkmenistan, kripto madenciliğine yeşil ışık yaktı; ödeme yasağı sürecek

Türkmenistan, 2026’dan itibaren kripto para madenciliği ve ticaretini resmî olarak yasallaştırma kararı aldı. Ancak buna rağmen kripto paraların ‘ödeme aracı’ olarak kullanılmasını tamamen yasakladı. Bu adım, hükümetin dijital varlıkları tanıma sürecine girdiğini gösterirken, ulusal para birimi üzerindeki kontrolünü sıkılaştırma arzusunu da net biçimde gözler önüne seriyor.

2026 yılı başında yürürlüğe girecek değişiklikler, Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov’un 2023 Kasım ayı sonunda imzaladığı ‘Dijital Varlık Yasası’ kapsamındaki düzenlemelere dayanıyor. Bu yasal düzenleme, dünyanın en kapalı ve merkeziyetçi ekonomilerinden biri olarak bilinen Türkmenistan için önemli bir politika değişikliği anlamına geliyor.

Kripto madenciliği ve alım satımı artık mümkün olacak ancak tamamen devlet denetiminde yürütülecek. Türkmenistan Merkez Bankası tarafından yönetilecek sistemde faaliyet göstermek isteyen tüm taraflar — madenciler, borsalar ve aracılar — özel lisans almak zorunda olacak. Ayrıca ekipmanların kaydı, kullanıcı kimlik doğrulaması(KYC) ve kara para aklamayla mücadele(AML) prosedürlerine uyma şartı getiriliyor. Anonim cüzdanlar yasaklanırken, reklam faaliyetlerine de kısıtlamalar uygulanacak.

Yasa kapsamında kripto paralar ne birer ‘para birimi’ ne de ‘menkul kıymet’ olarak kabul edilecek. Bu varlıklarla ürün veya hizmet satın alınması da mümkün olmayacak. Merkezi olmayan defter sistemlerinin kullanımı yalnızca merkez bankasının onayına bağlandığı için, yalnızca ‘izinli blokzincir’ uygulamalarına ortam yaratılıyor. yorum: Türkmenistan, dijital varlıkları serbestleştirmektense onları kontrol altında tutmayı tercih ediyor.

Ülkenin önemli bir avantajı ise enerji fazlası. Doğalgaz zenginliği sayesinde Türkmenistan, 5.4 GW’lık elektrik üretim kapasitesine sahip ve bu seviye, 4.3 GW civarındaki yerel talebin üzerinde. Bu durum, enerji yoğun kripto madenciliği için cazip bir zemin oluşturabilir. Ancak ciddi sıkıntılardan biri, altyapının eski olması. Elektrik iletim ve dağıtım sistemleri büyük ölçüde Sovyet dönemine ait ve günümüzde aşırı derecede eskimiş durumda. Bu da karanlıkta kalma riskini artırıyor. Uzmanlar, büyük ölçekli madencilik tesislerinin istikrarlı çalışabilmesi için özel enerji altyapısına ve dış yatırımcı desteğine ihtiyaç olduğuna dikkat çekiyor.

Kripto paraların ödeme aracı olarak yasaklanması ise Türkmen manatını koruma stratejisinin bir yansıması. Resmî kurda 1 ABD doları 3.5 manat olarak sabit görünse de, kara borsada bu oran çok daha düşük. Yüksek enflasyon ve döviz üzerindeki sıkı kontroller nedeniyle halkın bir bölümü çoktan dolar bazlı tasarruflara yönelmiş durumda. yorum: Devletin amacı, kripto paraların yaygınlaşarak ulusal paraya duyulan güveni sarsmasını önlemek.

Daha önce ülkede kripto faaliyetleri yasa dışı sayılıyordu. Bu nedenle kullanıcılar genellikle VPN, eşler arası(P2P) platformlar veya gizli madencilik yöntemlerine yöneliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte, bu yeraltı topluluğunun kayıt altına alınmaya başlanacağı öngörülüyor. Yerel kaynaklara göre, 2026 yılı sonuna kadar ülkede kripto para kullanıcı sayısının 500 bin kişiye ulaşması bekleniyor. Bu rakam, ülke nüfusunun yaklaşık %6.4’üne tekabül ediyor. yorum: Hükümet hem vergi gelirlerini artırmayı hem de dijital sektörle ekonomiyi çeşitlendirmeyi hedefliyor.

Sonuç olarak, Türkmenistan kripto para sektörünün bazı yönlerini tanımaya başlarken, güçlü devlet denetimini merkez alan yaklaşımından vazgeçmiş değil. Kripto paraya yatırım veya madencilik yapmak isteyenler için ciddi fırsatlar bulunsa da, faaliyetlerin sıkı bir regülasyon ve izleme sistemine tabi olacağı unutulmamalı.