Ethereum(ETH), BPO hard fork ile ağ ölçeklenebilirliğini artırıyor

Ethereum(ETH), BPO Hard Fork ile Ağ Ölçeklenebilirliğini Geliştiriyor

Ethereum(ETH) ağı, ikinci BPO (Yalnızca Blob Parametresi) hard fork güncellemesiyle birlikte ölçeklenebilirlik yolunda bir adım daha attı. Layer-2 rollup performansını iyileştirmeye odaklanan bu küçük çaplı iyileştirme, ileride gerçekleşecek daha büyük değişikliklerin habercisi olarak görülüyor.

Bu son hard fork ile blob (veri birimi) kapasitesi artırıldı. Önceden 15 olan maksimum blob sayısı 21’e, hedef ortalama ise 10’dan 14’e yükseltildi. Blob, işlemleri geçici olarak bir araya getirerek saklayan bir sistem olarak öne çıkıyor. Ethereum’a Layer-2 çözümlerine destek olmak ve ana ağ üzerindeki yükü azaltmak amacıyla entegre edilen bu yapı sayesinde artık blok başına yaklaşık 2.6 megabaytlık veri işlenebiliyor.

Geliştiriciler, ağın *sağlıklı işlem sınırı* anlamına gelen hedef değerleri, maksimum değerlerden daha önemli görüyor. Maksimum blob değerlerine sürekli yaklaşmak, node’ların bant genişliği ve depolama açısından zorlanmasına neden olabiliyor.

Aralık’ta gerçekleşen ilk BPO güncellemesinin ardından Ethereum’daki işlem ücretleri hissedilir derecede istikrar kazandı. Bunun en büyük nedeni, rollup’ların veriyi ana ağ dışında işleyerek blok içi alan rekabetini azaltması olarak gösteriliyor. Geliştirici ekip, bu gelişmenin ardından gas limiti artışı gibi daha geniş çaplı ölçeklendirme adımları üzerinde de çalışıyor. Son geliştirici toplantısında gas limitinin 60 milyon’dan 80 milyon’a yükseltilmesi gündeme geldi. Böyle bir değişikliğin, ağ verimliliğini artırarak işlem maliyetlerinde düşüşe yol açması bekleniyor.

Ethereum camiasının gözü ise 2026 yılında planlanan büyük çaplı “Glamsterdam” yükseltmesinde. Bu güncelleme ile gas limiti 200 milyona çıkarılacak ve EIP-7928 tasarısıyla “blok erişim listesi” temelli tam paralel işlem kapasitesi geliştirilecek. Bu özellik sayesinde Ethereum’un verimliliğinin *köklü şekilde artması* hedefleniyor.

Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, kısa süre önce X (eski adıyla Twitter) üzerinden yaptığı paylaşımda, Ethereum’un uzun zamandır çözülmesi zor görülen “blokzincir üçlemesi” (trilemma) sorununu çözdüğünü ileri sürdü. Bu üçleme, ademi merkeziyetçilik, güvenlik ve ölçeklenebilirliğin aynı anda sağlanmasının zor olduğu fikrine dayanıyor. Buterin, bunun mümkün hale gelmesini PeerDAS (eş düzeyli veri kullanılabilirliği örneklemesi) ve zkEVM (sıfır bilgi kanıtlı Ethereum sanal makinesi) teknolojilerine bağladı. Bu iki sistemin artık ana ağ seviyesinde çalıştığını vurgulayan Buterin, teknolojik geçiş sürecinin fiilen başladığını belirtti.

Ethereum’daki gelişmeler sadece teknik değil, ekonomik göstergelere de yansıyor. 24’ü itibarıyla, blokzincir üzerindeki doğrulayıcı (validator) çıkış kuyruğu sıfıra geriledi. Bu oran, Eylül ortasında yaklaşık 2.67 milyon ETH düzeyine kadar çıkmıştı. O dönemde Ethereum stake’inden çıkmak isteyenlerin sayısı nedeniyle günlerce süren bekleme süreleri yaşanmıştı.

Ancak bugünlerde yatırımcı eğilimi değişmiş durumda. Yeni sermaye yeniden Ethereum’un staking sistemine dahil olmaya başladı. Bu gelişme, ağ katılımcılarının uzun vadeli güven ve bağlılıklarını yeniden tesis ettiklerine dair güçlü bir sinyal olarak görülüyor. ‘Büyük yatırımcı’ hareketleri de ağı destekleyici yönde şekillenmeye başlamış durumda.

‘Yorum’: Ethereum’un son BPO yükseltmesi, teknik altyapının sadece geçici iyileştirmelerle değil, uzun vadeli vizyon çerçevesinde güçlendirilmeye çalışıldığını ortaya koyuyor. Özellikle blob sisteminin gelişimi ve yeni gas limit tartışmaları, Layer-2 ekosistemini daha da öne çıkarabilir. Tüm bu gelişmeler, Ethereum’un trilemma sorununu çözmesine yönelik çabaların olgunlaştığını gösteriyor.

‘Kelime’ vurguları: ağ ölçeklenebilirliği, işlem ücreti, gas limiti, Layer-2, trilemma, zkEVM, PeerDAS, staking

Kaynak: 24’ünde (yerel saatle), CoinDesk’e göre...