Vietnam'dan Kripto Borsalarına Sıkı Denetim: Pilot Onay Süreci Başladı

Vietnam, kripto para piyasasını düzenlemeye yönelik önemli bir adım atıyor. Reuters’ın 6’sında bildirdiğine göre, Başbakan Phạm Minh Chính ilgili tüm kurumlara ‘dijital varlık borsaları’ için pilot onay sürecini 15’ine kadar tamamlamaları talimatını verdi. Bu gelişme, kripto paraları resmi düzenleyici çerçeveye dahil etme yönündeki çalışmaları hızlandırdı.

Vietnam Hükümeti, 2024 yılı öncelikleri arasında ‘kripto para borsalarının pilot onayı’nı da listeledi. Bu plan, 2025 Eylül ayında başlatılan dijital varlık alanındaki ‘sandbox’ programı kapsamında ilerliyor. Son dönemde yurt içi ve yurt dışından gelen kripto para yatırım talebinde gözle görülür bir artış yaşanması, hükümetin bu adımı atmasında belirleyici oldu. ‘Sandbox’, belirli şartları sağlayan şirketlerin sınırlı düzenlemelerle faaliyet yürütebildiği bir test ortamı olarak tanımlanıyor.

Yeni yasal zeminde atılan bu adımlar, 1 Ocak’ta yürürlüğe giren Vietnam’ın ‘Dijital Teknoloji Endüstrisi Yasası’ ile uyumlu bir şekilde ilerliyor. Söz konusu yasa, yalnızca dijital varlıkları değil; yapay zeka, yarı iletkenler ve diğer ileri teknoloji alanlarını da kapsıyor. Hükümet, sektörün risklerini minimize etmek için piyasaya ‘küçük ölçekli ve kontrollü’ bir giriş stratejisi benimseme niyetinde.

Bu kapsamda Vietnam Menkul Kıymetler Komisyonu bünyesinde oluşturulan “Kripto Varlık Piyasası Yönetim Komisyonu”, ilk etapta sadece 5 firmaya bu pilot projede yer alma hakkı tanıyacak. Ancak bu firmalar için belirlenen koşullar oldukça katı. Pilot borsa olabilmek için en az 4 milyar dolarlık sermaye şartı bulunuyor. Ayrıca bu sermayenin en az %65’inin kurumsal yatırımcılardan gelmesi gerekiyor. Bu yatırımcılardan en az iki tanesinin – banka, sigorta şirketi, portföy yönetim şirketi, aracı kurum veya teknoloji firması gibi sektörlerden olması – ve toplamda %35’lik payı paylaşması zorunlu tutulmuş.

Kurumsal yatırımcıların katılım kriterleri de sıkı. Son iki yıl boyunca kâr etmiş olmaları gerekiyor ve bağımsız denetçi raporlarında ‘şart konmaksızın olumlu görüş’ (unqualified opinion) alma şartı aranıyor. Teknolojik güvenlik alanında ise şirketlerin, Bilgi ve İletişim Bakanlığı’nın belirlediği 5 aşamalı güvenlik skalasında 4. seviyeyi karşılaması gerekiyor. Bu düzey yüksek kalite *siber güvenlik* ve *veri koruması* anlamına geliyor.

Yönetim anlamında da Vietnam farklı bakanlıkları içine alan bir düzenleme modeli izliyor. Maliye Bakanlığı, proje yürütümünün denetiminden sorumlu olacakken; Vietnam Merkez Bankası, para akışlarını izleyerek *kara para aklama* karşıtı tedbirleri hayata geçirecek. Aynı zamanda İçişleri Bakanlığı, finansal suçlar, dolandırıcılık ve siber saldırılar gibi tehditlere karşı *önleyici denetim* görevini üstlenecek.

Vietnam’da uzun süredir yasal belirsizlik nedeniyle gri bir bölgede kalan kripto para piyasası, bu girişimler sayesinde daha şeffaf ve yasal bir zemine kavuşabilir. ‘Kurumsal odaklı ve yüksek güvenlikli’ borsa yapısının tercih edilmesi, Vietnam’ın Asya bölgesinde *mevzuatla yönetilen dijital varlık piyasası* konusunda örnek bir ülke olacağı beklentisini artırıyor.

‘yorum’: Bu gelişmeler, Vietnam'ın yalnızca yerel değil, küresel kripto yatırımcıları açısından da daha güvenilir bir pazar haline gelmesine katkı sağlayabilir. İlk etapta sermaye ve teknik yeterliliği yüksek olan şirketlere kapı açılması, piyasadaki kalite standardını da yukarı çekebilir.